سفر نتانیاهو در سایه مذاکرات مسقط و دوحه؛ تلاش برای اخلال در مسیر دیپلماسی؟

لیلا پایدار- ابوالقاسم دلفی سفیر اسبق ایران در فرانسه در گفت‌وگو با خبرنگار اعتمادآنلاین در ارزیابی سفر نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به واشنگتن و دیدار او با دونالد ترامپ اظهار کرد:  دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا جمعه گذشته در مسقط برگزار شد و دو طرف نیز به تناسب از این مذاکرات ابراز رضایت کردند. بر اساس آنچه اعلام شده، قرار است این روند ادامه پیدا کند و تاکنون نیز هیچ‌یک از طرفین نشانه‌ای از توقف یا عدم تداوم مذاکرات بروز نداده‌اند.

وی در ادامه افزود: ظاهراً تاریخ و مکان دور بعدی مذاکرات نیز در حال نهایی شدن است. در همین چارچوب، سفر آقای لاریجانی به مسقط را هم باید در ادامه همین روند ارزیابی کرد سفری که به نظر می‌رسد در پی حضور هیأت وزارت امور خارجه و گفت‌وگو با مقامات عمانی انجام می‌شود و احتمال دارد دیدارهای جانبی دیگری نیز در حاشیه آن صورت گیرد.

دلفی با اشاره به فضای منطقه‌ای تصریح کرد: آنچه از تحولات منطقه برمی‌آید، نشان می‌دهد کشورهای حوزه خلیج فارس و حتی برخی کشورهای عربی دیگر مانند مصر، همچنین همسایگانی چون ترکیه، به‌طور علنی تمایل خود را به آغاز مذاکرات میان ایران و آمریکا و پرهیز از جنگ اعلام کرده‌اند. این کشورها در مواضع رسمی خود از وضعیت فعلی ابراز رضایت کرده و عملاً از تداوم مسیر دیپلماتیک حمایت می‌کنند.

این دیپلمات پیشین ادامه داد: در این میان تنها بازیگری که به‌صورت آشکار با روند مذاکرات ایران و آمریکا مخالف است، تل آویو است. هرچند ممکن است برخی کشورها یا جناح‌ها نیز در خفا مخالف مذاکره باشند و حتی ترجیح دهند تنش و درگیری شکل بگیرد، اما اسرائیل به‌طور علنی اعلام می‌کند که این مذاکرات را بی‌فایده می‌داند و تلاش می‌کند شرایطی ایجاد شود که یا مسیر گفت‌وگو به بن‌بست برسد یا مطالبات آمریکا به‌گونه‌ای افزایش یابد که دستیابی به نتیجه‌ای منطقی عملاً ناممکن شود.

وی تأکید کرد: مذاکرات زمانی می‌تواند موفق باشد که بر پایه واقعیت‌ها و دستاوردهای قابل قبول برای هر دو طرف شکل بگیرد؛ هم برای ایران و هم برای آمریکا. در شرایطی که ایالات متحده حضور گسترده نظامی خود را به منطقه منتقل کرده، افکار عمومی جهان این پرسش را مطرح می‌کند که هدف از این استقرار چیست و طبعاً هرگونه توافق باید بتواند این وضعیت را نیز توجیه کند.

دلفی گفت: در این چارچوب اسرائیلی‌ها، لابی صهیونیستی در داخل آمریکا و بخشی از هیأت حاکمه ایالات متحده که مخالف مذاکرات هستند، تلاش می‌کنند روند گفت‌وگوها به نتیجه مطلوب نرسد. به همین دلیل، سفر نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به آمریکا را نیز باید در امتداد سفرهای قبلی او طی ماه‌ها و یک سال گذشته، پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، ارزیابی کرد سفرهایی که عمدتاً با هدف اخلال در روابط ایران و آمریکا و ایجاد مانع در مسیر کاهش تنش انجام شده است.

وی افزود: اسرائیل در این دیدارها تلاش می‌کند با تصویرسازی نادرست از وضعیت منطقه و جمهوری اسلامی ایران، این گزاره را القا کند که ایران در جهت منافع آمریکا حرکت نمی‌کند و تنها راه‌حل، تشدید فشار یا حتی جنگ است. هدف نهایی نیز تضعیف توانمندی‌های ایران در حوزه‌های هسته‌ای، موشکی و نفوذ منطقه‌ای عنوان می‌شود.

این دیپلمات پیشین خاطرنشان کرد: با این حال، نشانه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد محاسبات آمریکا و شخص ترامپ الزاماً منطبق بر خواسته‌های اسرائیل نیست. از جمله اینکه برخلاف سفرهای قبلی نتانیاهو، برای این سفر پوشش رسانه‌ای گسترده‌ای در نظر گرفته نشد و دیدارها پشت درهای بسته انجام شد. این موضوع می‌تواند بیانگر آن باشد که واشنگتن، با توجه به تجربه تحولات و درگیری‌های اخیر، به این جمع‌بندی رسیده است که باید رفتار رژیم صهیونیستی را در چارچوبی کنترل‌شده‌تر مدیریت کند.

وی ادامه داد: یکی از احتمالات مطرح این است که اساساً این سفر به درخواست خود آمریکایی‌ها انجام شده باشد؛ با این هدف که مواضع واشنگتن به‌طور مستقیم برای مقامات رژیم صهیونیستی تبیین شود و از اسرائیل خواسته شود برخلاف گذشته، رفتار متفاوتی در پیش بگیرد و در چارچوب سیاست‌هایی که آمریکا مدنظر دارد عمل کند.

دلفی افزود: مجموعه این تحولات نشان می‌دهد که هم ایالات متحده آمریکا و هم ایران در مقطع کنونی در تلاش هستند مسیر مذاکرات حفظ شود و این گفت‌وگوها در روندی رو به جلو ادامه پیدا کند تا در نهایت زمینه تصمیم‌گیری و دستیابی به جمع‌بندی‌های مشخص فراهم شود. در مقابل، طرف اسرائیلی تلاش دارد این روند را مختل کند و مانع به نتیجه رسیدن مذاکرات شود.

سفیر اسبق ایران در فرانسه با تأکید بر ضرورت هوشیاری در این مقطع تصریح کرد: آنچه برای ما اهمیت دارد این است که این مذاکرات، برخلاف تجربه‌های گذشته ـ از جمله پنج دور مذاکرات پیشین با آمریکا ـ این بار با طراحی منسجم‌تر و برنامه‌ریزی دقیق‌تر دنبال شود تا به نتایجی مشخص منجر شود؛ نتایجی که به‌طور قطع نباید به سمت جنگ سوق پیدا کند.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به ظرفیت‌های موجود در منطقه، منافع متقابل بازیگران و این واقعیت که کشورهای منطقه اساساً خواهان جنگ نیستند، باید بسترهایی فراهم شود که مذاکرات برای همه طرف‌ها سودمند باشد. در چنین شرایطی لازم است جمهوری اسلامی ایران نیز با ایجاد ظرفیت‌های لازم، مسیر گفت‌وگو را به‌گونه‌ای مدیریت کند که ثمرات آن به‌روشنی قابل مشاهده باشد.

دلفی ادامه داد: از سوی دیگر، باید با پرهیز از فضاسازی‌های رسانه‌ای، تبلیغاتی و مواضعی که صرفاً موجب انحراف از مسیر اصلی مذاکرات می‌شود، گفت‌وگوها را در چارچوبی مشخص و کنترل‌شده نگه داشت؛ چارچوبی که اجازه ندهد رژیم صهیونیستی، عناصر مخالف در داخل دولت ترامپ، جمهوری‌خواهان تندرو در کنگره یا سایر مخالفان در داخل آمریکا، روند مذاکرات را تحت تأثیر منفی قرار دهند یا مانع دستیابی به نتیجه مطلوب شوند.

وی در پایان تأکید کرد: در مجموع، بخش قابل توجهی از سرنوشت این مذاکرات در اختیار خود ماست؛ در اختیار تیم مذاکره‌کننده و همه کسانی که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در این روند نقش دارند. از این رو، ضروری است با هوشیاری و دقت بیشتر، مسیر مذاکرات به‌گونه‌ای مدیریت شود که تأمین‌کننده منافع جمهوری اسلامی ایران باشد.