دوراهی سرنوشت‌ساز کشورهای عربی در صورت تداوم جنگ ایران و آمریکا

جعفر قنادباشی کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد آنلاین به ارزیابی رویکرد کشورهای حوزه خلیج فارس در صورت تداوم درگیری‌های منطقه‌ای پرداخت و اظهار داشت: دولت‌های عربی همسایه ایران اکنون در یک دوراهی بسیار تعیین‌کننده در خصوص تداوم جنگ ایران و آمریکا قرار گرفته‌اند که تصمیم‌گیری در آن برایشان بسیار دشوار است.

وی افزود: از یک سو فشارهایی از جانب آمریکا، اسرائیل و برخی دولت‌های عربی مبنی بر لزوم کمک به واشنگتن و تل‌آویو در این جنگ احتمالی وجود دارد. خواسته اصلی این است که تا حد امکان به آمریکا و اسرائیل کمک شود، ائتلافی علیه ایران شکل گیرد و عملاً و تا حد ممکن ضرباتی به ایران وارد گردد. اما از سوی دیگر، در داخل این کشورها، به دلیل اینکه طی دو سال و نیم گذشته دست اسرائیل به خون بیش از هفتاد هزار فلسطینی آغشته شده و جنایات فجیعی مرتکب شده است، احساسات ملت‌های عربی جریحه‌دار شده است. همچنین کشته شدن برخی رهبران فلسطینی و پیگیری قضایی بنیامین نتانیاهو در دادگاه‌های بین‌المللی، همکاری با اسرائیل را که پیش از جنگ طوفان الاقصی امری کاملاً مطلوب بود، به امری بسیار نامطلوب تبدیل کرده است.

قنادباشی با اشاره به تبعات داخلی این همکاری‌ها، خاطرنشان کرد: همکاری با اسرائیل در شرایط کنونی ممکن است پایه‌های حکومت این دولت‌ها را متزلزل کند. این امر تصمیم‌گیری را برای آن‌ها مشکل ساخته است، زیرا ورود به جنگ یا علنی شدن همکاری‌شان با اسرائیل و آمریکا موجب مخالفت‌های داخلی، حتی از سوی نیروهای مسلح خودشان خواهد شد. یکی از نگرانی‌های جدی این دولت‌های منطقه، نیروهای انتظامی و نظامی‌شان هستند که ممکن است در چنین شرایطی موضعی غیر از حمایت از دولت‌های خود اتخاذ کرده، دست به تمرد زده یا به کمک ایران بشتابند. این یک نگرانی بسیار جدی در عربستان و سایر کشورهای منطقه است.

وی در خصوص اظهارات متناقض رییس جمهور ایالات متحده گفت: ترامپ عمدتاً اظهاراتش در عرصه بین‌المللی، جنبه بلوف، بزرگ‌نمایی و پروپاگاندا برای پیشبرد اهدافش را دارد. او معتقد است باید طرف مقابل را با بازی دادن ذهنیتش مشغول کرد تا مقاومت او را کاهش داد. با این حال، حرف‌های او هیچ‌گاه اعتبار دیپلماتیک نداشته و در عمل نیز بارها شاهد بوده‌ایم که وعده‌هایش محقق نشده است؛ چه در خصوص غزه و چه در زمینه صلح در اوکراین. آماری نیز وجود دارد که نشان می‌دهد تنها ۳ درصد از اظهارات او به واقعیت پیوسته است.

کارشناس مسائل خاورمیانه در پایان درباره چشم‌انداز دیپلماسی گفت: در شرایط کنونی راه دیپلماسی کاملاً مسدود است. پس از سال‌ها مذاکره برجام و با توجه به مصاحبه اخیر وزیر خارجه ایران که اعلام کرد راه مذاکره و دیپلماسی کاملاً مسدود است، تنها راه باقی‌مانده، جنگ است. جنگی که تا حدی ادامه یابد که دشمن تسلیم و مستأصل شود. این وضعیتی است که عملاً در ایران وجود دارد و خوشبختانه در میان نخبگان و مردم ایران، طرفداران این رویکرد وجود دارند. وزیر خارجه نیز دقیقاً به همین موضوع اشاره کرده و تأکید نموده که هیچ مذاکره‌ای در جریان نیست و دیپلماسی فعلاً متوقف است.