چرا دونالد ترامپ هنگام سخنرانی مدام مکث می‌کند؟

«مکث‌های ترامپی» عنوان یادداشت روزنامه اعتماد به قلم علی میرزامحمدی است که در آن آمده: سخنرانی دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل و بازتاب رفتارهای کلامی و غیرکلامی او، بار دیگر توجه تحلیلگران و رسانه‌ها را به خود جلب کرد. برک ورشام، روزنامه‌نگار امریکایی در تحلیلی از این رویداد نوشت: «ترامپ مدام مکث می‌کند تا مورد تشویق قرار بگیرد، اما تشویقی از  راه نمی‌رسد... چه صحنه  شرم ‌آوری.»  ورای خوانش‌های معمول سیاسی، این واقعه واجد یک ارزش تحلیلی منحصر به ‌فرد در حوزه جامعه‌شناسی خرد است؛ پدیده‌ای که می‌توان آن را «مکث‌های ترامپی» نامید و از منظر روش‌شناسی مردم‌نگارانه و سنت پژوهشی تحلیل گفت‌وگو به کالبدشکافی آن نشست. در پارادایم روش‌شناسی مردم‌نگارانه، نظم اجتماعی یک ساختار صلب و بیرونی نیست، بلکه «دستاوردی عملی، پیوسته و حاصل کنش متقابل بازیگران معقول» به شمار می‌رود. در همین چارچوب، نظریه‌پردازانی چون جان اتکینسون، جان هریتیج و دیوید گریت‌بچ در مطالعات خود پیرامون سخنرانی‌های سیاسی نشان داده‌اند که پدیده‌هایی چون تشویق یا کف ‌زدن حضار، رخدادهایی تصادفی، احساسی و ناگهانی نیستند، بلکه حاصل به‌کارگیری دقیق تمهیدات سخن‌پردازانه همراه با «مکث‌های ساختارمند» هستند. سخنران با رساندن کلام به یک نقطه اوج و ایجاد یک مکث سنجیده، فضایی را در تعامل باز می‌کند که معنای ضمنی آن «دعوت رسمی از مخاطب برای تشویق» است. ترامپ که سال‌ها در کمپین‌های انتخاباتی پوپولیستی و فضاهای پرشور حزبی سخنرانی کرده، این الگو را به یک عادت نهادینه‌ شده بدل ساخته است. اما او نمی‌تواند این الگو را در مجمع سازمان ملل پیاده کند؛ چراکه در تجمعات حامیان ترامپ، یک ساختار تفسیری مشترک وجود دارد که ادعاهای او را بلافاصله تصدیق می‌کند. اما صحن مجمع عمومی سازمان ملل، میدانی مبتنی بر هنجارهای دیپلماتیک، چندجانبه‌گرایی و سنجش عقلانی ادعاهاست. در این حالت، مخاطبان دیپلماتیک با او وارد بازی معنایی مشترک  نمی‌شوند.

از منظر روش‌شناسی مردم‌نگارانه، ترامپ قواعد زبانی و تعاملی میتینگ سیاسی را بدون بومی‌سازی به مجمع عمومی تحمیل می‌کند. اما در غیاب «توافق ضمنی» ابزار تعاملی او نه ‌تنها کارکرد تشویق‌کنندگی پیدا نمی‌کند، بلکه به سکوتی سنگین و معنادار بدل می‌شود. پژوهش‌های چارلز گودوین در زمینه پیوند ارتباطات غیرگفتاری و کلامی نشان می‌دهد که عواملی چون وضعیت بدن، مکث و به‌ ویژه «نگاه خیره» نقش بنیادینی در هدایت جریان ارتباط دارند. براساس قاعده تعاملی، وقتی گوینده به شنوندگان نگاه می‌کند و علائم توقف کلام را نشان می‌دهد، شنونده موظف به نشان دادن علائم توجه متقابل یا تایید است. اگر شنونده واکنشی نشان ندهد، یک «تخلف تعاملی» رخ می‌دهد که گوینده را در موضع انفعال، تکرار یا وقفه‌های ناخوشایند قرار می‌دهد. مکث‌های ترامپ و نگاه‌های منتظر او به سالن، نشانه‌هایی صوتی- بدنی برای دریافت تایید بودند، اما سالن با امتناع از ارسال بازخورد، مرزهای این تخلف تعاملی را به رخ ترامپ کشید. اینجاست که سکوت حضار، نقشی فعال‌تر و گویاتر از هر پاسخی کلامی ایفا می‌کند. سخنرانی، حاصل هماهنگی دوجانبه میان فرستنده پیام و دریافت‌کنندگان در چرخه نوبت‌گیری، کف‌ زدن، سکوت و ابراز احساسات است. بر این اساس، دیپلمات‌ها و رهبران حاضر در مجمع عمومی با پرهیز آگاهانه از ورود به نوبت تشویق، نظم تعاملی مورد انتظار ترامپ را به تعلیق درآوردند. آنان به جای اینکه شریک ساختن «صحنه افتخار» برای خطیب خودشیفته‌ای چون ترامپ باشند، مکث‌های او را به «خلأ تعاملی» تبدیل کردند. اما درباره عدم همراهی حضار با بازی ترغیب به کف زدن ترامپ در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل دو دلیل عمده می‌توان ذکر کرد:  دلیل اول آن جنبه زبان شناختی دارد. به این معنا که همه حضار به انگلیسی آن‌هم لهجه  امریکایی آن تسلط ندارند تا با درک زیر و بم سخنان ترامپ به تشویق مبادرت کنند. اما دلیل دوم و اصلی به گفتمان او مربوط می‌شود؛ گفتمانی که برمبنای احترام به دیگر تمدن‌ها و کشورها نیست. ادبیات او ادبیات تحکم و زور به دیگران است. ادعاهایی نظیر اینکه یونسکو در حال «نابودی بزرگ‌ترین فرهنگ‌ها» است یا دعوت به اینکه همه کشورها باید از دیوان لاهه خارج شوند چه کسی را ترغیب به تشویق می‌کند؟! در مجموع، آنچه در مجمع عمومی سازمان ملل رخ داد، صرفا یک عدم توافق سیاسی بر سر محتوای سخنان ترامپ نبود، بلکه نمایشی عریان از «شکست در سازماندهی کنش متقابل» بود. «مکث‌های ترامپی» نشان داد که چگونه تکنیک‌های مهندسی ‌شده سخنوری، در غیاب زمینه تفسیری مشترک و مشروعیت هنجاری نزد مخاطب، از ابزاری برای جلب تحسین به آینه‌ای  از انزوای تعاملی و تمسخر رسانه‌ها بدل می‌شوند.