رییس اتاق بازرگانی تهران: نمیتوان با همان رویکرد کنترل برق، محدودیت مصرف گاز را اعمال کرد / آستانه تحمل مردم با توجه به تورم موجود کاهش یافته است
نجفیعرب بر این باور است که «نمیتوان با همان رویکرد کنترل برق، محدودیت مصرف گاز را اعمال کرد. خاموشی، هرچند مشکلاتی برای زندگی مردم ایجاد میکند، اما خانوارها میتوانند چند ساعت قطعی برق را تحمل کنند؛ حتی در روزهای گرم تابستان. اما در حوزه گاز خانگی چنین امکانی وجود ندارد.»
لیلا لطفی-آخرین دادههای رسمی وزارت نفت نشان میدهد، میزان ناترازی گاز در اوج مصرف 430 میلیون متر مکعب در روز است. کسریای که بخشی از آن میراث سالهای گذشته است. پیش از اسفند 1404، کسری گاز حدود 250 میلیون متر مکعب بود. با حمله به چهار پالایشگاه عسلویه در ۲۷ اسفند همان سال، ۲۸ درصد ظرفیت تولید گاز در مدت سه دقیقه از مدار خارج شد.
به گزارش اعتماد، در ماههای گذشته، 100 میلیون متر مکعب آن کسری بازیابی شد. اما در ماه جاری، فاز چهارده پارس جنوبی آتش گرفت و 14 میلیون متر مکعب از چرخه خارج شد. اگرچه این رقم در میان کسری کل 430 میلیون زیاد نیست. اما نمیتوان آن را نادیده گرفت. هر یک میلیون متر مکعب کسری میتواند صنعت را تحت فشار قرار دهد. هرچند رییسجمهور اخیرا در اظهاراتش، تداوم فعالیت صنعت را خط قرمز دولت خوانده است.
دستور ویژه رییسجمهور
16 آبان ماه 1405، مسعود پزشکیان، در جلسه هماهنگی مدیریت مصرف انرژی و سوخت، در بخشی از اظهاراتش اعلام کرد که «تأمین سوخت و انرژی مورد نیاز صنایع و واحدهای تولیدی یکی از اولویتهای دولت است. برای همین تحت هر شرایطی تلاش میکنیم، گاز صنایع قطع نشود.» البته رییسجمهور در بخش دیگر سخنانش از مردم میخواهد با «صرفهجویی مصرف انرژی» به دولت کمک کنند تا گاز صنایع قطع نشود. توقف تولید و بیکاری کارگران هم به تبع آن رقم نخورد. چالشی که مشکلات پیش روی مردم و دولت را بیش از پیش خواهد کرد.
تلفیق خاموشی و بیگازی
درحال حاضر ظرفیت تولید روزانه گاز کشور، حدود یک میلیارد و 100 میلیون متر مکعب است. براساس محدودیتهای موجود، میزان تولید حدود 800 میلیون متر مکعب است. وضعیتی که نگرانی در بین فعالان اقتصادی را تشدید کرده است. زیرا فقط مساله کسری گاز نیست. امسال در زمستان صنایع نگران کسری برق نیز هستند. محدودیت در تامین گاز بهطور مستقیم بر تولید برق اثر میگذارد. بررسی روند تولید و مصرف سرانه نشان میدهد، نرخ رشد مصرف سرانه از نرخ رشد تولید سرانه بیشتر است. بنابراین، اگرچه ظرفیت تولید برق افزایش یافته، اما به دلیل رشد بیشتر مصرف، این افزایش نتوانسته ناترازی موجود را برطرف کند. سندیکای صنعت برق در پژوهشی نشان میدهد، در صورت وقوع زمستان بسیار سرد و محقق نشدن بازیابیهای پیشبینی شده برای افزایش ظرفیت تولید گاز، میزان محدودیت تامین گاز میتواند به ۵۰۰ میلیون مترمکعب در روز نیز برسد. شرایطی که از نگاه علیرضا اسدی، معاون پژوهش و برنامهریزی سندیکای صنعت برق سیاستگذار را ناگزیر میکند، اولویت را به گاز خانگی اختصاص دهد. چراکه برخلاف برق، محدودیت در تامین گاز خانگی میتواند مستقیما زندگی مردم را به خطر بیندازد. در نتیجه تامین نیاز بخش خانگی در اولویت قرار میگیرد و محدودیتها به بخشهای دیگر منتقل میشود.
اسدی براساس آنچه در گذشته رخ داده پیشبینی میکند، در سال جاری محدودیت همزمان تامین گاز و برق بیش از پیش پیچیده باشد. به باور او «محدودیت گاز، تامین سوخت نیروگاهها و در نهایت تولید برق را تحت تاثیر قرار میدهد و ممکن است صنایع با محدودیت همزمان در تامین گاز و برق مواجه شوند.» سناریوی بدبینانهای که دولت طبق دادههای موجود به دنبال آن نیست. با این حال معاون پژوهش و برنامهریزی سندیکای صنعت برق، ریسکهای پیش روی صنعت را بیش از بیگازی و بیبرقی مطرح کرده است. او روز گذشته در اتاق بازرگانی اعلام کرد، محدودیت تامین سوخت مایع، از جمله مازوت مورد نیاز نیروگاهها، یکی از ریسکهای موجود است.
اسدی با اشاره به چشمانداز میانمدت بخش انرژی هم تاکید کرد که براساس بررسیهای انجام شده، با احتمال بالایی میتوان گفت تداوم ناترازی برق و گاز در پنج سال آینده نیز ادامه خواهد داشت. طبق بررسیهای سندیکای صنعت برق، صنایعی که وابستگی بالایی به انرژی دارند، در بازه پنج تا ۱۰ سال آینده با ریسک «آسیبپذیری» بیشتر مواجه خواهند بود. دو صنعت« پتروشیمی» و «فولاد» به دلیل مصرف بالای انرژی در رده اول و دوم این آسیبپذیری قرار دارند. «سیمان»، «کاشی و سرامیک» و در کنار آنها «صنایع متوسط (صنایع غذایی)» در ردههای سوم تا پنجم هستند که همگی در مرز همین خطر قرار دارند.
صرفه جویی تنها راه موجود
از نگاه گروهی از تحلیلگران و فعالان اقتصادی در شرایط کنونی موضوع صرفهجویی باید از صنعت کلید بخورد. اما از نگاه گروهی دیگر این کنترل باید از بخش خانگی آغاز شود. در شرایط کنونی دولت برخلاف سالهای گذشته بر محدودیت در بخش خانگی بیش از حوزه صنعت پافشاری میکند. پافشاری که مشخص نیست تا چه زمانی ادامه پیدا کند. برهمین اساس پارلمان بخش خصوصی همصدا با دولت بر طبل صرفهجویی از سوی مردم میکوبد. محمود نجفیعرب، رییس اتاق بازرگانی تهران در گفتوگو با «اعتماد» با نگاهی به شرایط کنونی بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی در کشور تاکید کرد. او همزمان ضعف عملکرد دولتها در بخش «مدیریت مصرف» را زیر سوال برد و گفت: «سالهاست درباره صرفهجویی در مصرف برق و گاز صحبت میشود و راهکارهای اساسی و اصولی نیز شناسایی شدهاند، اما خروجی قابل دفاعی نداریم. چون همسویی بین رویکرد دولت و بخش خصوصی نیست.» نمونه بارز عدم این همسویی از نگاه نجفیعرب، موضوع جمعآوری بخارهای پر مصرف خانگی است. «بخش قابل توجهی از مصرف گاز کشور در فصل زمستان به بخاریهای گازی اختصاص دارد؛ بخاریهایی که میزان مصرف گاز و گرمای آنها با یکدیگر تناسب ندارد.»
چهار سال پیش اتاق بازرگانی تهران، آمادگی خود را برای مشارکت در تعویض بخاریهای گازی اعلام کرد. بهطور مشخص آن زمان پیشنهاد بخش خصوصی این بود که در ساختمانهای جدید، شرایطی فراهم شود تا بتوان از بخاریهایی با مصرف گاز کمتر و بازدهی انرژی بیشتر استفاده کرد. رییس اتاق تهران توضیح داد:« در خانههایی که با توجه به شرایط ساختمان امکان تغییر بخاری وجود داشت، بخش خصوصی آمادگی داشت بخاریهای جدیدی را که با مصرف گاز کمتر، ۳۰ درصد کالری بیشتری منتقل میکنند، بهصورت رایگان در اختیار خانوارها قرار دهد و بخاریهای قبلی را تعویض کند.» نجفی عرب با بیان اینکه قرار بود صرفهجویی حاصل از این اقدام در اختیار بخش خصوصی قرار بگیرد، گفت: «پیشنهاد این بود که اجازه داده شود بخش خصوصی میزان گاز صرفهجوییشده را با قیمت رقابتی به خریداران بفروشد. این موضوع را بارها پیگیری کردم، اما متأسفانه در مسیرهای مختلف با موانع و مشکلاتی مواجه شد و به نتیجه نرسید.» رییس پارلمان بخش خصوصی تهران، در بخش دیگری از اظهاراتش، شرایط کنونی را ناشی از سیاستهای کلان گذشته اعلام کرد. «در گذشته سیاستهایی در زمینه مصرف و انتقال گاز اجرا شده که همچنان درباره ضرورت و نحوه اجرای برخی از آنها انتقادهایی وجود دارد؛ از جمله انتقال گاز به مناطقی که شاید ضرورتی به این شکل برای گازرسانی به آنها وجود نداشته است.» در بخشی از این گفتوگو رییس اتاق تهران در واکنش به اظهارات اخیر رییسجمهور در مورد جلوگیری از قطع گاز صنایع اعلام کرد که «تلاش دولت برای جلوگیری از قطع گاز صنایع قابل توجه است. اما نمیتوان گاز خانگی را هم بهسادگی قطع کرد.»
نجفیعرب بر این باور است که «نمیتوان با همان رویکرد کنترل برق، محدودیت مصرف گاز را اعمال کرد. خاموشی، هرچند مشکلاتی برای زندگی مردم ایجاد میکند، اما خانوارها میتوانند چند ساعت قطعی برق را تحمل کنند؛ حتی در روزهای گرم تابستان. اما در حوزه گاز خانگی چنین امکانی وجود ندارد.» با این شرایط از نگاه نجفی عرب در حال حاضر یکی از مهمترین راهکارهای کنونی مدیریت ناترازی گاز، «صرفهجویی در بخش مصرف خانگی و عمومی» است. «میتوان با پذیرش مقداری سرما و استفاده از لباس گرم، مصرف گاز را مدیریت کرد؛ همانطور که در بسیاری از کشورهای دنیا نیز این موضوع رعایت میشود. برای مثال، حتی در کانادا با وجود سرمای ۴۰ درجه زیر صفر در زمستان، مردم در خانه لباس گرم میپوشند و لزوما با لباس سبک در محیط خانه زندگی نمیکنند. یکی از دلایل این رفتار، قیمت بالای انرژی در این کشورهاست و همین مساله باعث میشود مردم در مصرف انرژی صرفهجویی کنند.»
البته «ابزار قیمتی» از نگاه رییس اتاق بازرگانی تهران امروز برای ایران قابل استفاده نیست. «آستانه تحمل مردم با توجه به تورم موجود کاهش یافته است. بنابراین، مدیریت مصرف از طریق افزایش قیمت در شرایط کنونی اثرگذاری مناسبی ندارد؛ همانطور که در موضوع بنزین اثر مطلوب نداشت.
در شرایط فعلی باید بیش از هر چیز بر فرهنگسازی مصرف و جلب همکاری مردم تمرکز کرد. هر میزان صرفهجویی در مصرف گاز و برق در بخش خانگی و اماکن عمومی، به تامین انرژی مورد نیاز صنعت کمک میکند و باعث میشود چرخ صنعت بهتر بچرخد. بهبود وضعیت تامین انرژی صنایع میتواند به افزایش تولید ناخالص داخلی و ایجاد رفاه برای مردم منجر شود و به همین دلیل لازم است مدیریت مصرف انرژی با این نگاه دنبال شود.»
دیدگاه تان را بنویسید