اکبر ترکان:
هاشمی در واکنش به انتقادات از دولت میرحسین موسوی گفت من در تمام تصمیمات گذشته انقلاب تا امروز شریک هستم
اکبر ترکان گفت: من در دولت بودم و دیدم که برخی از دوستان ما میخواستند خودشان را شیرین کنند و به همین خاطر در جلسه هیات دولت انتقاداتی را نسبت بهدولت آقای موسوی طرح کردند. دوستانی که آن زمان در دولت بودند به خاطر دارند که آقای هاشمی حرف فرد مورد اشاره را قطع کرد و گفت که من در تمام تصمیمات گذشته انقلاب تا امروز شریک هستم.
اعتمادآنلاین| اکبر ترکان یکی از این همراهان که در دولت سازندگی تصدی دو وزارتخانه دفاع و راه را به عهده داشته است؛ در گفتوگو با روزنامه اعتماد از ویژگیهایی میگوید که هاشمی را از دیگر روسای جمهور ممتاز میکند.
شما تجربه حضور در کابینه مرحوم هاشمیرفسنجانی را دارید. به نظر شما اصلیترین ویژگی ایشان به عنوان رییس دولت چه بود؟
اولین ویژگی قابل توجه در مدیریت ایشان در دوران ریاستجمهوری این بود که کار خود را بلد بود. یعنی میدانست که رییسجمهور باید چه کاری انجام دهد. انتظارات اصلی خود از هر وزارتخانهای را نیز مشخص کرده بود. هم در زمانی که وزیر دفاع بودم و هم در زمانی که وزیر راه بودم، بطور منظم پیگیر محورهایی بودند که از من انتظار داشتند؛ فلذا خودش هم به ارقام، اعداد و اطلاعات آن حوزه مسلط بود. این طور نبود که در حد کلیات رهنمودی را بفرمایند و عبور کنند.
آن انتظاراتی که خیلی منظم پیگیری میکردند چه بود؟
در مورد وزارت دفاع اصلیترین انتظارشان امضا و اجرای قراردادهایی بود که در آخرین روزهای مسوولیت خود در ریاست مجلس با گورباچف در مورد آن تفاهم کردهبود. آیتالله هاشمی پیش از ریاستجمهوری و در روزهای آخر تصدی ریاست مجلس سفری به اتحاد جماهیر شوروی سابق داشته و توافقاتی با آقای گورباچف در چارچوب قراردادهای همکاری نظامی ایران و شوروی که بعدها متلاشی و تبدیل به روسیه شد، انجام داده بودند. وقتی که ایشان رییسجمهور شدند اولین چیزی که دنبال میکردند تبدیل تفاهمات به قرارداد و اجرایی شدن آن بود.
قرارداد خرید سلاح بود؟
در آن توافقات سه هواپیمای جدید برای نیروی هوایی ارتش خریدیم. هواپیمای سوخو ٢٥، سوخو ٢٤ و بویینگ ٢٩ که این بسیار اهمیت داشت. در چارچوب آن تفاهمات قراردادی برای خرید سیستم پدافندی اس- ٢٠٠ امضا کردیم.
که بعدها به اس -٣٠٠ و اس- ٤٠٠ ارتقا یافت.
بله، اولین قراردادی که ما با روسها بستیم برای خرید اس-٢٠٠ بود. قرارداد زیردریاییهای کیلو کلاس که به زیردریاییهای اقیانوسی معروفند نیز در چارچوب همان توافقات آقای هاشمی با گورباچف امضا شد و زیردریاییها وارد سیستم دفاعی ما شدند. قرارداد ساخت تانک و نفربر زرهی نیز بود. اینها مهمترین تفاهماتی بود که با آقای گورباچف انجام داده بودند و در دورانی که من وزیر دفاع بودم باید به قرارداد تبدیل شده و اجرایی میشد. به اضافه اینکه این هواپیما، زیردریایی و... باید به کشور منتقل میشد، آموزش داده و مصرفی میشد تا نیروهای مسلح ما مورد بهرهبرداری قرار دهند. آقای هاشمی کاملا میدانست که چه چیزی را تعقیب میکند. با اعداد و ارقام آن آشنا بود. از نظر تخصصی کلیات موضوع را میدانست و من باید پاسخگوی آن محورها میبودم.
مهمترین پروژههایی که آقای هاشمی در دوران وزارت راه به شما سپرده بودند، چه بود؟
با توجه به اینکه در ابتدای دوره دوم ریاستجمهوری آقای هاشمی اتحاد جماهیر شوروی سابق به روسیه تبدیل و جمهوریهایی از آن جدا شد، لازم بود که شبکه ریلی خود را گسترده و به آسیای میانه متصل کنیم. به همین دلیل هم آقای هاشمی علاوه بر تاکید و توجه بر پروژههای نیمهکاره از قبل مانده مثل تکمیل راهآهن بندرعباس به پروژههای جدیدی که بنا به شرایط روز فوریت پیدا کرده بود، یعنی اتصال خط ریلی از مشهد به سرخس و اتصال به شبکه ریلی ترکمنستان نیز اصرار داشتند. در واقع این جزو فوریتها و اولویتهای ایشان بود و به طور منظم تعقیب میکرد. ساخت بزرگراهها و آزادراهها و تکمیل و راهاندازی پروژه فرودگاه امام خمینی نیز از دیگر پروژههای مورد توجه ایشان بود که باید در هر جلسهای در مورد پیشرفت و آخرین وضعیت آن گزارش میدادم. آقای هاشمی نیز با تسلط بر اطلاعات از من گزارش میگرفتند.
بر پیگیریهای مستمر و تسلط و اشراف بر موضوعات به عنوان ویژگیهای آقای هاشمی به عنوان رییسجمهور صحبت میکنید. این درحالی است که انتظار میرود هر رییسجمهوری این ویژگی را داشته باشد. به نظر شما آقای هاشمی در این امر با دیگر مسئولین تفاوت ویژهای داشتند؟
خیلی متفاوت بودند. من در ملاقاتهای ایشان با سران سایر کشورها شرکت داشتهام. وقتی با روسای جمهور دیگر کشورها هم ملاقات میکردند از رییسجمهور کشور دوست یا همسایه سوالاتی در مورد میزان تولید گندم یا تولیدات مواد غذایی و... میپرسیدند. وقتی این سوالات را طرح یا میپرسیدند که انواع مصارف ارزی شما چیست؛ آنها نمیدانستند و بعضا میگفتند که ما وارد این مسائل نشدهایم. آقای هاشمی اما تمام اینها را میدانست و بسیار هم مسلط بود. به آمار و ارقام به صورت غیرعادی مسلط بود. من او را فقط با سایر روسای جمهور خودمان که اتفاقا خدمت همه آنها کار کردهام، مقایسه نمیکنم. اولین انتصاب من در دولت آقای مهندس موسوی بود. کار کردم. با آقایان هاشمی، خاتمی و احمدینژاد هم کار کردم. تسلط آقای هاشمی فقط در مقایسه با مسئولین دیگر کشور خودمان فوقالعاده نبود بلکه در مقایسه با روسای جمهور سایر کشورها نیز دیدم که آنها به امور اجرایی، اطلاعات و ارقام اقتصاد کلان کشور به اندازه آقای هاشمی اشراف ندارند.
دلیل این اشراف و تسلط ویژه چه بود؟ پیگیری و صرف زمان بیشتر یا استعداد خاص؟
استعداد شخصی او بود. البته من خودم آدم متوسطی هستم و از نظر ذهنی زیاد کند نیستم اما ایشان از آدمهایی با ضریب هوشی و حافظه فوقالعاده بود. شاید باور نکنید وقتی گزارشی به ایشان ارایه میکردم و مثلا سال بعد موضوعی پیش میآمد تا در مورد همان مساله صحبت کنیم، اگر اطلاعات مغایر با پارسال میدادم به یاد میآورد و میگفت که پارسال تو این را نگفته بودی! شاید دهها نفر از وزرای دیگر نیز مثل من تجربه کردهاند و میدانند که ایشان اینقدر خوب اطلاعات را به خاطر میآوردند.
از ویژگیهای اخلاقی آقای هاشمی در قامت رییس دولت بگویید. تفاوت قابل توجهی میان ایشان و روسای جمهور دیگر بود؟
در یکی، دو سال اول دولت اول آقای خاتمی تیمی که با ایشان سرکار آمده بود نسبت به تیم آقای هاشمی خوشبین نبود. برخی از کارهای ما را با ظن سوال بررسی میکردند. یا بعضی از وزرا به وزیر قبل از خودشان میتاختند. در دولت آقای هاشمی اما چنین چیزی دیده نمیشد یعنی آقای هاشمی اجازه ندادند که اتفاق بیفتد. من در دولت بودم و دیدم که برخی از دوستان ما میخواستند خودشان را شیرین کنند و به همین خاطر در جلسه هیات دولت انتقاداتی را نسبت بهدولت آقای موسوی طرح کردند. دوستانی که آن زمان در دولت بودند به خاطر دارند که آقای هاشمی حرف فرد مورد اشاره را قطع کرد و گفت که من در تمام تصمیمات گذشته انقلاب تا امروز شریک هستم. در حقیقت راه را به اینکه شروع کنیم برای شیرین کردن خود از گذشتهها انتقاد کنیم، بست اما در دولتهای بعدی اینطور عمل نشد.
آقای هاشمی در مقطع زمانی خاصی رییسجمهور بودند. درست وقتی که جنگ را پشت سر گذاشته بودیم. مرحوم هاشمی آن شرایط زمانی خاص را چطور مدیریت میکردند؟ اولویتهای دولت او چه بود؟
در دوره آقای هاشمیرفسنجانی مهمترین مساله برای ما بازسازی خرابیهای ناشی از جنگ تحمیلی بود. بالاخره سال ٦٨ و در آن وضعیت، دو تا سه هزار روستای ویران داشتیم و١٧ شهر ویرانه. بازسازی اینها در اولویت بود. بعد از آن بازسازی کل اقتصاد. یادمان هست روزهایی را که اگر کسی جراحی داشت و به بیمارستان میرفت به او میگفتند برو نخ بخیه بخر تا بیمارت را جراحی کنیم. ما در پایان جنگ با چنین مشکلاتی مواجه بودیم. باید کشور را به جایی میرساندیم که همهچیز متعادل شود و این خیلی کار بزرگی بود. ما یک و نیم میلیون نفر جنگزده روی دستمان بود که اینها زیر چادر یا در کمپهای اردوگاهی زندگی میکردند. مدیریت این شرایط و رساندن کشور به شرایط عادی کار بزرگی بود.
پس با توجه به ویژگیهایی که از آقای هاشمی سراغ داریم، میتوان گفت که ریاست جمهوری او در آن مقطع زمانی خیلی به موقع بود؟
بله. به نظرم بدیلی نداشتیم که بتواند آن نقش را ایفا کند.
در شرایط فعلی چطور؟ جای خالی او احساس میشود؟
فکر میکنم روزی نیست که جای خالی او را حس نکنیم. این طور نیست؟
برخی معتقدندکه شاید در حوزه سیاست بتوان آقای ناطق نوری را جایگزین او دانست. موافقهستید؟
نمیدانم. من فکر میکنم این طور نیست که روزگار هر روز چنین فردی با آن ویژگیها و خصوصیات فوقالعاده داشته باشد. نمیدانم. ممکن است در بطن جامعه باشد اما ما نمیشناسیم.
منبع: روزنامه اعتماد
دیدگاه تان را بنویسید