واکنش استاندار قزوین به ثبت جهانی الموت: این رخداد رویدادی تمدنی است

«وقتی نام «الموت» در حافظه جهان ثبت شد» عنوان یادداشت محمد نوذری برای روزنامه اعتماد است که در آن آمده: ثبت جهانی مجموعه «قلعه‌های الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو، صرفا افزوده شدن نام یک اثر تاریخی به فهرستی بین‌المللی نیست؛ این رخداد را باید رویدادی تمدنی دانست؛ لحظه‌ای که بخشی از حافظه تاریخی ایران، در حافظه مشترک بشریت نیز جای گرفت. در روزگاری که جهان بیش از هر زمان دیگری درگیر شتاب تحولات سیاسی و فناوری است، چنین رویدادهایی فرصتی برای بازگشت به ریشه‌ها و بازخوانی سرمایه‌های ماندگار تمدن انسانی فراهم می‌آورند. میراث فرهنگی، تنها روایت گذشته نیست؛ زبان مشترکی است که ملت‌ها از طریق آن با جهان سخن می‌گویند و هویت خود را در گستره تاریخ معنا می‌کنند. ایران، یکی از معدود سرزمین‌هایی است که رشته پیوسته تمدن در آن هرگز گسسته نشده است. از فلات ایران تا کرانه‌های خلیج‌فارس، از دامنه‌های زاگرس تا بلندای البرز، لایه‌های متعددی از فرهنگ، دانش، هنر و زیست انسانی در طول هزاران سال بر یکدیگر نشسته‌اند و یکی از غنی‌ترین میراث‌های تمدنی جهان را پدید آورده‌اند. آنچه ایران را در تاریخ متمایز می‌کند، تنها قدمت آثار و بناهایش نیست؛ بلکه تداوم فرهنگی و توانایی این سرزمین در بازآفرینی خویش در گذر قرون است. در این میان، قزوین جایگاهی ممتاز و کم‌نظیر دارد. این سرزمین نه در حاشیه تاریخ، بلکه در متن تحولات بزرگ ایران قرار داشته است. قزوین چهارراه تلاقی فرهنگ‌ها، مسیر پیوند شرق و غرب و یکی از مهم‌ترین کانون‌های شکل‌گیری هویت ایرانی بوده است. از روزگار کهن تا دوران صفوی که به پایتختی ایران رسید، قزوین همواره نقشی فراتر از یک جغرافیا ایفا کرده و به بستری برای تولید اندیشه، هنر، دانش و فرهنگ تبدیل شده است. الموت نیز بخشی درخشان از همین روایت بزرگ است. برخلاف تصور رایج که آن را تنها با یک قلعه تاریخی می‌شناسد، الموت در حقیقت نمادی از نسبت خلاقانه انسان و طبیعت است...

 سرزمینی که در آن دانش، تدبیر، مهندسی و سازگاری با محیط در سخت‌ترین شرایط جغرافیایی به شکلی شگفت‌انگیز در هم آمیخته‌اند. در بلندای کوهستان‌های البرز، انسان ایرانی توانسته است الگویی از زیست پایدار، مدیریت منابع آب، سازمان اجتماعی و بهره‌گیری هوشمندانه از طبیعت را به نمایش بگذارد؛ الگویی که همچنان برای جهان امروز الهام‌بخش است.

اهمیت ثبت جهانی الموت، تنها در حفاظت از سنگ‌ها، دیوارها و چشم‌اندازهای تاریخی آن نیست. آنچه به ثبت رسیده، روایتی از ظرفیت‌های تمدنی ایران است؛ روایتی که نشان می‌دهد این سرزمین چگونه در طول تاریخ توانسته میان قدرت و فرهنگ، میان طبیعت و توسعه، و میان سنت و نوآوری تعادل برقرار کند.

از منظر اجتماعی نیز میراث فرهنگی صرفا یادگاری از گذشته نیست؛ سرمایه‌ای برای آینده است. ملت‌ها حافظه تاریخی خود را در آثار فرهنگی و تاریخی بازمی‌یابند و از طریق همین حافظه است که احساس تعلق، همبستگی و اعتماد اجتماعی شکل می‌گیرد. هر اثر تاریخی که حفظ می‌شود، در واقع پلی است میان نسل‌های گذشته، امروز و فردا. ثبت جهانی الموت، همچنین یادآور نقش مردمان این سرزمین است؛ مردمی که قرن‌ها پیش از شکل‌گیری نهادهای بین‌المللی میراث فرهنگی، پاسداران واقعی این میراث بوده‌اند. اگر امروز نام الموت در فهرست میراث جهانی قرار گرفته، پیش از هر چیز باید از مردمان نجیب و فرهنگ‌دوست این منطقه و استان قزوین یاد کرد که این امانت تاریخی را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده‌اند.

جهانی شدن الموت را نباید پایان یک مسیر دانست. این رخداد آغاز مسوولیتی تازه است؛ مسوولیتی برای حفاظت بهتر، پژوهش عمیق‌تر، معرفی شایسته‌تر و بهره‌گیری خردمندانه‌تر از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی این منطقه. همچنین فرصتی است برای گسترش گفت‌وگوی فرهنگی میان ملت‌ها؛ زیرا میراث فرهنگی بیش از هر ابزار دیگری قادر است زبان مشترک تفاهم و همزیستی را در جهان تقویت کند.

امروز که نام الموت در کنار برجسته‌ترین میراث‌های بشری قرار گرفته است، بار دیگر می‌توان به این حقیقت اندیشید که تمدن‌ها نه با قدرت نظامی و اقتصادی، بلکه با توانایی‌شان در تولید فرهنگ، دانش و معنا ماندگار می‌شوند. ثبت جهانی الموت در حقیقت ثبت بخشی از شکوه تمدن ایرانی در حافظه جهان است؛ تمدنی که قرن‌ها بر پایه دانش، گفت‌وگو، خلاقیت و احترام به انسان و طبیعت استوار بوده و همچنان می‌تواند برای آینده جهان الهام‌بخش باشد. الموت اکنون جهانی شده است؛ اما بیش از آن، این تمدن ایرانی است که بار دیگر فرصت یافته تا صدای خود را در گستره جهان طنین‌انداز کند.