گزارش روزنامه اعتماد از سناریوهای مطرح شده برای توافق ایران و امریکا / صلح امکانپذیر است؟
یک منبع ایرانی به العربیه و الحدث گفته تهران نسبت به آخرین پیشنهاد میانجی‌ها نگاه مصلحتی دارد و برای ورود به مذاکرات با هدف تامین مطالبات مشروع خود آمادگی نشان داده؛ با این حال، ایران پیش از هرگونه مذاکره خواهان اقدامات ملموس و متقابل امریکا برای اعتمادسازی است.
درحالی که گزارش‌ها همچنان از افزایش تحرکات دیپلماتیک برای دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن حکایت دارد، تجاوزات نظامی امریکا به جزیره قشم و افزایش فشارها برای ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران، چشم‌انداز مذاکرات را با ابهاماتی روبه‌رو کرده است. در تازه‌ترین تحول، دفتر رسانه‌ای بین‌المللی دولت قطر گزارش‌ها درباره شکست مذاکرات ایران و امریکا را تکذیب و تاکید کرد که میانجیگری دوحه با هماهنگی نزدیک با طرفین همچنان ادامه دارد؛ موضعی که در شرایط انتشار روایت‌های متناقض درباره روند گفت‌وگوها، بار دیگر نقش قطر در جلوگیری از تشدید تنش‌ها را برجسته کرده است.
به گزارش اعتماد، دفتر رسانه‌ای بین‌المللی دولت قطر در بیانیه‌ای، گزارش‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی درباره شکست مذاکرات تهران و واشنگتن را «کاملا دروغین و گمراه‌کننده» خواند و اعلام کرد اظهارات شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، درباره مذاکرات دو‌طرف به‌صورت مغرضانه تحریف شده است. «ماجد الانصاری» سخنگوی وزارت خارجه قطر تاکید کرد که نخست‌وزیر این کشور به‌روشنی اعلام کرده ایران و امریکا همچنان برای دستیابی به توافق تلاش می‌کنند و میانجیگران قطری نیز در هماهنگی نزدیک با دو‌طرف به حمایت از مذاکرات ادامه می‌دهند. این موضع‌گیری در شرایطی رسانه‌ای شد که به گزارش اکسیوس، «جی‌دی ونس» معاون رییس‌جمهور امریکا طی دو هفته گذشته شخصا در مذاکرات غیرمستقیم با ایران مشارکت داشته و تقریبا هر روز با نخست‌وزیر قطر، فرمانده ارتش پاکستان و دیگر میانجی‌ها درباره مسیر گفت‌وگوها رایزنی کرده است. استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در این روند حضور دارند و طرفین درباره احتمال برگزاری نشست فنی در سطح کارشناسی طی روزهای آینده گفت‌وگو کرده‌اند؛ نشستی که هنوز برگزار نشده است.در ادامه تحرکات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ، نشریه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آگاه در روز شنبه (16 آبان) ادعا کرد که هیاتی از ایران قرار است طی روزهای آینده به دوحه سفر داشته تا درباره توافقی احتمالی با امریکا گفت‌وگو کند. به نوشته این روزنامه، نشانه‌هایی از تلاش تهران و واشنگتن برای یافتن راهی جهت پایان دادن به بحران کنونی دیده می‌شود؛ تلاش‌هایی که در واشنگتن نیز با افزایش تحرکات مشاوران و متحدان دونالد ترامپ برای متقاعد کردن او به پذیرش توافق و پایان دادن به جنگ همراه شده است.براساس پیشنهاد مطرح‌شده، مدت مذاکرات مقدماتی که در تفاهمنامه ژوئن (خرداد) ۶۰ روز تعیین شده بود، به دو روز کاهش می‌یابد تا مذاکرات هسته‌ای بدون وقفه و در کوتاه‌ترین زمان آغاز شود. یکی از منابع آگاه این پیشنهاد را فرصتی برای ترامپ جهت آغاز روند پایان دادن به جنگ دانسته، هرچند هنوز مشخص نیست تهران با چنین توافقی موافقت کند.
تهدید به بازگشت جنگ گسترده
علی‌رغم افزایش تحرکات دیپلماتیک، روز جمعه (15 آبان) حملات جدیدی به جزیره قشم انجام شد. رییس‌جمهور امریکا، ضمن تایید این حملات، مدعی شد نیروهای امریکایی تاسیسات کوچک پدافند هوایی ایران را در مدت پنج تا ۱۵ دقیقه منهدم کرده‌اند. رسانه‌های رسمی کشورمان نیز از شنیده شدن صدای دو انفجار در منطقه «سوزا» در جزیره قشم خبر دادند. ترامپ اما این حمله را محدود توصیف کرد و همزمان مدعی شد تهران به‌شدت خواهان توافق است. او همچنین با اشاره به محاصره دریایی ایران ادعا کرد هیچ چیزی بدون موافقت واشنگتن از تنگه هرمز عبور نمی‌کند. رییس‌جمهور امریکا در اظهاراتی دیگر حتی مدعی شد که کشورش در حال حاضر در جنگ با ایران نیست و با وجود گذشت چندین ماه از آغاز درگیری، تنها سه یا چهار هفته واقعا جنگیده است! این اظهارات درحالی مطرح می‌شود که به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، برخی مقام‌های دولت و وزارت دفاع امریکا معتقدند ترامپ برای تصمیم‌گیری درباره آغاز مجدد عملیات نظامی گسترده، فرصت محدودی دراختیار دارد. براساس این گزارش، مشاوران او هشدار داده‌اند که با آغاز به کار کنگره جدید تحت کنترل دموکرات‌ها در ژانویه، امکان افزایش نظارت کنگره، محدودیت بودجه و تصویب قطعنامه‌هایی برای مهار اختیارات نظامی رییس‌جمهور وجود دارد. در همین حال، امریکا همچنان بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی، حدود ۲۴ کشتی و صدها فروند هواپیما در منطقه مستقر کرده است. فایننشال تایمز نیز از تلاش واشنگتن برای انتقال سومین ناو هواپیمابر به خاورمیانه خبر داده است. با این حال، برخی مقام‌های دفاعی درباره تداوم این حجم از استقرار نظامی و تاثیر آن بر آمادگی رزمی ارتش امریکا هشدار داده‌اند.
اختلاف در کاخ سفید بر سر ادامه جنگ یا توافق
گزارش‌ها از وجود اختلاف میان اطرافیان ترامپ درباره مسیر آینده حکایت دارد. در یک‌سو، پیت هگست، وزیر جنگ امریکا و برخی مقام‌های نظامی خواهان ازسرگیری حملات گسترده هستند و معتقدند تشدید عملیات می‌تواند تهران را به پذیرش توافق وادار کند. در سوی دیگر، جی‌دی ونس، مارکو روبیو و مذاکره‌کنندگان ارشد کاخ‌سفید از ادامه مسیر دیپلماتیک حمایت می‌کنند. این اختلاف در شرایطی اهمیت بیشتری یافته که ونس، جنگ ایران را یکی از عوامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته است. روبیو نیز روز شنبه تاکید کرد گفت‌وگوها با ایران از مسیرهای مختلف ادامه دارد و ترجیح ترامپ حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات است؛ هرچند او مدعی شد برخی مسائل را نمی‌توان از راه دیپلماسی حل کرد.
تهران: اعتمادسازی باید با اقدام عملی آغاز شود
در مقابل، یک منبع ایرانی به العربیه و الحدث گفته تهران نسبت به آخرین پیشنهاد میانجی‌ها نگاه مصلحتی دارد و برای ورود به مذاکرات با هدف تامین مطالبات مشروع خود آمادگی نشان داده؛ با این حال، ایران پیش از هرگونه مذاکره خواهان اقدامات ملموس و متقابل امریکا برای اعتمادسازی است. همزمان گزارش‌هایی از ارسال پیشنهاد هسته‌ای ایران به واشنگتن از طریق قطر منتشر شده است. براساس این گزارش‌های ادعایی، تهران بررسی پیشنهادهای میانجی‌ها را در ذیل هفت مطالبه خود از امریکا دنبال می‌کند؛ مطالباتی ازجمله لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، رفع محاصره بنادر، توقف جنگ در همه جبهه‌ها، پرداخت غرامت و خروج نیروهای تقویتی امریکا از اطراف ایران. در مقابل، واشنگتن بر امتیازگیری در پرونده هسته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز تاکید دارد. در کنار این تحولات، علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز با اشاره به سفر اخیر دبیر این شورا به روسیه گفت هدف اصلی این سفر انتقال پیام مقام معظم رهبری به ولادیمیر پوتین و ترسیم چشم‌انداز همکاری‌های دوجانبه بوده است. او همچنین با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته تاکید کرد ایران پس از نقض عهدهای مکرر امریکا، پیش از ورود به مرحله جدید دیپلماسی به اقدامات عملی واشنگتن نیاز دارد.
دیدگاه تان را بنویسید