نتیجه یک تحقیق: افزایش وزن ارتباطی به اراده ندارد، مغز انسان مقصر است

برخلاف اعتقاد رایج درباره تاثیر اراده بر کاهش وزن و دلایل چاقی مجدد بعد از کاهش وزن، این مغز انسان است که در مقابل کاهش وزن مقاومت می‌کند.

به گزارش اعتمادآنلاین، با وجود پایبندی میلیون‌ها نفر به رژیم‌های غذایی و ورزش، بسیاری از آنها تنها چند ماه بعد با غافلگیری آشنایی روبه‌رو می‌شوند: وزنی که از دست داده بودند، دوباره بازمی‌گردد.

این پدیده مدت‌ها نشانه‌ای از ضعف اراده یا فقدان انضباط تلقی می‌شد، اما پژوهش‌های اخیر واقعیتی کاملاً متفاوت را آشکار می‌کنند؛ به‌ نظر می‌رسد این خودِ مغز است که در برابر کاهش وزن مقاومت می‌کند و آن را همچون تهدیدی برای بقا می‌بیند، از این‌ رو با تمام امکانات خود می‌کوشد کیلوگرم‌های ازدست‌رفته را بازگرداند.

بر پایه یک پژوهش تازه، بدن وزنی را که پیش‌تر به آن رسیده فراموش نمی‌کند، بلکه نوعی «حافظه زیستی» از آن نگه می‌دارد که موجب می‌شود از همان وزن دفاع کند، حتی اگر بیش از حد سالم باشد.

این سازوکار توضیح می‌دهد چرا بسیاری از رژیم‌های غذایی در درازمدت شکست می‌خورند، و همچنین نقش داروهای نوین درمان چاقی را در مهار اشتها روشن می‌کند؛ هرچند اثر این داروها نیز پس از قطع مصرف ممکن است کاهش یابد.

این یافته‌ها را وب‌سایت «ساینس‌دیلی» از پژوهشی گزارش کرده که پژوهشگران دانشکده علوم بهداشتی و پزشکی دانشگاه کپنهاگ انجام داده‌اند.

دانشمندان ریشه این پدیده را در تاریخ تکامل انسان می‌جویند. در دوران‌ کهن، ذخیره چربی راهی برای بقا در دوران قحطی و کمبود غذا بود؛ از همین‌ رو مغز سازوکارهای پیچیده‌ای برای حفظ ذخایر انرژی و جلوگیری از هدررفت آن پدید آورد.

اما این سازوکارها که زمانی برای بقا ضروری بودند، امروز در دوران فراوانی غذا و کاهش فعالیت بدنی، به زیان انسان عمل می‌کنند.

هنگامی که فردی کاهش وزن را آغاز می‌کند، بدن آن را بهبود سلامت نمی‌بیند، بلکه همچون نشانه‌ای از کمبود جدی غذا با آن برخورد می‌کند. در نتیجه، هورمون‌های گرسنگی افزایش می‌یابند، میل به مصرف غذاهای پرکالری بیشتر می‌شود، در حالی که نرخ سوختن انرژی کاهش می‌یابد؛ بنابراین همه در تلاشی برای بازگرداندن بدن به وزن پیشین وارد عمل می‌شوند.

پژوهش مزبور نشان می‌دهد مغز تنها روند کاهش وزن را کند نمی‌کند، بلکه حافظه‌ای نیز از بالاترین وزنی که فرد در گذشته به آن رسیده نگه می‌دارد. پس از دوره‌ای از افزایش وزن، مغز این وزن را «وضعیت طبیعی جدید» در نظر می‌گیرد و از آن دفاع می‌کند، حتی اگر افزایشی ناسالم باشد.

به همین دلیل، بسیاری از افراد وزن ازدست‌رفته را پس از پایان رژیم غذایی بازمی‌یابند؛ این اتفاق نه به‌دلیل ضعف اراده بلکه از آن‌ رو رخ می‌دهد که بدن‌شان واکنشی زیستی را اجرا می‌کند که در طول هزاران سال تکامل یافته است.