پیام سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمان چه بود؟

لیلا پایدار- فریدون مجلسی دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار اعتمادآنلاین با ارزیابی چشم‌انداز مذاکرات ایران و آمریکا گفت: با توجه به سخنان طرفین مذاکره  برای هرگونه تخفیف یا تعدیل در مواضع پیشین خودشان متأسفانه امیدی به نتیجه‌ای مثبت نمی‌بینم. به نظر می‌رسد مذاکرات به روال بیست سال گذشته، یعنی «مذاکره برای مذاکره» و به‌منظور خرید زمان برای آماده‌سازی‌های استراتژیک، ادامه یابد و از موضع قدرت بر این پایه پیش برود که نه از غنی‌سازی دست برمی‌داریم، نه درباره موشک مذاکره می‌کنیم و نه درباره محور مقاومت، یعنی نیروهای نیابتی، گفت‌وگو خواهیم کرد.

وی افزود: از نگاه تهران، موشک‌ها ابزار دفاعی بازدارنده محسوب می‌شوند و نیروهای موسوم به نیابتی، مستقل و خودجوش تلقی می‌شوند؛ ضمن آنکه تصور می‌شود موافقت با رقیق‌سازی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌سازی‌شده ۶۰ درصدی می‌تواند کفایت کند. در این میان، به نقش و نظر طرف اصلی جنگ با ایران، یعنی اسرائیل، اشاره‌ای نمی‌شود.

مجلسی ادامه داد: ایران اساساً خود را پیروز جنگ دوازده‌روزه می‌داند و نیازی به «باج دادن» احساس نمی‌کند و بر این باور است که موافقت با رقیق‌سازی اورانیوم غنی‌سازی‌شده تا سطح غیرتسلیحاتی، امتیازی بزرگ و رضایت‌بخش است. با این حال، در این اظهارات نامی از اسرائیل، طرف اصلی این جنگ، برده نمی‌شود؛ کشوری که خود را زخمی می‌داند و به‌ویژه درباره امکان تولید تسلیحات هسته‌ای، انتظار تضمین امنیتی دارد. به‌خصوص آنکه اظهارات تهدیدآمیز برخی مقامات غیرمسؤول اما دارای تریبون، بهانه و مستمسکی برای تشدید نگرانی‌ها و مطالبات طرف مقابل فراهم می‌کند.

این دیپلمات پیشین با اشاره به سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به عمان اظهار کرد: با توجه به محدود بودن اختیارات نظامی دولت، طبیعی است که اختیارات وزیر امور خارجه برای مذاکره نیز محدود باشد. در چنین شرایطی، طرف مذاکره یا میانجی، از جمله دولت عمان، دبیر شورای عالی امنیت ملی را که ارتباط مستقیم‌تری با فرماندهی کل قوا دارد، جدی‌تر تلقی می‌کند و این می‌تواند حامل اختیاراتی فراتر از مواضع صرفاً کلامی برای کاهش خطر جنگ باشد.

مجلسی افزود: زمان‌بندی این سفر، در شرایطی بسیار بحرانی و هم‌زمان با آرایش جنگی آمریکا، این گمانه را تقویت می‌کند که مبادا آمریکا و اسرائیل در اندیشه اقدامی غافلگیرکننده باشند. هرچند این صرفاً یک فرض است، اما زمینه‌های آن وجود دارد. به‌ویژه آنکه هنوز از مذاکرات وزیر امور خارجه زمان زیادی نگذشته و احتمالاً این سفر برای انتقال پیام‌های تکمیلی با هدف دفع خطر صورت گرفته است.

وی تأکید کرد: شاید دبیر شورای عالی امنیت ملی حامل پیامی درباره ضرورت در نظر گرفتن حال مردمی باشد که اساساً نمی‌دانند این جنگ دقیقاً بر سر چیست و چرا باید هزینه‌های سنگین آن را بپردازند.

وی در ادامه درباره سفر زودهنگام نخست‌وزیر اسرائیل به آمریکا گفت: اعلام شده بود که نتانیاهو هفته آینده به واشنگتن سفر خواهد کرد، اما جلو افتادن این سفر و هم‌زمانی آن با ایام ۲۱ و ۲۲ بهمن، در کنار حذف نام اسرائیل از مذاکراتی که عامل اصلی جنگ بوده، معنا‌دار است.

مجلسی افزود: اسرائیل به‌شدت خواهان تعیین تکلیف نهایی در چارچوب «بودن یا نبودن» است و این سفر را می‌توان تلاشی برای ترغیب ترامپ به عدم پذیرش توافقی دانست که از نگاه تل‌آویو، ایمنی کمتری برای موجودیت آن کشور فراهم کند؛ حتی اگر این مسیر به ازسرگیری درگیری نظامی منجر شود.