زنگ خطر نه، این ناقوس مرگ فوتبال ایران است

روزبه دلاور| فوتبال باشگاهی ایران که روزگاری با غرور از سیادت در غرب آسیا سخن می‌گفت حالا در یکی از تاریک‌‌ترین دوران تاریخی خود به‌سر می‌برد.

به گزارش روزنامه اعتماد، نتایج اخیر دو باشگاه پرطرفدار و متمول کشورمان یعنی استقلال و سپاهان در لیگ قهرمانان آسیا (سطح دو) فراتر از یک ناکامی ساده نشان‌دهنده یک زوال ساختاری است. در هفته گذشته تیم فوتبال استقلال مقابل الحسین اردن با نتیجه 3 بر 2 تن به شکست داد و در مجموع با باخت 4 بر 2 مقابل این حریف در نخستین مرحله حذفی لیگ قهرمانان آسیا سطح دو حذف شد. روز بعد سپاهان دیگر نماینده کشورمان مقابل تیم الاهلی دوحه قعرنشین لیگ قطر با نتیجه یک بر صفر شکست خورد و باتوجه به تساوی 2-2 در بازی رفت در مجموع با شکست 3 بر 2 به استقلال پیوست. شکست مقابل تیم‌‌هایی که پیش از این حتی در قرعه‌‌کشی‌‌ها به عنوان رقیب جدی شمرده نمی‌شدند شوکی بزرگ به پیکره ورزشی جامعه وارد کرده است. در این گزارش به بررسی چرایی و چگونگی این سقوط تلخ پرداختیم.

استقلال؛ از فاجعه دوبی تا شکست مقابل نماینده اردن

باشگاه استقلال که همواره با لقب «متخصص آسیا» با دو ستاره طلایی‌‌اش در قاره کهن شناخته می‌شود در این فصل از رقابت‌‌ها تصویری دور از انتظار و حتی رقت‌‌بار از خود به جای گذاشت! شکست سنگین مقابل الوصل امارات با هفت گل در مرحله گروهی تنها یک نتیجه نبود بلکه فروپاشی روانی تیمی بود که مدیریت و کادر فنی‌‌اش درگیر حواشی بی‌پایان بودند. اگرچه استقلال توانست با لغزش رقبا و پیروزی در بازی آخر به سختی جواز صعود به مرحله یک‌‌هشتم نهایی را کسب کند اما این صعود بیش از آنکه حاصل قدرت فنی باشد ناشی از شانس و سطح پایین رقبا در گروه بود.در حالی که انتظار می‌رفت استقلال در مرحله حذفی برای اعاده حیثیت بجنگد شکست در هر دو بازی رفت و برگشت مقابل تیم الحسین اردن تیر خلاصی بر پیکر نیمه‌ جان این تیم بود. فوتبال اردن در خوش‌بینانه‌ترین حالت در سطح دوم یا سوم آسیا قرار دارد. شکست دو‌باره مقابل نماینده این کشور آن‌هم برای تیمی که مدعی قهرمانی در سطح اول آسیا بود نشان‌دهنده فاصله وحشتناک میان ادعا و واقعیت در باشگاه استقلال است.

سپاهان؛ خاموشی توفان زرد برابر قعرنشین لیگ ستارگان

سپاهان اصفهان تنها نماینده ایران که سابقه حضور در جام جهانی باشگاه‌ها را دارد و به واسطه زیرساخت‌‌های حرفه‌ای‌‌اش همواره الگوی باشگاه‌داری در ایران بوده در این دوره به شکلی ناباورانه حذف شد.شکست در مجموع دو بازی رفت و برگشت مقابل الاهلی قطر نقطه عطف این ناکامی بود! الاهلی در‌حالی سپاهان را از دور رقابت‌‌ها کنار زد که در لیگ دوازده تیمی قطر در رتبه دهم قرار دارد و عملا برای بقا می‌جنگد. حذف شدن سپاهان مدعی قهرمانی لیگ برتر ایران به دست تیمی که در لیگ داخلی خود در آستانه سقوط است نشان می‌دهد که قدرت فنی «توفان زرد» به نسیمی بی‌رمق تبدیل شده است. سپاهان که روزگاری غول‌‌های شرق آسیا و تیم‌‌های متمول سعودی را به زانو در می‌آورد حالا در سطح دوم آسیا هم حرفی برای گفتن ندارد.

تغییر تراز شکست از «الهلال» به «الاهلی»

یکی از کلیدی‌‌ترین نکات این اتفاق تغییر سطح رقبایی است که فوتبال ایران به آنها می‌بازد. دیروز حذف در برابر الهلال، النصر، یا تیم‌‌های قدرتمند ژاپنی و کره‌ای به دلیل تفاوت فاحش در امکانات و جذب ستاره‌های جهانی مانند رونالدو و نیمار رقم می‌خورد که تا حدی قابل درک بود اما امروز باختن به تیمی از اردن که شاید بودجه یک‌ساله‌اش به اندازه قرارداد بازیکنان خارجی استقلال و سپاهان نیست یا شکست برابر تیم دهم لیگ قطر نشان‌دهنده یک بحران کیفیت در فوتبال ایران است.به‌طور واضح می‌توان اعلام کرد ما دیگر به قدرت‌ها نمی‌بازیم. فوتبال ما در حال درهم شکسته شدن مقابل تیم‌‌های درجه دو و سه آسیا است. به عبارتی دیگر لیگ ایران نه تنها با سطح اول آسیا فاصله گرفته بلکه در حال بلعیده شدن توسط سطح دوم قاره است.

فراتر از مستطیل سبز

قطعا نمی‌توان تمام تقصیرها را به گردن تاکتیک‌‌های مربیان انداخت. عوامل محیطی نقش مهمی در این نتایج داشتند که می‌توان آنها را برشمرد. سلب میزبانی توسط AFC یکی از همین موارد است. سلب حق میزبانی به دلیل مسائل امنیتی و سیاسی باعث شد نمایندگان ما از حمایت هواداران خودی محروم شوند. اگر استقلال در بازی رفت مقابل نماینده اردن در استادیوم آزادی با حضور ده‌ها هزار هوادار از حریف پذیرایی کرده بود یا الاهلی دوحه در دیگ جوشان نقش جهان به زمین می‌رفت قطعا شرایط متفاوت می‌شد. اوضاع کشور هم در این وضعیت بی‌تاثیر نبوده است.ناآرامی‌های ذهنی و روحیه تضعیف‌شده و فشارهای روانی ناشی از مسائل اجتماعی بر تمرکز بازیکنان تاثیر مستقیم داشته است. بازیکنانی که با روحیه ضعیف و تحت فشارهای غیرورزشی وارد زمین می‌شوند و قدرت بازگشت به بازی را ندارند.

پول خرج می‌کنیم بدون دستاورد!

بررسی‌‌ها نشان می‌دهد که هر دو باشگاه استقلال و سپاهان در فصول اخیر هزینه‌های سنگینی برای جذب بازیکنان و مربیان خارجی انجام داده‌‌اند. مبالغی که با نرخ ارز فعلی ارقام نجومی را تشکیل می‌دهند. البته نباید پرسپولیس را از این جمع خارج کرد. با ذکر این نکته که در این مورد خاص سرخ‌ها حتی یک پله عقب‌تر از سپاهان و استقلال هستند. یعنی به همان اندازه هزینه کردند اما حتی سهمیه حضور در مسابقات آسیایی را به دست نیاوردند. اما چطور تیمی مانند الاهلی قطر با بودجه‌ای محدودتر (در مقایسه با غول‌‌های قطری نظیر السد و الدحیل) و جایگاه دهم جدول می‌تواند سپاهان را حذف کند؟ چطور فوتبال اردن که از نظر سخت‌افزاری، سابقه و نیروی انسانی فرسنگ‌‌ها عقب‌‌تر از ایران است، می‌تواند در دو بازی رفت و برگشت استقلال را مغلوب کند؟ این پارادوکس نشان می‌دهد که مشکل فوتبال ما صرفا کمبود پول نیست، بلکه سوء مدیریت منابع و فقدان استراتژی فنی است. هزینه‌هایی که باید صرف آکادمی و زیرساخت می‌شد صرف خرید بازیکنانی شده که در روزهای سخت کمترین کارایی را دارند.

بشنوید! این صدای زنگ خطر نه ناقوس مرگ است

حذف استقلال و سپاهان از سطح دوم لیگ قهرمانان آسیا توسط نمایندگان اردن و تیم‌ ضعیف قطری یک اتفاق یا حتی دیگر یک نشانه نیست. این همان زوالی است که از مدت‌ها پیش در موردش هشدار داده شده بود. نشانه اینکه فوتبال ایران در حال تبدیل شدن به یک قدرت خیالی است که تنها با خاطرات گذشته زندگی می‌کند! دیگر نمی‌توان پشت شعارهایی مثل متخصص آسیا یا غیرت ایرانی پنهان شد. زمانی که فوتبال ما به تیم‌های در حال سقوط قطر می‌بازد یعنی ساختار حرفه‌ای ما دچار پوسیدگی و فروپاشی شده است. اگر امروز فکری به حال اصلاحات ساختاری ثبات مدیریتی و بازگرداندن آرامش به فضای ورزشی نشود بعید نیست در آینده‌‌ای نزدیک صعود به مراحل حذفی سطح دوم آسیا هم برای باشگاه‌های ما به یک رویا تبدیل شود.

این نتایج، آیینه‌‌ای بود که واقعیت عریان فوتبال ما را نشان داد! ما دیگر بزرگِ آسیا نیستیم ما حتی در سطح دوم هم به سختی نفس می‌کشیم.