اختصاصی «اعتماد آنلاین»:
ورود چین به معادله هرمز؛ آیا پکن توان مهار طرح ترامپ را دارد؟
چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان است و حدود ۴۰ درصد نفت خام آن از تنگه هرمز عبور میکند، بازگشایی این مسیر را مسئلهای فوری در سطح منافع ملی و جهانی میداند.
هشدار شوکهکننده چین به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه مسیر او به پکن از تنگه هرمز میگذرد، اقدامی جسورانه تلقی میشود که بهطور مستقیم سفر برنامهریزیشده او به چین در ۱۴ و ۱۵ مه را به وضعیت پیرامون ایران پیوند میزند. اینکه تغییر ناگهانی موضع چین در قالب یک نشست خبری ویژه به مناسبت آغاز ریاست این کشور بر شورای امنیت سازمان ملل در اول مه و با حضور «فو کانگ» سفیر و نماینده ویژهاش بهسرعت پس از تماس تلفنی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با دونالد ترامپ در ۲۸ آوریل رخ داد، تصادفی به نظر نمیرسد. پوتین در این تماس به ترامپ هشدار داده بود که «در صورت ازسرگیری اقدامات نظامی از سوی ایالات متحده و اسرائیل، این امر بهطور اجتنابناپذیر پیامدهای بسیار منفی نهتنها برای ایران و همسایگانش، بلکه برای کل جامعه بینالمللی خواهد داشت»
به گزارش «اعتماد آنلاین» و به نوشته اوراسیا ریویو، «فو کانگ» با قرائت بیانیهای مکتوب، بهصراحت اعلام کرد که محاصره آمریکا علیه ایران باید لغو شود و ریشه بحران در حملات «ناعادلانه» ایالات متحده و متحدانش علیه ایران نهفته است. او همچنین هشدار داد که اگر تنگه هرمز همچنان در وضعیت بحرانی باقی بماند، زمانی که هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا (ایرفورس وان) در پکن به زمین مینشیند، این موضوع در صدر دستور کار خواهد بود؛ هرچند روابط چین و آمریکا فراتر از بحران کنونی است، اما ادامه بسته بودن مهمترین گذرگاه راهبردی جهان به یک اولویت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
به گزارش این نشریه، چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان است و حدود ۴۰ درصد نفت خام آن از تنگه هرمز عبور میکند، بازگشایی این مسیر را مسئلهای فوری در سطح منافع ملی و جهانی میداند. از نگاه «فو کانگ» مسئولیت بازگشایی تنگه بر عهده هر دو طرف است. او خواستار کاهش تنش هماهنگ شد، بدان معنا که ایران باید محدودیتهای خود را لغو کند و آمریکا نیز محاصره تلافیجویانهاش را بردارد. سفیر چین همچنین نگرانی ویژهای از لحن کنونی واشنگتن ابراز کرد؛ لحنـی که بر اساس آن آتشبس صرفاً موقتی تلقی میشود. او از جامعه بینالمللی خواست مخالفت خود را با ازسرگیری عملیات نظامی اعلام کند. با این همه انتخاب واژگان «فو کانگ» که بحران هرمز را به سفر ترامپ به چین پیوند میزند، قابل توجه است: «مطمئن هستم اگر تنگه هرمز تا زمان سفر رئیسجمهور به چین همچنان بسته باشد، این موضوع در صدر دستور کار گفتوگوهای دوجانبه قرار خواهد گرفت. البته روابط چین و آمریکا بسیار فراتر از تنگه هرمز است و به نظر من در راستای منافع هر دو کشور، دو ملت و البته همه مردم جهان است که چین و آمریکا روابطی باثبات، سالم و پایدار داشته باشند.»
در ادامه یادداشت اوراسیا ریویو آمده است: نکته جالب آنکه سفیر چین در همین نشست فرصت را غنیمت شمرد تا هرگونه همکاری نظامی میان چین و ایران در جریان جنگ را بهطور قاطع رد کند. او در عین حال گفت: «اما ما نسبت به آنچه مردم ایران متحمل میشوند، بسیار همدل هستیم. جنگی غیرقانونی بر مردم تحمیل شده است» در هر حال بدون تردید، چین و روسیه با این مواضع، از شکلگیری روایتی جایگزین در عرصه بینالمللی خبر میدهند؛ روایتی که ایالات متحده را بهعنوان عامل بیثباتی در خلیج فارس تصویر میکند. در میان این دو قدرت بزرگ، چین موضعی بهمراتب قویتر اتخاذ کرده و حلوفصل بحران محاصره هرمز را به گفتمان راهبردی چین و آمریکا پیوند زده است. بهطور قابل توجهی، سه روز پس از سخنرانی «فو کانگ» در نیویورک، پکن گامی قاطع علیه ایالات متحده برداشت و به پالایشگاههای نفت چین در سراسر کشور دستور داد تا تحریمهای دولت ترامپ علیه نفت ایران را نادیده بگیرند. این نخستین بار است که کشوری بهطور مستقیم و علنی دولت ترامپ را به چالش میکشد؛ اقدامی که سطح تازهای از تقابل را نشان میدهد و میتواند مقدمهای بر تحولات آینده باشد. با این حال، با نگاهی دقیقتر روشن میشود که در محاسبات پکن این واقعیت نیز نقش دارد که چین روابطی عمیق و تعیینکننده با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دارد.
به گزارش این نشریه، از سوی دیگر، همین که به یک سیاستمدار اقتدارگرا مانند ترامپ بهطور علنی اعلام شود که دعوت از او برای سفر رسمی به چین با شروطی همراه است، خود موضوع مهمی محسوب میشود. گفته میشود که «شی جینپینگ» رهبر چین در حال متعادلسازی دعوت از ترامپ با دعوت مشابهی از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در همین ماه مه است. با این حال، نمیتوان با قطعیت درباره انگیزه چین از تعیین علنی فضای سفر قریبالوقوع ترامپ به پکن در ۱۰ روز آینده سخن گفت. در واقع، در دل بیانیه طولانی سفیر چین در سازمان ملل، عبارتی مبهم در پرانتز آمده بود با این مضمون: «اگر این سفر (ترامپ) انجام شود.» آیا ممکن است پکن ترجیح داده باشد سفر رسمی ترامپ به زمان دیگری و در شرایطی آرامتر موکول شود؟ واقعیت این است که ترامپ با سه گزینه روبهروست: نخست، بازگشت به جنگ؛ اما این گزینه نهتنها در داخل آمریکا بهشدت نامحبوب است، بلکه مستلزم بازتعریف ضرورت آن و نیز چشمانداز روشن برای موفقیت خواهد بود. دوم، حرکت به سمت مذاکره؛ اما تهران خواستار تغییر بنیادین در چارچوب مذاکرات است که عملاً به معنای عقبنشینی ترامپ از سیاست «فشار حداکثری» خواهد بود. گزینه سومی نیز وجود دارد و آن ادامه وضعیت کنونی «جنگ محاصرهای». این مسیر کمهزینهتر است، اما بهتدریج در حال تبدیل شدن به یک تله راهبردی است؛ جایی که عامل تعیینکننده، میزان تابآوری طرفین خواهد بود. در این میان، تغییر در موازنه فشار جهانی میتواند عاملی تعیینکننده باشد. امروز ایالات متحده، بهعنوان عضو دائم شورای امنیت، تا حدی در انزوا قرار گرفته است.
در ادامه یادداشت این نشریه تصریح شده است: ترامپ نسبت به انتقادها بسیار حساس است. او در واکنشی نادر، ولادیمیر پوتین را پس از پیشنهاد میانجیگریاش، بهطور علنی مورد انتقاد قرار داد و به او توصیه کرد بر جنگ اوکراین تمرکز کند. در مقابل، «فو کانگ» از نقطهای پاک و بدون پیشداوری سخن گفت و واقعیت ژئوپلیتیکی تلخ را نیز در نظر گرفت: این آخرین فرصت برای ائتلاف ترامپ- نتانیاهو است تا بار دیگر شانس خود را برای ضربه زدن به ایران امتحان کند. از نگاه تهران، تصمیم ترامپ برای آغاز به اصطلاح «پروژه آزادی» در تنگه هرمز که ظاهراً با هدف کمک به کشتیهای بیطرف و تضمین عبور ایمن آنها طراحی شده تنها یک عملیات امنیتی نیست، بلکه اقدامی چندلایه سیاسی-نظامی است؛ تلاشی برای بازتعریف قواعد بازی در تنگه هرمز و در دست گرفتن ابتکار عمل در یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان. اما بیانیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأکید کرد که هرگونه حضور نظامی آمریکا در تنگه هرمز با واکنش نظامی مواجه خواهد شد، زیرا این اقدام تلاشی آشکار برای تغییر وضعیت موجود، ادامه دادن جنگ ۴۰روزه و در عمل نقض آتشبس محسوب میشود.
در همین رابطه باید توجه داشت که تردیدی وجود ندارد سپاه پاسداران از ظرفیت بازدارندگی خود برای جلوگیری از تثبیت حضور نظامی آمریکا در نزدیکی مرزهای دریایی ایران استفاده خواهد کرد؛ همچنین برای ارسال این پیام به بازارها و بازیگران اقتصادی که عبور ایمن از تنگه همچنان به میزان پایبندی به قواعد اعلامشده از سوی ایران وابسته خواهد بود. بنابراین این تقابل دیالکتیکی سطح ریسک را برای همه طرفها افزایش میدهد. به گونهای که نشانههای حرکت خطرناک به سمت «فاز درگیری مستقیم» هماکنون در تنگه هرمز قابل مشاهده است.
دیدگاه تان را بنویسید