اختصاصی «اعتماد آنلاین»:
آیا ترامپ میتواند با ایران به توافق برسد؟
پیشنهادهایی مانند توقف موقت غنیسازی مطرح شده، اما اختلاف بر سر مدت آن ۲۰ سال از سوی آمریکا در برابر ۵ سال از سوی ایران نشان میدهد که فاصله دو طرف همچنان قابل توجه است، هرچند تجربه توافق ۲۰۱۵ نشان داده که چنین شکافهایی میتواند طی مذاکرات طولانی کاهش یابد. یکی از حساسترین موضوعات، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است.
دونالد ترامپ پس از نخستین دور مذاکرات با ایران تأکید کرد که با وجود پیشرفت در بسیاری از حوزهها، مسئله اصلی یعنی برنامه هستهای همچنان حلنشده باقی مانده است. او که از زمان بازگشت به کاخ سفید بر جلوگیری کامل از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید دارد، خواستار «غنیسازی صفر» و برچیدن کامل زیرساختهای هستهای تهران شده است؛ خواستهای که ایران بهطور مکرر رد کرده و آن را مغایر با حقوق خود بهعنوان عضو پیمان عدم اشاعه میداند. در عین حال، ایران این مورد را خط قرمز خود تلقی میکند که پذیرش آن بهعنوان عقبنشینی یا «تسلیم» در برابر فشار آمریکا تعبیر میشود. در این میان، پیشنهادهایی مانند توقف موقت غنیسازی مطرح شده، اما اختلاف بر سر مدت آن ۲۰ سال از سوی آمریکا در برابر ۵ سال از سوی ایران نشان میدهد که فاصله دو طرف همچنان قابل توجه است، هرچند تجربه توافق ۲۰۱۵ نشان داده که چنین شکافهایی میتواند طی مذاکرات طولانی کاهش یابد. یکی از حساسترین موضوعات، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است.
به گزارش «اعتماد آنلاین» و به نوشته فایننشال تایمز ایران بیش از ۹۰۰۰ کیلوگرم اورانیوم در اختیار دارد که بخش عمده آن در سطوح پایین غنی شده، اما حدود ۴۴۰ کیلوگرم از آن با غنای ۶۰ درصد، بهعنوان مهمترین اهرم فشار تهران شناخته میشود؛ به ادعای ناظران چرا که در صورت افزایش غنا به ۹۰ درصد، میتواند برای تولید چندین سلاح هستهای کافی باشد. حال نیز ترامپ خواهان تحویل این ذخایر که از آن با عنوان «غبار هستهای» یاد میکند شده، اما ایران این درخواست را رد کرده و تأکید دارد این مواد از کشور خارج نخواهند شد. در عین حال، برخی گزارشهای ادعایی حاکی از آن است که تهران ممکن است به رقیقسازی این مواد به سطحی حدود ۳.۶ تا ۳.۶۷ درصد رضایت دهد؛ راهحلی که پیشتر نیز در توافق ۲۰۱۵ مورد استفاده قرار گرفته بود. «راب مالی» نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا در امور ایران در دولت بایدن در این باره میگوید ایران تلاش میکند اطمینان حاصل کند هر امتیازی که میدهد، نهتنها از نظر ارزش بلکه از نظر «قابلیت بازگشتپذیری» نیز با دستاوردهایش متوازن باشد و تأکید میکند که این اختلافها لزوماً غیرقابل حل نیستند.
در ادامه این گزارش همچنین آمده، با این حال، موانع صرفاً فنی نیستند، بلکه به برداشتهای متفاوت سیاسی نیز بازمیگردند. ریچارد نفیو معمار تحریمهای ایران در دولت اوباما میز همزمان معتقد است یکی از مشکلات اصلی این است که ترامپ هر سطحی از غنیسازی را معادل حرکت به سمت سلاح هستهای میداند، برداشتی که البته از نظر فنی دقیق نیست، اما فضای مصالحه را محدود میکند. علاوه بر این، ترامپ احتمالاً بهدنبال توافقی است که بتواند آن را «بهتر» از توافق سال ۲۰۱۵ معرفی کند؛ توافقی که در دوران باراک اوباما به دست آمد و محدودیتهایی مشخص بر برنامه هستهای ایران اعمال میکرد، اما از نظر منتقدان از جمله خود ترامپ کافی و پایدار نبود.
به نوشته فایننشال تایمز اکنون نیز در کنار موضوع غنیسازی و ذخایر، اختلاف بر سر سرنوشت تأسیسات هستهای ایران نیز یکی از چالشهای کلیدی است. آمریکا خواهان برچیدن سایتهای آسیبدیده، از جمله نطنز و فردو است، در حالی که ایران بر حفظ زیرساختهای اصلی خود تأکید دارد و حتی هشدار داده که در صورت شکست مذاکرات، ممکن است بهدنبال «بازدارندگیهای جدید» برود. از سوی دیگر، مسئله شفافیت و نظارت نیز پیچیدهتر شده است؛ آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از درگیریهای اخیر دسترسی محدودی به تأسیسات ایران داشته و این موضوع باعث شده تصویر روشنی از وضعیت فعلی برنامه هستهای وجود نداشته باشد. به گفته نفیو، برخلاف سال ۲۰۱۵ که اطلاعات نسبتاً دقیقی درباره محل و میزان مواد هستهای وجود داشت، اکنون این «تداوم آگاهی» از بین رفته و احتمال وجود سایتها یا تجهیزات اعلامنشده افزایش یافته است.
به نوشته فایننشال تایمز، در مجموع، اگرچه چارچوبی نظری برای توافق یعنی محدودیتهای هستهای در برابر رفع تحریمها همچنان وجود دارد، اما بیاعتمادی عمیق، اختلافات فنی و سیاسی، و شرایط جدید میدانی باعث شده رسیدن به توافقی جامع بسیار دشوارتر از گذشته باشد. شکاف میان خواستههای حداکثری ترامپ و خطوط قرمز ایران همچنان گسترده است و هرچند برخی مسیرهای مصالحه مطرح شده، اما تحقق آنها نیازمند مذاکرات پیچیده، زمانبر و امتیازدهی متقابل خواهد بود، چیزی که در فضای فعلی، هنوز با عدم قطعیت زیادی روبهرو است.
دیدگاه تان را بنویسید