امیرخانی، آغداشلو و کاظمی از کتیبههای علی شیرازی گفتند
دفاع شیرازی در برابر اتهام جعلی بودن آثارش
نمایشگاه کتیبهنویسی علی شیرازی عصر روز جمعه در موزه هنرهای دینی امام علی(ع) افتتاح شد تا این هنرمند در بخشی از این افتتاحیه به اتهام جعلی بودن آثارش پاسخ دهد.
اعتمادآنلاین | نمایشگاه کتیبههای علی شیرازی بر اساس ترکیببند محتشم با حضور علی مرادخانی، معاون هنری وزارت ارشاد و چهرههایی آیدین آغداشلو، غلامحسین امیرخانی، مرتضی کاظمی و علیمحمد زارع سرپرست موزه معاصر تهران در موزه هنرهای دینی امام علی(ع) افتتاح شد تا این هنرمند و سخنرانان این مراسم افتتاحیه به اتهام مطرح شده درباره جعلی بودن این آثار پاسخ دهند. در ابتدای این مراسم مرتضی کاظمی، معاون هنری اسبق وزارت ارشاد درباره موقعیت اقتصاد هنر ایران در جهان و شخصیت اخلاقی هنری علی شیرازی صحبت کرد. کاظمی با تاکید برای این نکته که نباید تردید و تفرقهافکنیها ما را گرفتار خود کند، حواشی منفی را پیش روی هر پدیدهای که از رکود به درآید و به سوی رونق سوق پیدا کند بسیار طبیعی دانست و گفت: «اتفاقا خلق شایعات منفی شاید نشانه این باشد که راه را درست رفتهایم و الزامی است با شتاب افزونتر و سرعت بیشتر در سایه کار علمی و مطالعاتی رو به جلو حرکت کنیم.»
سهم هفتصدم درصدی هنر ایران در بازار جهانی
به گفته کاظمی سهم ایران از بازار جهانی هنر، شایسته فرهنگ و جایگاه تمدنی ما نیست. او با اعلام این آمار توضیح داد: «در آمارهای جهانی گردش مالی بازار هنر را سالانه 60 میلیارد دلار میخوانند، هر چند دقیق به نظر نمیرسد اما برای بحث مورد نظر من میتواند متر و معیار باشد؛ این عدد در ایران فقط 40 میلیون دلار ارزیابی میشود. این یعنی اینکه سهم ایران از بازار جهانی هنر فقط هفت صدم درصد است.»
کاظمی افزود: «اگر این عدد را از منظر سرانه جمعیتی بسنجیم، خودمان را هفتاد میلیون و دنیا هفت میلیارد نفر فرض کنیم، یعنی یک درصد جمعیت دنیا را داریم و از این نظر باید دستکم گردش مالی بازار هنرمان 600 میلیون دلار باشد حال آنکه خوش بینانه امروز 40 میلیون دلار است. حتی از نظر سرانه کشورها اگر در نظر بگیریم هم عایدی امروز بازار هنر ایران در گستره بینالملل اندک است، یعنی آن 60 میلیارد دلار را بین 190 کشور تقسیم کنیم سهم ما باید 300 میلیون دلار باشد که فاصله بسیار با آن داریم.»
او به فاکتور تمدنی در این خصوص هم اشاره کرد و توضیح داد: «به حتم ایران در زمره 30 تمدن شناخته شده دنیاست و اگر فرض بگیریم کشورهای صاحب تمدن توانستهاند 60 میلیارد تومان گردش مالی در عرصه فرهنگ و هنر به وجود آورند که ما باید دو میلیارد دلار سهم داشته باشیم و فاصله بسیار دوری با آن داریم.» به گفته او معنای این آمارهای مقایسهای این است که ما کار بسیاری برای انجام پیش رو داریم و نباید حواشی منفی انرژی و توان ما را بگیرد: «باور کنیم چنین شائبهافکنیهایی همیشه هست و خواهد بود، مهم این است که ما به راهمان اطمینان داشته باشیم و با شتاب بیشتر به جلو رویم. در عین حال باید علم اقتصاد هنر را یاد بگیریم، باور کنیم ظرایف آن را بلد نیستیم و دیگر نقطه ضعفمان «جامعیت در اقتصاد هنر» را با کار مطالعاتی پوشش دهیم که البته دستیابی به این مهم صبر و حوصله بسیار میطلبد.»
مرتضی کاظمی در ادامه با اشاره به چهار دهه آشناییاش با علی شیرازی، او را صاحب حسن خلق، حسن خط و حسن خط و ربط خواند و گفت: «شیرازی شاگرد ممتاز خوشنویس خوش آوازه "معین الکتاب" است و در روزگار جوانی هم در اصفهان پیشرو پیشگام بود. همه اهل هنر و خوشنویسی قدرت قلم ایشان را از نزدیک مشاهده کردهاند، اما ناراحتی ایشان از شایعه اخیر را درک میکنم، ایشان دل نگران آینده هنر ایران اند و خواستند در برابر سلسله ناسزاها و اتهامات به اساتید هنر ایران واکنش نشان دهند؛ باز هم تاکید میکنم این حواشی از سر حسادت باشد یا رقابت نباید ما را از مسیر درستمان منحرف کند و یک لحظه از شتابمان بکاهد.»
امیرخانی: هنرمندان نیازمند حمایت دولت برای معرفی بینالمللی هستند
غلامحسین امیرخانی، هنرمند پیشکسوت خوشنویس دیگر سخنران این مراسم هم با اشاره به اهمیت هنر خطاطی علی شیرازی را نمونه بارز یکی از هنرمندان برجسته عرصه خطاطی خواند و گفت: «علی شیرازی علاوه بر کتیبهنویسی در بخشهای دیگر خطاطی نیز آثاری را در حد کمال انجام دادهاند اما ایشان بیشتر برای کتیبهنویسی وقت گذاشتند، برای همین علی شیرازی این جامعیت را در عرصه خطاطی همواره داشته و دارند. علی شیرازی در ایام نوجوانی از زادگاه خود به اصفهان آمدند و شوق فراگیری هنر در همان زمان سبب شد که او با استاد معین آشنا شوند و به این ترتیب شیرازی با همان ذوق و استعداد در اصفهان بهعنوان مرکز هنر در نزد اساتید برجسته آموزش دیدند.»
این هنرمند پیشکسوت، عرصه هنر را نیازمند معرفی و حمایت خواند و دراینباره گفت: «شرایطی که امروز در اقتصاد هنر به وجود آمده سبب شده که هنرمندان بهصورت شخصی یا گروهی نتوانند به تبلیغ بینالمللی خود بپردازند. این در حالی است که ما هنرمندان تراز اولی داریم اما ایجاد یک نمایشگاه جامع برای بیان فلسفه هنر ما تا امروز امکانپذیر نبوده است لذا کمک دولت در این موقعیت نیاز است لذا دولت باید پایهگذار این امر باشد.»
امیرخانی ادامه داد: «باید برای سیاستمداران ارزشافزوده هنر را مشخص کرد. متأسفانه تمام تبلیغاتی که برای هنر از طریق رسانهها انجام میپذیرد باوجود هزینه کردن میلیاردها دلار اثر مطلوبی بر جا نمیگذارد؛ این در حالی است که اگر این معرفی بهصورت شایسته از سوی دولت صورت گیرد برای کشور اعتبارآفرینی به دنبال دارد و جایگاه ما را در جامعه بینالملل افزایش میدهد.»
آیدین آغداشلو: تقلیل هنر خوشنویسی، حماقت است
«وقتی از کسی تجلیل میکنیم از خودمان تجلیل میکنیم. از اینکه یادمان نرفته است که چه کسی هستیم لذا نمونهها و مظاهری را تدوین میکنیم که تبدیل به نشانه میشوند و سپس حق مطلب را در مورد آنها ادا میکنیم. علی شیرازی، خوشنویس معتبر و مهمی است که من بهشخصه از قلم کتیبه ایشان بسیار لذت بردهام.» آیدین آغداشلو دیگر سخنران این مراسم بود. این هنرمند حضور هنرمندان برجسته در عرصه خوشنویسی را مایه خرسندی دانست و گفت: «درست در زمانی که من فکر میکردم بخشی از فرهنگ و هنر خطاطی ما در معرض از بین رفتن است، قهرمانانی راه را باز کردند لذا من استاد امیرخانی، علی شیرازی، محمد احصایی و ... را جزء این قهرمانان میدانم و معتقدم که آنها در لحظه درست و بهجایی پیدا شدند.»
آغداشلو مهمترین دغدغهاش را مسئله تداوم سنت در جهان معاصر دانست و گفت: «مسئله اینجاست، ما که اینچنین به این سنت وابسته هستیم و بودیم و به قول حافظ، "نگهبانان لاله در معرض باد هستیم" کار بسیار خطیری و تضمین ناشدهای در پیش داریم. همه ما بهنوعی آزرده از نا به سامانی که بر ما تحمیلشده، هستیم. امری که با سوءتفاهم با آن برخورد شده است. زیرا این نگهبانان لالهها در معرض طوفان قرار گرفتهاند.»
این هنرمند با انتقاد از عدم توجه هنرمندان به عرصه تحقیق گفت: «درباره خوشنویسی که یکی از سنتیترین هنرهای فرهنگ ایرانی است همینقدر میتوانم عرض کنم که ما در این عرصه چه بسیار خوشنویس داریم اما متأسفانه تعداد بسیار کمی محقق و راهگشا در این عرصه هست.» آغداشلو با اشاره به صحبتهای انجامشده درباره هنرمندان خوشنویس گفت: «بحث بر سر این است که چه چیزی درست و چه چیزی نادرست است. سنت خوشنویسی ایرانی امر بسیار پیچیده، ظریف و مملوی است که عملاً شوخی ندارد. آدمها چطور جرأت میکنند که بدون شناخت درباره ظرایف مستور در خوشنویسی اظهارنظر کنند؟ مسئله اینجاست که برای اظهارنظر در این عرصه مقدماتی نیازمند است که بههیچعنوان آسان نیست.»
او تحلیل خطاطی را یک نیاز اصلی دانست و بیان کرد: «از سال 1343 من بهعنوان یکی از هزاران نفر شروع به نوشتن کردم زیرا با خودم فکر کردم که صرفا تحسین خط کافی نیست. ما باید بدانیم که این خط از کجا آمده و حامل چه چیزی است یا چه چیزی به ما میبخشد؟ باید در این عرصه ترکیب، قدرت دست، تعادل و همه صفات هفتگانه را که در مورد خطاطی درست و دلفریب است، مدنظر قرار دهیم به همین خاطر من با توان خودم سعی در رمزگشایی این عرصه کردم که البته نشد زیرا این رمز بسیار پیچیده و طولانی است.» او کجفهمی و نادانی را از عواقب کمبود نقد و تحقق در عرصه خوشنویسی دانست و گفت: «در طول سالهای گذشته تعدادی خوشنویس تراز اول به عرصه پا نهادهاند اما متأسفانه تعداد کمی افراد راهگشا در این حوزه وجود دارند به همین خاطر من معتقدم که کجفهمی، سوءنظر، درک نادرست نیز در پی این مسئله پیشآمده است.»
آغداشلو با اشاره به تهمتهایی که مطرحشده، بیان کرد: «روایتی وجود دارد که در آن مرحوم عباس نوری، نزد شاه ادعا میکند که نظیر خط میرعماد را میتواند بنویسد و این کار را انجام میدهد. حال سؤال این است که آیا او در حال جعل بوده است؟ خیر او سعی داشته بیان کند که معنایی در خوشنویسی به وجود آمده که من قادر هستم و حقدارم که نظیر آن معنا را تجدید کنم و آن را تمدید ببخشم.»
به گفته او اگر کسی از دور به این هنر برجسته نگاه کند، شاید بگوید که من میتوانم نظیر آن را با کامپیوتر بنویسم اما این حرف، معنای عظیمی را تقلیل دادن است. این تقلیل دادن و اظهار آن اعلام حماقت است زیرا آن چیزی که در پشت خوشنویسی ایستاده از استادی و مهارت، ذوق و شعور، ایجاد تعادل و ارتباط کمی از دیگر هنرها ندارد.
آغداشلو صحبتهای مطرحشده درباره آثار شیرازی را ناشی از نادانی دانست و توضیح داد: «من ترس از بدی و ظالم ندارم اما ترس از ترس دارم زیرا ترسناکترین نکته جهان همان ترس است. مسئله اینجاست که ما کمکاری داشتهایم البته نه در نوشتن واو و نون. همه هنرمندان خوشنویس میدانند که شبیه نوشتن حروف نقطه قوت و افتخار خوشنویس است، اما آنچه مرا میترساند تسلط نادانی و عدم شناخت است. تسلط حرفهایی است که پایه ندارد.» به گفته او هنر خوشنویسی ایران از پشتوانه تحلیلی و استدلالی بهاندازه کافی برخوردار نبوده است زیرا اغلب ما تنها از کار تمجید کردهایم. این تمجیدها زیباست اما قرار است کجا پشت افراد برحق را بگیرد. نباید گذاشت که جهل حاکم شود.
این هنرمند در پایان گفت: «آیا باید صرفا از یکدیگر تجلیل کنیم اما چند متن تحلیلی نداشته باشیم تا زمانی که زیبایی در معرض هجوم سوءتفاهم است، چه چیز باید حائل هنر شود؟»
نیاز به حمایت حقوقی از هنرمندان در برابر اتهامات
علی شیرازی نیز در ادامه این مراسم به اتهامات جعلی بودن آثارش اشاره کرد و گفت: «در فضای اینترنت ادعاهای مبنی بر پوستر بودن کارهای من ارائه شد و حتی ویدئویی نیز ساختهشده بود که حروف را کاملا در آن منطبق کرد. البته باید دانست که برای این کار، یک عکس را بهصورت نگاتیو و دیگری را پوزتیو ارائه کردند البته من عذرخواهی میکنم که در حضور اساتید درباره بدیهیات خوشنویسی حرف میزنیم.»
او افزود: «من تکتک آثاری را که از آن ویدئو ساختند، جمعآوری کردم و به نمایش گذاشتهام تا بتوانیم این دروغگوها را رسوا کنیم. متأسفانه عدهای نیز تحت تأثیر این حرفها قرار میگیرند اگرچه تعداد اندکی هستند لذا من خواستم این اتهامات را رسوا کنم.» در ادامه این جلسه پوستر چند اثر در کنار کار اصلی به نمایش گذاشته شد تا حاضران قادر به مقایسه آنها باشند.
نمایشگاه کتیبههای عاشورایی علی شیرازی با نمایش 100 اثر از این هنرمند تا 9 آذرماه در موزه هنرهای دینی امام علی(ع) در نشانی خیابان ولیعصر، روبروی نیایش، بلوار اسفندیار، شماره 35 برپاست.
دیدگاه تان را بنویسید