پوپولیسم ترامپ در آمریکا رو به افول است

جاذبه پوپولیسم دونالد ترامپ در داخل آمریکا رو به کاهش است، اما‌‌ ایده‌های او در خارج از مرزهای این کشور در حال گسترش است و به رشد جریان‌های راست‌گرای پوپولیست در آمریکای لاتین و اروپا الهام می‌بخشد.

به گزارش اعتمادآنلاین، پایگاه خبری اماراتی العین نوشت:  پیروزی غافلگیرکننده فلاویو بولسونارو، چهره سیاسی نوظهور، در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، طرح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای بازطراحی نیمکره غربی بر اساس الگوی سیاسی خود را تقویت کرد.

این در حالی است که اروپا شاهد رشد جریان‌های راست‌گرای پوپولیست است. این روند از همان ناکامی‌هایی تغذیه می‌کند که رهبران کشورهای گوناگون در مقابله با هزینه‌های زندگی و ایجاد تغییر پیش رو داشته‌اند؛ ناکامی‌هایی که جمهوری‌خواهان آمریکا نیز در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

شبکه خبری آمریکایی «سی‌ان‌ان» در تحلیلی با اشاره به این موضوع نوشت، حزب رادیکال و ضدمهاجرت «آلترناتیو برای آلمان» به یک نیروی مهم ملی تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که دولت فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با رکود و کاهش شتاب سیاسی مواجه است.

سی‌ان‌ان همچنین به پیشتازی مارین لوپن، رهبر جریان راست افراطی فرانسه، در نظرسنجی‌ها در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده اشاره کرد.

به نوشته این منبع خبری، این احزاب نسخه‌های کاملاً مشابهی از ترامپ نیستند و برخی از آنها حتی پیش از جنبش «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» یا «ماگا» ظهور کرده بودند، اما به قدرت رسیدن ترامپ و تداوم حضور او در عرصه سیاسی، برای آنها الهام‌بخش بوده است.

دولت آمریکا نیز آشکارا حمایت خود را از متحدان ملی‌گرایی اعلام می‌کند که رهبران میانه‌روی اروپایی را تهدید به برکناری می‌کنند.

بسیاری از احزاب راست افراطی در رویکرد پوپولیستی‌ای با یکدیگر اشتراک دارند که به کارزارهای انتخاباتی ترامپ در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۴ نیرو بخشید. این احزاب سیاست‌های اقتصادی حمایت‌گرایانه را دنبال و در مخالفت با نخبگان، جهانی‌سازی و مهاجرت گسترده، از رویکرد ترامپ پیروی می‌کنند.

بر اساس این تحلیل، قدرت پوپولیسم محافظه‌کارانه، موقعیتی سرنوشت‌ساز برای رهبرانی مانند مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، و همتای جدید بریتانیایی او، اندی برنهام، رقم زده است؛ هر دو تلاش‌هایی متقابل را با اتخاذ گفتمان و برنامه‌هایی برای مهار جریان راست و تقویت دولت‌های معتدل و میانه‌رو هدایت می‌کنند.

با این حال، به نظر می‌رسد تحولات سیاسی شدیدی که ترامپ رقم زده واکنشی معکوس و مستقل نیز برانگیخته است؛ به‌ویژه در آمریکا، جایی که موفقیت سوسیال ‌دموکرات‌ها در برخی از انتخابات مقدماتی، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، از احتمال شکل‌گیری موج تازه‌ای از پوپولیسم چپ‌گرا حکایت دارد.

پس از پیشتازی فلاویو بولسونارو، پسر ارشد ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور سابق برزیل و متحد ترامپ، اکنون تنها سه هفته برای لولا باقی مانده است تا پیش از دور دوم انتخابات، بازگشتی قدرتمند داشته باشد و از حرکت بزرگ‌ترین دموکراسی آمریکای لاتین به سمت راست جلوگیری کند.

ژائیر بولسونارو به دلیل محکومیت در پرونده برنامه‌ریزی برای کودتا علیه لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور کنونی برزیل، پس از انتخابات ۲۰۲۲ در زندان به سر می‌برد.

ترامپ بر دور دوم انتخابات برزیل سایه خواهد افکند؛ پس از آنکه شماری از سناتورهای دموکرات، دولت آمریکا را به استفاده از تعرفه‌های گمرکی و تحریم‌های اقتصادی برای مداخله در دموکراسی برزیل متهم کردند.

در مقابل، ترامپ در واکنش به انتخابات برزیل، درباره دموکراسی آمریکا ابراز تردید کرد و با اشاره به اینکه ۱۲۵ میلیون نفر رأی داده‌اند و نتایج در همان روز اعلام شده است، در حالی که در بعضی از ایالت‌های آمریکا چنین نیست، در پیامی نوشت: «فرایند رأی‌گیری در آمریکا فاسد است!»

ظهور ناگهانی پسر بولسونارو پس از پیروزی آبلاردو دی لا اسپریلا، نامزد راست‌گرا، در انتخابات ریاست‌جمهوری کلمبیا در اوایل سال جاری رخ داده است. در حال حاضر نیز دولت‌های محافظه‌کاری که روابط دوستانه‌ای با کاخ سفید دارند، در کاستاریکا، السالوادور، شیلی و هندوراس بر سر کار هستند.

در آرژانتین، خاویر میلی، رئیس‌جمهور نزدیک به ترامپ، از پیشنهاد مبادله ارزی به ارزش ۲۰ میلیارد دلار بهره‌مند شد؛ پیشنهادی که رئیس‌جمهور آمریکا آن را به حمایت رأی‌دهندگان از حزب میلی در انتخابات پارلمانی مشروط کرده بود.

اروپا نیز شاهد موج تازه‌ای از پوپولیسم است؛ موجی که ممکن است مارین لوپن، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های جریان ملی‌گرای راست‌گرای فرانسه، را پس از سه شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری و در شرایطی که رأی‌دهندگان پیش‌تر از رقبای میانه‌رو حمایت کرده بودند، سال آینده به قدرت برساند.

با این حال، فروپاشی احزاب سنتی جریان اصلی سیاسی، چه راست و چه چپ میانه، به این معناست که لوپن ممکن است با ژان لوک ملانشون، چهره چپ‌گرای پوپولیست، روبه‌رو شود؛ هرچند پیش‌بینی‌های کنونی حاکی از آن است که او در دور دوم شکست خواهد خورد.

لوپن حزب خود «اجتماع ملی» را، که از حزب «جبهه ملی» به رهبری پدرش ژان ماری لوپن شکل گرفته بود، بازتعریف کرده است اما همچنان سیاست‌های ملی‌گرایانه، حمایت‌گرایانه و ضدمهاجرتی را دنبال می‌کند و با اتحادیه اروپا نیز مخالف است.

در صورت پیروزی لوپن، او راست‌گراترین رئیس‌جمهور فرانسه در دوران معاصر خواهد بود و ساختارهای سیاسی در پاریس و بروکسل را دستخوش تکانه‌ای جدی خواهد کرد.

میانه‌روهای اروپایی نگرانی بیشتری درباره حزب «آلترناتیو برای آلمان» دارند، زیرا احزاب راست افراطی در آلمان حساسیت ویژه‌ای برمی‌انگیزند؛ چنان‌که این کشور هشت دهه گذشته را صرف مواجهه با میراث نازیسم کرده است.

حزب آلترناتیو برای آلمان حتی راست‌گراتر از لوپن و جنبش «ماگا» قلمداد می‌شود و منتقدان آن را به انکار واقعیت‌های تاریخی، یهودستیزی و ترویج ملی‌گرایی قومی متهم می‌کنند. با وجود این، این حزب اکنون دومین حزب بزرگ پارلمان فدرال آلمان است.

در سال ۲۰۲۵، دیدار جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با آلیس وایدل، رهبر حزب آلترناتیو برای آلمان، در مونیخ موجب نارضایتی اروپایی‌ها شد. ونس در آن دیدار هشدار داد مهاجرت در حال نابودی تمدن غرب است.

ماه گذشته نیز ترامپ پس از پیروزی قاطع این حزب در ایالت زاکسن-آنهالت، حمایت خود را از آن در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد و نوشت: «آنها در حال صعود هستند و دیگر وضع موجود را نمی‌پذیرند!»

با این همه، اوضاع همیشه به سود پوپولیست‌ها پیش نرفته است.

ویکتور اوربان، نخست‌وزیر پوپولیست مجارستان، امسال با وجود تلاش‌های ترامپ برای نجات او، قدرت را از دست داد.

روابط ترامپ با یکی دیگر از رهبران پوپولیست، یعنی جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، نیز بر سر اختلاف درباره جنگ ایران و ادعای رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر اینکه او برای گرفتن عکس «سلفی» با ترامپ به او التماس کرده است، متشنج شد.

برنهام نیز در سخنرانی خود در کنفرانس سالانه حزب کارگر طی هفته گذشته، به نارضایتی ناشی از وخامت اقتصادی که موجب تقویت پوپولیسم راست‌گرا شده است پرداخت و «راست بریتانیا» را مسئول تلاش برای لغو مقررات، از بین بردن پایه صنعتی و خصوصی‌سازی دانست.

اما اگر برنهام شکست بخورد، نایجل فاراژ، رهبر حزب «اصلاح» و متحد پوپولیست ترامپ، در انتظار فرصتی برای ورود به میدان خواهد بود.

در نهایت، پوپولیسم به سبک ترامپ ممکن است فراز و فرود داشته باشد، اما توانایی آن برای بقا نشان می‌دهد این جریان- صرف‌ نظر از اینکه سرنوشت سیاسی ترامپ، حامی این جریان، چه خواهد شد- به ویژگی دائمی آنچه در جهان دموکراسی‌ نامیده می‌شود تبدیل شده است.