واکنش‌ها به ثبت جهانی قلعه الموت ثبت جهانی

 پیش از ظهر یکشنبه 4 مرداد 1405 و در ششمین روز برگزاری چهل و هشتمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی، پرونده « قلعه  الموت و استحکامات وابسته » با حضور وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران و هیات ایرانی همراه، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد و با ثبت این مجموعه ارزشمند تاریخی، تعداد آثار ایران در فهرست میراث جهانی به 30 اثر رسید. 

به گزارش اعتماد، ساعاتی بعد از انتشار این خبر و در حالی که ویدیوی لحظه اعلام رای اعضای کمیته میراث جهانی یونسکو و ابراز خوشحالی وزیر میراث فرهنگی و هیات همراه از ثبت جهانی قلعه الموت هم به صورت آنلاین قابل مشاهده بود، رییس‌جمهور هم در واکنش به این اتفاق مبارک، میراث ‌فرهنگی را عاملی برای همنشینی با وجود تفاوت‌ها دانست. مسعود پزشکیان در پی ثبت  «قلعه  الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی نوشت: «ثبت جهانی الموت، به ‌رسمیت ‌شناختن بخشی از تاریخ متنوع و مشترک ایران است. میراث‌ فرهنگی می‌تواند ما را با همه تفاوت‌هایمان کنار هم بنشاند و یادآوری کند که ایران متعلق به همه ایرانیان است.»  سیدرضا صالحی‌امیری؛ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران که روز پنجشنبه برای حضور در چهل و هشتمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو، به کره‌جنوبی سفر کرده بود، روز یکشنبه با هیات ایرانی همراه، در جلسه بررسی پرونده « قلعه  الموت و استحکامات وابسته» حضور داشت. هیات همراه وزیر میراث فرهنگی در این اجلاس، علی دارابی؛ قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، حمیده چوبک؛ مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت، محمدحسن طالبیان؛ مدیر پرونده ثبت جهانی قلعه الموت، علیرضا ایزدی؛ مدیرکل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی وطبیعی ، محمد نوذری؛ استاندار قزوین و حسن فرطوسی؛ دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران بودند.  سیدرضا صالحی‌امیری؛ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران، پیش از ظهر یکشنبه و بعد از ثبت‌جهانی «قلعه الموت» در سخنانی در جمع اعضای کمیته میراث جهانی یونسکو، این دستاورد را نمادی از تداوم هویت تمدنی ایران دانست و با تاکید بر پیوند ناگسستنی میراث‌ فرهنگی با صلح، امنیت و گفت‌وگوی میان ملت‌ها، ثبت جهانی الموت را تثبیت جایگاه اندیشه، حافظه تاریخی و ظرفیت فرهنگی ایران در نظام میراث جهانی توصیف کرد. وزیر میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کشورمان، پس از اعلام رسمی ثبت این پرونده، در سخنانی این موفقیت تاریخی را به ملت بزرگ، مقاوم و برخوردار از فرهنگ غنی ایران، مردم تمدن‌ساز استان قزوین و به‌ویژه مردم منطقه الموت، به عنوان صاحبان و پاسداران حقیقی این میراث ارزشمند، تقدیم کرد. سیدرضا صالحی‌امیری در ادامه با قدردانی از اعضای کمیته میراث ‌جهانی، مرکز میراث جهانی یونسکو و ایکوموس به‌ دلیل تلاش‌های حرفه‌ای در مسیر ثبت و صیانت از میراث ‌بشری، از دولت و مردم جمهوری کره نیز به ‌سبب میزبانی شایسته، گرم و سازماندهی مطلوب این اجلاس صمیمانه تشکر کرد.

صالحی‌امیری با اشاره به فلسفه و رسالت کنوانسیون میراث ‌جهانی ۱۹۷۲، این سند بین‌المللی را تجلی باور مشترک ملت‌ها به تعلق میراث‌ فرهنگی به تمامی بشریت دانست و تاکید کرد: حفاظت از میراث جهانی تنها در سایه صلح، امنیت، احترام متقابل و گفت‌وگوی سازنده میان دولت‌ها و ملت‌ها امکان‌پذیر است.

وزیر میراث‌ فرهنگی همچنین با تاکید بر پیشینه تمدنی ایران اظهار کرد: جهانیان بدانند ایران ما با بیش از 7 هزار سال تمدن، دارای بیش از یک میلیون اثر تاریخی، ۴۳ هزار اثر ثبت ملی و ۳۰ اثر ثبت جهانی است.

وی در ادامه، با تبیین جایگاه تمدنی الموت افزود: الموت یکی از کانون‌های تمدن و هویت بزرگ ایران‌زمین است.

صالحی‌امیری همچنین با اشاره به خسارت‌های ناشی از حملات اخیر تصریح کرد: در حملات اخیر دشمن امریکایی - صهیونی علاوه بر به شهادت رساندن بسیاری از ایرانیان، ازجمله ۱۶۸ کودک مدرسه میناب، با بی‌رحمی تمام به ۱۴۹ اثر تاریخی و فرهنگی کشور آسیب وارد شد.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در بخش پایانی سخنان خود، با تشریح اهمیت پرونده ثبت‌ شده گفت: الموت، حلقه اساسی و تکمیل‌کننده در زنجیره تحول معماری، مهندسی و نظام‌های دفاعی ایران در پیوند با فرهنگ جهانی است. این اثر با بهره‌گیری هوشمندانه از طبیعت، دانش و نوآوری‌های مهندسی و مدیریتی، نماد ایستادگی و مقاومت در مقطعی تاریخی مهم و تاثیرگذار در جهان بوده که آموزه‌های فرهنگی آن هنوز مورد توجه بسیاری از انسان‌های امروزی است. ثبت جهانی الموت، ثبت جایگاه اندیشه، حافظه تاریخی و ظرفیت فرهنگی ایران در نظام میراث جهانی است. در عین حال ما این ثبت را آغاز مسوولیتی بزرگ‌تر برای حفاظت، پژوهش، آموزش، تبادل دانش و گسترش همکاری‌های بین‌المللی می‌دانیم. روز یکشنبه بعد از ثبت جهانی «قلعه الموت» در فهرست میراث جهانی یونسکو، الیاس حضرتی، رییس شورای اطلاع‌رسانی دولت هم در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس ثبت جهانی « قلعه  الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو را فرصتی برای بازنمایی هویت تاریخی و تمدنی ایران در عرصه بین‌المللی دانست. 

الیاس حضرتی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس، با اشاره به ثبت جهانی این اثر تاریخی نوشت: ثبت جهانی قلعه الموت تنها یک خبر فرهنگی نیست، بلکه فرصتی برای روایت ایران آن‌گونه که هست؛ سرزمینی با تاریخی متکثر، مردمی مقاوم و تمدنی که در دل تهدیدها، حیات، دانایی و هویت خود را حفظ کرده است.

وی با تاکید بر ظرفیت‌های فرهنگی و هویتی این اثر تاریخی افزود: امروز الموت می‌تواند به یکی از روایت‌های مشترک وحدت ملی برای ایران تبدیل شود؛ روایتی که ریشه در تاریخ، فرهنگ و تمدن این سرزمین دارد و می‌تواند تصویری واقعی از ایران را به جهانیان ارایه کند.

گفتنی است ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته» به عنوان سی‌امین اثر فرهنگی ملموس ایران، علاوه بر تثبیت جایگاه تمدنی و تاریخی کشور در منظومه میراث جهانی، نقطه عطفی در تقویت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و توسعه همکاری‌های علمی، حفاظتی و پژوهشی با نهادهای بین‌المللی در حوزه میراث ‌فرهنگی به ‌شمار می‌آید. دژ یا قلعه حسن صباح در الموت، شامل قلعه اصلی و ۶ قلعه مرتبط با مجموعه قلعه اصلی است؛ مجموعه‌ای که یکی از بی‌نظیرترین سازه‌های معماری به شمار می‌رود و با توجه به شرایط توپوگرافی منطقه، در نظر گرفتن اقلیم، ناهمواری‌ها و مسائل اینچنینی شکل گرفته است. این پرونده شامل هفت قلعه است. اصلی‌ترین آنها قلعه الموت، مرکز فرمانروای نزاریان اسماعیلی بوده و قلعه اصلی دیگر «لمبسر» است که بزرگ‌ترین قلعه این مجموعه محسوب می‌شود و محل استقرار نایب‌الحکومه یا جانشین فرمانروای اصلی بوده و اقامتگاه زمستانی محسوب می‌شده است. قلعه «نویذر شاه» نیز در این پرونده قرار دارد که آخرین سنگر مقاومت در برابر حمله مغول‌ها بوده و مرتفع‌ترین و در عین حال صعب‌العبورترین قلعه مجموعه است و نیاز زیادی به کارهای زیرساختی و حفاظتی دارد. همچنین قلعه شمس‌کلایه در معلم‌کلایه، قلعه شیرکوه (بیدلان) قلعه ایلان و قلعه قسطین‌لار نیز از دیگر اجزای این پرونده هستند که مجموعه مدیریتی و دفاعی سرزمین یکپارچه الموت را شکل می‌دهند. این مجموعه از نظر معماری، مهندسی، سازگاری با اقلیم کوهستانی و شیوه‌های مدیریت منابع، به‌ویژه آب، از نمونه‌های شاخص میراث فرهنگی ایران به شمار می‌رود. پرونده «قلعه  الموت و استحکامات وابسته» حاصل بیش از 25 سال مطالعات، پژوهش‌های میدانی، حفاظت و مرمت و چندین سال تدوین مستندات ثبت جهانی است.