گزارش روزنامه اعتماد از حضور کم‌رنگ سانسور در فیلم‌های جشنواره فجر؛ در فیلم «گیس» مجرم درباره آتش‌سوزی پتروشیمی ماهشهر می‌گوید از وزیر دستور گرفتم

تینا جلالی-نیمی از جشنواره فیلم فجر  سپری شد، در چند روز اخیر و در پردیس سینمایی ملت با حضور اهالی رسانه و سینماگران، شاهد اکران فیلم‌هایی هستیم که قرار است سال آینده ویترین سینمای ایران باشند. تا به اینجای کار آنچه در فیلم‌ها بیشتر نمود داشته مضامین و موضوعات تلخ اجتماعی است، فیلمسازان تلاش کردند بازتاب و صدای مشکلات روز مردم جامعه باشند و سوژه‌های به‌روز و تازه‌ای را در فیلم‌هایشان مطرح کنند. 

به گزارش اعتماد،راجع به کیفیت ساختاری فیلم‌ها اما و اگرهای زیادی می‌توان داشت و به فیلمسازان انتقاد کرد اما طرح موضوعات و مضامین اکثر فیلم‌ها، تا به روز هفتم جشنواره، به معنای واقعی، اجتماعی است. همان نکته‌ای که در یکی، دوسال اخیر در سینمای ایران سانسور می‌شد، امروز در فیلم‌ها به خوبی بیان می‌شود و فیلم‌ها از حالت اختگی خارج شده‌اند. شما را ارجاع می‌دهم به فیلم «گیس» که مجرم درباره پرونده آتش‌سوزی پتروشیمی ماهشهر به وضوح می‌گوید: از معاون وزیر دستور گرفتم. یا نمونه دیگر، در چند روز آینده فیلم «کارواش» به کارگردانی احمد مرادپور در سینمای رسانه به نمایش درمی‌آید ببینید در این فیلم چطور نفوذ به شبکه پولشویی در ایران نشان داده می‌شود. 

خوشبختانه، با روی کار آمدن دولت پزشکیان و باز شدن فضای انتقادی و قولی که درباره پویایی سینمای اجتماعی داده شده بود، به خوبی عمل شد. تاکید می‌شود همان‌طور که در ابتدای گزارش هم اشاره شد درباره کیفیت و ساختار فیلم‌ها می‌توان بحث‌های جدی انتقادی داشت، اما قصه و روایت‌های امسال جشنواره فجر منحصر به فرد و متفاوت و جسورانه هستند.

سرفصل صحبت‌های سینماگران در جشنواره 

اما درحالی جشنواره فجر به روزهای نیمه رسیده که یکی از مهم‌ترین موضوعات سرفصل جشنواره مباحث نشست‌های فیلمسازان در پردیس ملت، حضور داشتن یا نداشتن در این رویداد است؛ فیلمسازان و عوامل سینما که در این رویداد فیلم دارند یا اصلا به جشنواره نمی‌آیند، آنهایی هم که می‌آیند و در نشست مطبوعاتی حاضر می‌شوند در صحبت‌هایشان به اولین نکته درباره حضورشان دراین جمع اشاره می‌کنند.

بعضی تحلیلگران سینمایی معتقدند مرتبط دانستن وقایع اخیر و جشنواره فیلم فجر، ارزیابی درستی نیست، چرا جشنواره خانه اهالی سینماست و با پول بیت‌المال اداره می‌شود و متعلق به مردم و حقوق مردم است، عده‌ای هم معتقدند سینماگران باید از این فرصت استفاده کنند و با حضور در این رویداد اعتراضات مدنی خود را بیان کنند. 

اگر محمد حسین مهدویان در نشست فیلمش «نیم شب» از آنهایی که در نشست و جشنواره حاضر نمی‌شوند به تندی یاد می‌کند، فیلمسازی نظیر علیرضا معتمدی هم می‌گوید:‌ ضمن احترام به کسانی که در جشنواره شرکت نمی‌کنند من فکر می‌کنم از همه روزنه‌ها و امکانات موجود باید استفاده و کار کرد، هر‌کسی ‌به اندازه وسع خود عمل کند. فیلمسازی یک امر یک‌شبه نیست. پنج سال است که درگیر ساخت «دختر‌پری‌خانم» هستم، مشقات زیادی برای دریافت پروانه کشیدم، مسیرهای طولانی طی شد تا در کنار دوستان با عشق و انگیزه آن را بسازیم، فکر می‌کنم حرف و دیدگاه خودمان را در فیلم بیان کردیم.

یا یوسف حاتمی‌کیا در این باره می‌گوید: باید در جشنواره بمانیم و چراغ جشنواره را روشن نگه داریم که این برای پیکر نحیف سینمای ایران بسیار مهم است.

اما تهیه‌کننده فیلم «گیس» مهدی جوادی درباره نیامدن بازیگران به نشست خبری هم گفت: این سوال را باید از فاشیست‌هایی بپرسید که با دیکتاتوری رسانه‌ای و فشار رسانه‌ای باعث می‌شوند برخی از عوامل در خانه خودشان نباشند. من در سال ۱۴۰۱ و زمانی که مدیرعامل فارابی بودم با این تجربه مواجه شدم؛ با فاشیست‌هایی که با تهدید دنبال این بودند که عوامل سینما از خانه خود دور باشند. من افسوسی می‌خورم که چرا درباره این دیکتاتورها فیلم نساختیم، درباره اکانت‌های فیکی که عوامل را می‌ترساندند. اینها آن روزها بر صفحات مجازی هنرمندان خیمه زده بودند تا بلافاصله به آنها توهین کنند.

جوادی اضافه کرد: ما از همه برای حضور در نشست دعوت کردیم اما اصرار نکردیم. بین حوادث اخیر ایران و جشنواره فاصله کمی بود ما هم داغدار کشته‌شدگان وقایع اخیر هستیم. من رفیق ۳۰ساله‌ای را از دست دادم که با درد رزق و با وجود زن و فرزند برای دفاع از یک پاسگاه به شهادت رسید، خیلی از هنرمندان ما به خاطر لطافت طبعی که دارند این موضوعات درگیرشان کرده است. یک فاشیست رسانه‌ای آنها را تهدید می‌کند و از حضور در فجر می‌ترساند.

یا سعید دشتی، کارگردان فیلم «بیلبورد» با اشاره به حوادث دی ‌ماه گفت: این داغ، خیلی سخت از قلب ما بیرون می‌‌رود، تک‌تک کسانی که جان خود را از دست دادند؛ چه آن فردی که رد می‌شده و اتفاقی جان باخته، چه کسی که اعتراض داشته و چه مامور امنیتی همه نبودشان غم‌انگیز است،اما دموکراسی زمانی اتفاق می‌افتد که به عقاید هم احترام بگذاریم، اگر این نکته را تاب نیاوریم دیکتاتور درون‌مان روشن می‌شود. همه کسانی که به این جشنواره نیامدند محترم هستند. آنهایی هم که آمدند محترم هستند، خانواده سینما کنار هم معنا پیدا می‌کند؛ افتراق در آن جاری نکنیم. تا سینما زنده است تفکر هم زنده است.

البته که منوچهر شاهسواری دبیر چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در نشست خبری خود پیش از جشنواره درباره این موضوع گفته بود: کسی مجبور به حضور نیست. اگر هنرمندی بیاید، خانه خودش است و اگر نیاید، به انتخاب او احترام می‌گذاریم، اما الان وقت خالی کردن صحنه‌ای که خانه ما در مرکز آن است، نیست. جشنواره با آغوش باز پذیرای همه سینماگران است. 

به هر حال این بحث‌ها در چند روز اخیر در جشنواره وجود داشته و به نظر می‌رسد مهم‌ترین حاشیه جشنواره امسال باشد.