شاید فصل آینده لیگ نداشته‌باشیم

علی  ولی‌اللهی| به گزارش روزنامه «اعتماد» بعد از تجاوز نظامی امریکا و اسراییل به خاک کشورمان بسیاری از صنایع که در حوزه فوتبال فعالیت داشتند دچار آسیب‌های جدی شدند. صنایع فولاد، پتروشیمی، معدن و... اخیرا وزارت صمت در نامه‌ای به سازمان لیگ از کناره‌گیری تیم‌های فولاد خوزستان و سپاهان اصفهان خبر داده بود. مساله‌ای که با واکنش مدیران عامل این دو باشگاه روبه‌رو شد. همچنین اخباری از گرفتاری‌ها برای باشگاه‌های دیگر نظیر پیکان و سایپا که به بخش خودروسازی متصل هستند، باشگاه‌هایی مثل چادرملو و مس رفسنجان که معدنی هستند و تمام باشگاه‌های خصوصی به گوش می‌رسد که در این گزارش به صورت جزیی مشکلات هر یک را بررسی می‌کنیم. 

این بررسی ما را به چشم‌اندازی ترسناک در مورد ادامه لیگ برتر نه برای فصل جاری که حتی برای سال آینده می‌رساند. 

نباید فراموش کنیم که چند هفته پیش طبق خبر اختصاصی «اعتماد» که بعدا توسط رسانه‌ها و دست‌اندرکاران تایید شد یکی از دلایل مخالفت 13 باشگاه لیگ برتری با ادامه رقابت‌ها «مشکل مالی» عنوان شده بود. 

خبری از پول نفت نیست!

در لیگ برتر و لیگ آزادگان دست کم پنج تیم به ‌طور مستقیم به نفت و پتروشیمی متصل هستند. هرچند حتی اگر مثل صنعت نفت آبادان چندان از موهبت درآمدهای نهادهای نفتی بهره نبرده باشند. استقلال در لیگ برتر دو سال پیش به هلدینگ خلیج‌فارس واگذار شد و سال گذشته با بودجه‌ای 2500 میلیارد تومانی به مسابقات ورود کرد. تیم‌های صنعت نفت آبادان، پارس جنوبی جم، پالایش نفت بندرعباس و نفت و گاز گچساران هم هم‌اکنون در لیگ یک فعال هستند. 

طبق اطلاعات دریافتی خبرنگار روزنامه اعتماد، شرکت‌های سهامدار هلدینگ خلیج‌فارس که در سال گذشته رقم‌های قابل توجهی در اختیار باشگاه استقلال قرار داده بودند، امسال اعلام کرده‌اند امکان تکرار چنین کاری را ندارند. علی تاجرنیا البته می‌گوید کسی حرفی از «پول ندادن» نزده اما برای اینکه متوجه شویم شرکت‌های نفتی شرایط سابق را ندارند کافی است حملات دشمن به پالایشگاه‌ها در جنوب کشور را مرور کنیم. طبق گفته برخی رسانه‌ها در حال حاضر بسیاری از کارگران فعال در حوزه نفت بیکار شده‌اند و در چنین شرایطی اولویت پالایشگاه‌ها پرداخت حقوق کارگران تا زمان بازگشت شرایط به وضعیت سابق خواهد بود نه قراردادهای چند صد میلیاردی برای بازیکنان. 

موشک‌های دشمن به قلب صنعت

لیگ برتر چهار تیم صنعتی دارد: سپاهان، فولاد، آلومینیوم و ذوب‌آهن. در لیگ یک هم چند تیم صنعتی داریم. طی روزهای گذشته همان طور که اشاره شد وزارت صمت در نامه‌ای به سازمان لیگ از عدم فعالیت کارخانه‌های فولاد خوزستان و فولاد مبارکه سپاهان در حوزه فوتبال خبر داد که جنجال‌های زیادی را برانگیخت. مدیران عامل این دو باشگاه با ابراز بی‌اطلاعی از چنین نامه‌ای از مخالفت با این تصمیم گفتند. همچنین برخی مدیران مثل منوچهر نیکفر، مدیرعامل سپاهان از طرح‌های جایگزین برای ادامه فعالیت تیم سپاهان خبر دادند. البته نیکفر در گفت‌وگویی تایید کرد که سپاهان دیگر توان حضور در لیگ نخبگان را ندارد و برای این تیم سطح دوی آسیا بهتر است. نکته‌ای که نشان می‌دهد تا چه حد توان مالی این باشگاه پایین آمده است. 

از سمت دیگر شنیده‌ها حاکی از آن است که ذوب‌آهن اصفهان و آلومینیوم اراک هم با وضعیت مشابه فولاد و سپاهان مواجه شده‌اند. ذوب‌آهن در آبان سال گذشته طبق اعلام رسانه‌ها با زیان انباشته 460 میلیاردی مواجه بود که حتی بحث انحلال این باشگاه را هم مطرح کرد. ذوب‌آهن این فصل از گزینه‌های سقوط است و مدیران این باشگاه به ‌شدت در حال بررسی سیاست‌های انقباضی هستند. 

دلیل چنین اتفاقاتی آسیب دیدن صنایع فولاد در دو استان اصفهان و خوزستان بر اثر حملات دشمن بوده است. 

پول ندارید ماشین  بدهید!

دو کارخانه ایران‌خودرو و سایپا سال‌ها با زیان انباشته مواجه بودند به شکلی که حتی قبل از جنگ بحث انحلال باشگاه سایپا مطرح شده بود! حال در شرایط جنگی این دو کارخانه اوضاع سخت‌تری را هم تجربه می‌کنند. اخبار رسیده از دو باشگاه پیکان و سایپا حاکی از آن است که مدیران در پیدا کردن منابع مالی برای فعالیت‌های روزمره هم دچار مشکل شده‌اند. پیکان و سایپا در رشته‌های مختلفی تیمداری می‌کنند و همین مساله اوضاع را برای آنها پیچیده‌تر هم کرده است. 

طبق شنیده‌ها بازیکنان پیکان طی روزهای گذشته برای دریافت مطالبات خود راهی باشگاه شدند اما با جمله «پول نیست» مواجه شدند. به همین دلیل بازیکنان از مدیران خواسته‌اند عوض طلب به آنها خودرو داده شود!

در باشگاه سایپا اوضاع از این هم بدتر است. طی روزهای گذشته گزارشی مبنی بر بدهی 200 میلیونی این باشگاه به یک فست‌فودی خبرساز شد. این در حالی است که حساب باشگاه سایپا مدتی است بسته شده و شنیده می‌شود مدیران برای باز کردن حساب به رقمی 500، 600 میلیونی نیاز دارند که در تامین آن ناتوان  هستند.

معادن  متاثر از جنگ

مس رفسنجان، چادرملو اردکان و گل‌گهر سیرجان سه باشگاه معدنی لیگ برتر هستند. در لیگ یک هم تیم‌های مس شهربابک، مس سونگون و مس کرمان فعالیت می‌کنند. مدیران تیم‌های معدنی عمدتا تا به امروز در مورد شرایط کارخانجات و باشگاه‌های‌شان سکوت کرده‌اند اما اخبار رسیده حاکی از آن است که آنها هم اوضاع مساعدی ندارند. باشگاه مس رفسنجان به عنوان یکی از تیم‌های متمول لیگ زمانی که با پیشنهاد برگزاری مسابقات به صورت متمرکز در فصل جاری مواجه شد به مدیران سازمان لیگ اعلام کرد توان مالی برای چنین کاری ندارد. یکی از مدیران این باشگاه می‌گوید برآورد کردیم 20 میلیارد هزینه شرکت ما در مسابقات متمرکز می‌شد که ما چنین پولی  نداشتیم! 

روز دوشنبه علیرضا بابایی، مدیرعامل چادرملو به روشنی در این مورد حرف زد. او به سایت ورزش سه گفت: «در طول تاریخ همیشه این طور بوده که وقتی جنگ می‌شود خسارات و آثارش تا سال‌ها در اذهان مردم می‌ماند. باید همه دنیا بدانند که با حمله‌ای که امریکا و اسراییل کردند به کشور ما آسیب وارد شد و یکی از آنها هم فوتبال است. یکی از این آثار همین است که سال آینده شاهد حضور قدرتمند تیم‌های صنعتی نخواهیم بود. درست است که مجتمع صنعتی چادرملو به صورت مستقیم مورد حمله قرار نگرفته اما هم صنایع فولادی زنجیروار به همدیگر وابسته هستیم و هم سیاست‌های انقباضی و مباحث اقتصادی مهم‌تر شده است.» بابایی حتی فراتر رفت و خبری تلخ به ورزش دوستان داد: «شاید این حرف و خبر خوبی نباشد اما ورزش کشور به ناچار تا مدت‌ها از اولویت خارج خواهد شد.

روز دوشنبه همچنین یک اتفاق دیگر هم رخ داد. باشگاه مس سونگون به دلیل مشکلات  مالی مجبور شد امتیاز خود را به  فروش برساند. 

مرثیه‌ای  برای تیم‌های خصوصی

تراکتور، ملوان، شمس‌آذر، خیبر، فجر سپاسی و استقلال خوزستان تیم‌هایی در لیگ برتر هستند که به صورت مستقیم به نفت، معدن و کارخانجات صنعتی وابسته نیستند اما به صورت غیر مستقیم از چرخه تجارت در کشور بهره‌منده می‌شوند. در لیگ یک هم تیم‌های زیاد دیگری چنین شرایطی دارند از جمله نساجی. 

این باشگاه‌ها در حال حاضر با مشکلات عمیق مالی دست پنجه نرم می‌کنند. دو تیم تراکتور و نساجی که بخش عمده‌ای از درآمدهای‌شان را از طریق شرکت‌های هواپیمایی به دست می‌آوردند با تعطیلی فرودگاه‌ها و آسیب دیدن هواپیماها در جریان حملات دشمن روبه‌رو شدند. رضا حدادیان، مالک باشگاه نساجی که در زمان فدراسیون شهاب‌الدین عزیزی‌خادم پروازهای رایگان در اختیار فدراسیون قرار می‌داد و در فدراسیون فعلی هم کمک‌های زیادی به تیم ملی و برگزاری اردوها کرده است حالا در فکر حل و فصل مشکلات روزمره شده. همچنین محمدرضا زنوزی‌مطلق، مالک باشگاه تراکتور نیز با دردسرهایی مشابه مواجه است. طی روزهای گذشته گزارش‌های قابل توجهی در مورد تعدیل نیروهای شرکت‌های هواپیمایی در رسانه‌ها منتشر شده بود. البته شرکت هواپیمایی متعلق به زنوزی اعلام کرده حتی یک نفر هم نباید تعدیل شود.طبق شنیده‌ها مالک باشگاه تراکتور گفته من در جمهوری اسلامی ایران ثروتمند شده‌ام  و پای کشور و  نظام می‌مانم

در باشگاه خیبر، مسعود عبدی با چک‌های برگشتی کشتی‌گیران این باشگاه که ارقام بسیار کمتری از فوتبالیست‌ها در قراردادشان ثبت شده درگیر است و مالکان باشگاه شمس‌آذر که یک شرکت غذایی به حساب می‌آید با افزایش تصاعدی قیمت محصولات پایه روبه‌رو هستند. استقلال خوزستان که حتی قبل از جنگ با مشکلات مالی مزمن می‌جنگید این روزها در پیدا کردن اسپانسری که بتواند بخشی از هزینه‌هایش را تامین کند به مشکل خورده است. بهنام ابوالقاسم‌پور، مدیرعامل استقلال خوزستان در واکنش به برگزاری لیگ برتر به صورت متمرکز گفته بود: «ما تیمی بودیم که تا الان با سیلی صورت خودمان را سرخ نگه داشته‌ایم. من اکنون چگونه می‌توانم هزینه‌های اینها را جمع ‌و جور کنم؟»

در این میان سرنوشت دو تیم ملوان و فجرسپاسی و البته نیروی زمینی که وابستگی به نهادهای نظامی دارند هم سخت شده است. دو تیم فجر و ملوان در لیگ برتر از بازیکنان سرباز بهره می‌برند و این تا حدی مشکلات مالی این دو باشگاه در جذب بازیکن را کاور می‌کند. اما همچنان هزینه‌های رو به رشد سفر، اسکان و تهیه امکانات روی دوش مدیران این باشگاه‌ها که وابستگی به صنایع و معادن ندارند سنگینی می‌کند. 

تیم‌های دیگر با  داستان‌های  مشابه

در لیگ‌های برتر و لیگ آزادگان تیم‌هایی داریم که با اسپانسری برخی نهادهای خاص در فوتبال حضور دارند. ازجمله تیم‌هایی نظیر شهرداری نوشهر شناور‌سازی قشم، هوادار و... 

طبق اطلاعات رسیده به خبرنگار روزنامه اعتماد شهرداری در شهر نوشهر به مدیران تیم فوتبال این باشگاه اعلام کرده در سال آینده امکان تیمداری ندارد و به این ترتیب دنبال فروش باشگاه هستند. شناورسازی قشم که در حملات دشمن آسیب‌دیده نیز با مشکلات مالی روبه‌رو است. از سمت دیگر باشگاه هوادار که در چند فصل گذشته در لیگ برتر بازی می‌کرد و امسال در لیگ آزادگان حضور دارد و از حمایت یک شرکت فعال در حوزه ارتباطات بهره می‌برد به خاطر مشکلات ناشی از قطعی اینترنت با افت شدید تراز مالی دست به گریبان گشته  است. 

تنها تیم  بانکی لیگ  برتر!

فعلا تنها باشگاهی که هیچ بحثی در مورد مشکلات مالی اطراف آن مطرح نمی‌شود پرسپولیس است که متعلق به یک مجموعه بانکی است. در این زمینه دقیقا مشخص نیست که بانک شهر به عنوان مالک اصلی باشگاه پرسپولیس تا چه حد از جنگ متاثر شده است. اما حتی اگر بپذیریم پرسپولیس از لحاظ مالی مشکلی ندارد آیا قرار است شاهد یک لیگ یک طرفه باشیم؟ لیگی که در آن پرسپولیس هزینه می‌کند و سایر تیم‌ها فقط برای سلامتی ورزش می‌کنند؟

ترس باشگاه‌ها از تورم

وضعیت اقتصادی کشور نگرانی‌های زیادی برای آینده نزدیک به وجود آورده است. داده‌های بانک مرکزی حاکی از افزایش تورم در ماه‌های آینده است. این یعنی اگر تیمی فصل پیش با 2500 میلیارد تومان بسته شده در صورت ادامه تورم 50 درصدی که به اعتقاد کارشناسان اقتصادی خوش‌بینانه است باید نزدیک به 4 هزار میلیارد تومان هزینه کند. در صورتی که سناریوهای بدبینانه در مورد تورم تحقق پیدا کنند این هزینه‌ها می‌تواند به بالای 5 هزار میلیارد تومان برسد. بنابراین باشگاه‌هایی که با مشکلات جدی در منابع مالی مواجه شده‌اند باید نقشه‌های ریاضت اقتصادی را ترسیم و مسیر متفاوتی را طی کنند. 

البته همچنان همه این باشگاه‌ها باید تسویه حساب قراردادهای فصل جاری را به پایان برسانند. در حال حاضر بسیاری از بازیکنان از جمله خارجی‌های لیگ دنبال دریافت مطالبات‌شان هستند و باشگاه‌ها را به شکایت در فیفا تهدید کرده‌اند.

تنها راه‌حل موجود!

بسیاری از مدیران باشگاه‌ها این روزها مشغول رایزنی با بازیکنان هستند تا با کاهش قابل توجه دستمزدشان موافقت کنند. شکی در این نیست که در سال‌های گذشته افزایش قیمت بازیکنان به شکل افسارگسیخته‌ای حتی بالاتر از نرم افزایش قیمت کالاها در کشور بالا رفت. مساله‌ای که با اعتراضات گاه و بیگاه مردم و رسانه‌ها هم همراه بود. همان افزایش قیمت این روزها بلای جان باشگاه‌ها شده است. 

با این حال بازیکنان باید بپذیرند که یا حقوق خود را به شکل قابل توجهی کاهش بدهند یا اگر همان‌طور که همیشه مدعی بودند در کشورهای خارجی خواهان دارند، لژیونر شوند. در صورتی که بازیکنان نخواهند همراهی کنند باشگاه‌ها مسیری جز استفاده از بازیکنان جوان و امید که از آکادمی‌ها آمده‌اند را  ندارند. این تصمیم اتفاقا می‌تواند به پوست‌اندازی در لیگ برتر کمک کند. 

طی سال‌های گذشته لیگ برتر ایران به صورت مزمن با پدیده «بازیکن پا به سن گذاشته سالاری» مواجه بوده ولی حالا در یک توفیق اجباری می‌تواند نسل جدیدی از فوتبالیست‌های جوان  را معرفی کند. 

مسیر دیگر کوتاه آمدن صدا و سیما از موضع همیشگی خود مبنی بر پرداخت نکردن حق پخش به باشگاه‌هاست. این فصل باشگاه‌ها می‌توانند با اشاره به وضعیت اقتصادی مدیران تصمیم‌گیر کشور را متقاعد کنند که اگر لیگ فوتبال می‌خواهید باید صدا و سیما را مجاب به پرداخت حق پخش کنید. البته قطعا صدا و سیما هم با توجه به مشکلاتی که در اغلب صنایع به وجود آمده با کاهش درآمدهای ناشی از تبلیغات مواجه خواهد شد اما هنوز آنقدر دارد که بتواند با دادن دست‌کم بخشی از حق طبیعی باشگاه‌ها به فوتبال کمک کند. 

در این گزارش سعی کردیم شرایط باشگاه‌های کشور از لحاظ مالی را بررسی کنیم. همان‌طور که بالا ذکر شد یک سناریوی ترسناک می‌تواند ادامه‌دار بودن تعطیلی لیگ در فصل جاری و حتی فصل بعد باشد. اتفاقی که امیدواریم رخ ندهد. سناریوی واقع‌بینانه برگزاری یک لیگ با گردش مالی بسیار کمتر در حالی که باشگاه‌ها هزینه‌های‌شان را به ‌شدت کاهش داده‌اند، باشد. لیگی با غلظت بیشتر بازیکنان  امید و جوانان. 

به هر حال صنایعی که در سال‌های گذشته به نوعی پول بی‌حساب وارد فوتبال کرده‌اند این روزها باید بیشتر حواس‌شان به پرداخت حقوق کارگران و جلوگیری از تعدیل نیروها باشد نه پرداخت‌های سنگین به چند فوتبالیست. مردم هم طبیعتا در شرایط جنگی همین انتظار را  دارند.