فیتیله تنش میان ایران و آمریکا را چه کسی پایین کشید؟

لیلا پایدار- عبدالرضا فرجی‌راد استاد ژئوپلتیک در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد آنلاین درباره اظهارات اخیر دونالد ترامپ و امکان‌پذیری مذاکره در شرایط فعلی اظهار داشت: از چند روز گذشته موضع ترامپ به‌طور قابل توجهی نرم شده است. این احتمال وجود دارد که در گفت‌وگوهایی که بین عراقچی و ویتکاف از طریق فضای مجازی انجام شده، توافق‌های اولیه‌ای حاصل شده باشد که زمینه‌ای برای ادامه مذاکرات میان دو کشور فراهم کند. اما این امر ۱۰۰ درصد قطعی نیست.

فرجی‌راد افزود: من این احتمال را رد نمی‌کنم که دیداری میان وزیر امور خارجه ایران و آقای ویتکاف صورت گیرد. در غیر این صورت، آقای ترامپ به این سرعت و این میزان عقب‌نشینی نمی‌کرد. بنابراین، بله احتمال اینکه در آینده نزدیک شاهد گفت‌وگوهای رسمی یا غیررسمی میان دو کشور باشیم، وجود دارد. 

وی درباره رویکرد کشورهای عربی در برابر تشدید یا کاهش تنش میان ایران و آمریکا توضیح داد: کشورهای عربی به هیچ وجه یکدست نیستند. برخی از آنها مانند قطر و عمان اصلاً تمایلی به تشدید تنش یا ایجاد درگیری ندارند. این کشورها به دلیل موقعیت جغرافیایی و سیاست‌های خود، به دنبال ثبات منطقه‌ای و جلوگیری از تنش‌های نظامی هستند.

وی در ادامه گفت: کشورهایی مانند عربستان سعودی نیز در حال حاضر به دنبال ایجاد درگیری نیستند چرا که احتیاط می‌کنند. آنها می‌دانند که هرگونه درگیری می‌تواند به منافع اقتصادی، امنیتی و حتی سیاسی خودشان نیز آسیب بزند. کشورهایی مثل بحرین در واقع نسبت به ایران دیدگاهی خصمانه‌تر دارند. این رویکرد در صحبت‌های نماینده بحرین در شورای امنیت ملل متحد نیز به وضوح دیده می‌شود صحبت‌هایی که با لحنی تند و موضع‌گیری‌های صریح همراه بود.

 او تأکید کرد: در مجموع کشورهای عربی دیدگاه‌های متفاوتی دارند اما در شرایط فعلی، با توجه به قدرت نظامی و اراده مقامات ایرانی که نشان می‌دهد ممکن است تنش‌ها به سمت درگیری واقعی حرکت کنند، این کشورها تلاش می‌کنند که از وقوع درگیری جلوگیری کنند. آنها می‌دانند که اگر درگیری رخ دهد، ضرر آن به آنها نیز خواهد رسید.

فرجی‌راد بر این باور است که تماس‌هایی با کاخ سفید انجام شده است اما اینکه چقدر این تماس‌ها باعث شده‌اند تا اراده ترامپ برای درگیری منصرف شود، نمی‌توانم آن را تضمین کنم. اما بیشترین تأثیر را در این روند گفت‌وگوهای غیررسمی بین عراقچی و ویتکاف داشته‌اند گفت‌وگوهایی که شرایط را به‌صورت ملموسی تغییر داده‌اند.