اختصاصی «اعتماد آنلاین»:
هشدار یک کارشناس ژئوپلتیک درباره جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل؛ ورود به «پنجره خطرناک» و تهدید زیرساختهای حیاتی؟
یک استاد ژئوپلتیک دانشگاه تهران گفت: هر روز که از جنگ میگذرد، ابعاد آن پیچیدهتر و وسیعتر میشود و این نشاندهنده آن است که جنگ صرفاً برای اهداف محدود طراحی نشده و هدف نهایی بسیار خطرناکتر و پیچیدهتر از تصورات اولیه است.
کیومرث یزدانپناه استاد ژئوپلتیک دانشگاه تهران در گفتوگو با خبرنگار اعتماد آنلاین سناریوهای بحران میان ایران، آمریکا و اسرائیل را تشریح کرد.او این جنگ را یکی از خطرناکترین جنگهای تاریخ معاصر خواند که نقشی پیچیده در تعیین سرنوشت جغرافیایی منطقه ایفا خواهد کرد. وی افزود که هر روز که از جنگ میگذرد، ابعاد آن پیچیدهتر و وسیعتر میشود و این نشاندهنده آن است که جنگ صرفاً برای اهداف محدود طراحی نشده و هدف نهایی بسیار خطرناکتر و پیچیدهتر از تصورات اولیه است.
یزدانپناه خاطرنشان کرد که برخلاف تصورات نادرست آمریکا و اسرائیل مبنی بر تسلیم سریع ایران، ایستادگی و سماجت ایران در برابر حملات نظامی، که متأسفانه با همکاری برخی کشورهای منطقه همراه بود، معادلات استراتژیک ایالات متحده آمریکا را بر هم زد و روند میدانی جنگ را تحت تاثیر قرار داد. وی تاکید کرد که در حال حاضر هر دو طرف بر استمرار جنگ اصرار دارند و خواهان تسلیم طرف مقابل هستند، که این وضعیت میتواند جنگ را از حالت عادی خارج کند. تغییر بانک اهداف از نظامی به زیرساختهای حیاتی و غیرنظامی کشور، مانند نیروگاهها و ذخایر استراتژیک نفت، و همچنین هدف قرار گرفتن منافع آمریکا و همپیمانانش در منطقه توسط ایران، نشاندهنده پیچیدگی و ابهام فزاینده شرایط است که میتواند عواقب خطرناکی در پی داشته باشد.
استاد ژئوپلتیک دانشگاه تهران با اشاره به تاریخچه مقاومت ایرانیان در برابر بیگانگان، انسجام ملی را یکی از ارکان دفاع بازدارنده خواند و بر لزوم توجه به تواناییهای نظامی، لجستیک و حفظ ماشین جنگی در برابر دشمنی با تواناییهای متفاوت و رویکردی بیرحمانه در صورت احساس شکست تاکید کرد. این کارشناس مسائل خاورمیانه هشدار داد که آمریکا در صورت عدم دستیابی به اهداف خود در جنگ متعارف، به اقدامات غیرمتعارف روی خواهد آورد که این امر میتواند جنگ را از کنترل خارج کند. وی با اشاره به احتمال اضافه شدن اهداف جدیدی مانند راههای ارتباطی، شبکههای داده، رسانهها و صدا و سیما به بانک اهداف دشمن از بیستم مارس به بعد، ورود به این “پنجره خطرناک” را موجب پیچیدهتر شدن شرایط دانست.
در کنار دفاع سرسختانه، یزدانپناه بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای دیپلماسی فعال، متفاوت و متراکم تاکید کرد. وی افزود که حتی وزیر امور خارجه ایران نیز باید برای فراهم کردن فضا برای گفتگوهای سازنده و ایجاد روزنهای برای پایان دادن به جنگ، از مرزها خارج شده و فعالانه عمل کند. وی به اهمیت جغرافیای خاورمیانه در مقطع کنونی و آینده کوتاهمدت اشاره کرد و بیان داشت که کشورهای منطقه استقلال و پایداری سیاسی و دیپلماتیک کافی از خود نشان ندادهاند.
او با اشاره به عدم تاثیرگذاری کشورهای عرب منطقه در معادلات جاری، ایران را در موقعیت تاریخی بسیار سختی توصیف کرد که نیازمند تصمیمگیری فوری برای فاصله گرفتن از بحران جنگ فراگیر است. وی هشدار داد که خروج جنگ از کنترل، پیامدهای ناگواری برای کشور به همراه خواهد داشت. یزدانپناه معتقد است که آمریکا و اسرائیل با دو یا سه طرح اصلی و یک “مستر پلن” (Master Plan) تعیینکننده وارد این جنگ شدهاند و در حال حاضر در “پلن B” (طرح ب) قرار دارند و پس از اجرای “پلن C” (طرح ج)، که احتمالاً یک هفته تا ده روز به طول میانجامد، وارد مرحله “مستر پلن” خواهند شد.
یزدانپناه در ادامه با اشاره به تخریب کامل فرودگاه مهرآباد و از سرویس خارج شدن آن، و همچنین از بین رفتن باندهای اضطراری فرودگاه پیام کرج، اما عدم آسیب به فرودگاه بینالمللی امام خمینی، این مسئله را دارای مفهوم خاصی در ادبیات جنگی دانست و تاکید کرد که استراتژیستها وبرنامهریزیهای نظامی کشور باید متوجه این نکته باشند که ممکن است این وضعیت توسط دشمن برای پیاده کردن نیرو مورد بهرهبرداری قرار گیرد، هرچند این تنها یکی از سناریوهای احتمالی است.
این کارشناس مسائل خاورمیانه با یادآوری پیشبینیهای قبلی خود مبنی بر پذیرش ریسک حمله نظامی تمامعیار توسط آمریکا، تاکید کرد که حتی مخالفت ۹۰ درصد مردم آمریکا و نهادهایی چون سنا و کنگره نیز تاثیری بر ادامه جنگ توسط کاخ سفید و پنتاگون نخواهد داشت، زیرا آنها این جنگ را در راستای دستیابی به اهداف استراتژیک خود و تغییر چهره جهان پس از آن میدانند.
وی تصریح کرد: یکی از خطرناکترین سناریوهایی که این این جنگ دنبال میکند و آمریکا بسیار عطش آن را دارد تا به آن دست پیدا کند؛ آن هم با شهوت جهانیای که ترامپ نسبت به مناطق استراتژیک و بهویژه نفتخیز، برای خارج کردن کنترل جزایر استراتژیک ایران در جنوب کشور و محدودههای مربوط به چاههای نفت و میادین گازی ایران است. این مسئله به باور من بسیار مهم و حیاتی است که تمام کشور باید روی این موضوع متمرکز باشند و حواس همگان جمع شود که خدایناکرده این اتفاق نیفتد. اگر چنین اتفاق تلخی بیفتد، ممکن است ما شرایط بسیار بدتری از عراق برای سالهای طولانی در منطقه پیدا کنیم. در مجموع باید گفت که ایران تا پایان فروردین، روزهای بسیار سرنوشتساز و تعیینکنندهای را پیش روی خود خواهد داشت؛ روزهایی که ممکن است روی سرنوشت بخش قابلتوجهی از منطقه و حتی جهان هم تأثیرگذار باشند.
دیدگاه تان را بنویسید