مکی: آمریکا همچنان در پی دیکته کردن خواسته‌های خود به ایران است، گویی تحولات اخیر هیچ تغییری در رویکرد آن‌ها ایجاد نکرده است/ در شرایط کنونی ایران اهرم مهم تنگه هرمز را همچنان در اختیار دارد؛ منطقه و جهان در آستانه روزهایی حساس و پیش‌بینی‌ناپذیر قرار دارن

مرتضی مکی کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار اعتمادآنلاین در ارزیابی زیاده‌خواهی آمریکا در برابر جدیت ایران برای دستیابی به توافق اظهار داشت: مذاکرات اسلام‌آباد همان‌گونه که پیش‌تر نیز قابل پیش‌بینی بود، نسبت به ادوار گذشته ماهیتی متفاوت دارد؛ نکته‌ای که به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها یا تمایلی به درک آن ندارند یا در شرایط فعلی قادر به فهم آن نیستند.

وی افزود: در دوره‌های پیشین مذاکرات با  ایران، به‌ویژه پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، آمریکا همواره تلاش می‌کرد با تکیه بر «نظریه اعمال قدرت از طریق قدرت»، خواسته‌های خود را در چارچوب مذاکرات به ایران تحمیل کند و از ابزارهایی چون تهدید، فشار و تحریم بهره ببرد. این چرخه معیوب، به‌طور مستمر در روند مذاکرات تکرار می‌شد و عملاً نشان‌دهنده عدم پایبندی واشنگتن به قواعد متعارف مذاکره بود. حتی در همین چارچوب، در فاصله میان دو دور مذاکره نیز شاهد اقدام نظامی علیه ایران بودیم.

مکی ادامه داد: با این حال، طی حدود ۴۰ روز گذشته، تحولات مهمی در معادلات سیاسی، اقتصادی و امنیتی منطقه و جهان رخ داده است. ایران با در اختیار داشتن و کنترل تنگه هرمز، از این اهرم ژئوپلیتیکی به‌طور مؤثری بهره می‌گیرد؛ ابزاری که پیش‌تر به‌دلیل ملاحظات مربوط به حسن همجواری با کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، کمتر مورد استفاده قرار می‌گرفت. این در حالی است که همان کشورها با میزبانی از پایگاه‌های نظامی آمریکا، عملاً در تقابل با ایران قرار گرفته‌اند؛ هرچند بارها اعلام کرده‌اند که از خاک و آسمانشان علیه ایران استفاده نخواهد شد.

وی تصریح کرد: بدیهی است که این پایگاه‌ها با هدف مقابله با تهدیداتی مانند روسیه یا چین در منطقه مستقر نشده‌اند، بلکه کارکرد اصلی آن‌ها مهار ایران و اعمال کنترل بر این حوزه راهبردی بوده است. افزون بر این، ایالات متحده با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از جمله هوش مصنوعی و سامانه‌های ماهواره‌ای، به‌طور مستمر تحولات نظامی و صنعتی ایران را رصد کرده و از این داده‌ها به‌عنوان بهانه‌ای برای افزایش فشارها، از جمله طرح ادعاهایی درباره فعالیت‌های هسته‌ای نظامی، استفاده کرده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: در پی اقدام نظامی آمریکا علیه ایران، جمهوری اسلامی با عملیاتی غافلگیرکننده برخی پایگاه‌ها و دارایی‌های نظامی، مالی و صنعتی آمریکا و رژیم صهیونیستی را هدف قرار داد و خسارات قابل‌توجهی به آن‌ها وارد کرد. در ادامه نیز، طرح ۱۰ ماده‌ای تهران مبنای توافق آتش‌بس قرار گرفت.

مکی درباره روند مذاکرات اخیر گفت: انتظار می‌رفت در مذاکرات اسلام‌آباد با توجه به سطح و اختیارات هیئت‌های مذاکره‌کننده دو طرف، زمینه برای دستیابی به توافقی سریع‌تر و جدی‌تر فراهم شود؛ اما اطلاعات منتشرشده از این مذاکرات نشان می‌دهد که آمریکا همچنان در پی دیکته کردن خواسته‌های خود به ایران است، گویی تحولات اخیر هیچ تغییری در رویکرد آن‌ها ایجاد نکرده است.

وی تأکید کرد: در شرایط کنونی ایران اهرم مهم تنگه هرمز را در اختیار دارد و در صورتی که آمریکا در مسیر دستیابی به توافق تعلل کند، این امر به زیان آن‌ها خواهد بود. پیامدهای چنین وضعیتی می‌تواند به‌طور مستقیم بر بازار انرژی و اقتصاد آمریکا، کشورهای اروپایی و شرق آسیا اثرگذار باشد. نشانه‌های این تأثیر نیز هم‌اکنون در قالب افزایش قیمت انرژی و نارضایتی‌های اجتماعی در برخی کشورها قابل مشاهده است.

مکی در پایان هشدار داد: منطقه و جهان در آستانه روزهایی حساس و پیش‌بینی‌ناپذیر قرار دارند. در صورتی که آتش‌بس دو هفته‌ای تداوم نیابد و طرف آمریکایی به تعهدات خود پایبند نباشد، احتمال ازسرگیری درگیری‌ها وجود دارد؛ درگیری‌هایی که می‌تواند دامنه‌ای گسترده‌تر از ۴۰ روز گذشته داشته باشد و علاوه بر تأثیر بر بازار انرژی و زنجیره تأمین کالا و خدمات، پیامدهای امنیتی قابل‌توجهی برای کل منطقه و حتی جهان به همراه خواهد داشت.