کنار گذاشتن ایالات متحده میتواند در عمل برجام را از خطر مخالفان جدی آن حفظ کند
مخالفت ترامپ با برجام به معنای پایان توافق هستهای ایران نیست
عدم تأیید برجام از طرف ترامپ به معنای مرگ این توافقنامه نیست. برعکس، آن را تقویت خواهد کرد. این وضعیت را میتوان در جهت اجرای توافقنامه و ادغام مجدد ایران در جامعه بینالملل مدیریت کرد. با عقب کشیدن ایالات متحده، طرفین دیگر این توافقنامه میتوانند حضور و فعالیت جدیتری از خود نشان دهند و با اقدامات و راهحلهای عملی آیندهای صلح آمیزتر را تضمین کنند.
به گزارش گروه بینالملل اعتماد آنلاین ، بوستونگلوب در یادداشتی به قلم مهسا روحی نوشت: این احساس وجود دارد که توافقنامه به پایان خود نزدیک میشود. در واقع، اگر در طول ریاست جمهوری ترامپ، ایالات متحده تصمیم به کنارهگیری از این توافقنامه بگیرد، طرفهای دیگر به احتمال قوی برای کنترل آسیب و حفظ شرایط این توافقنامه تلاش خواهند کرد. از سوی دیگر ایران و طرفهای دیگر توافقنامه میتوانند از این فرصت برای گسترش ظرفیتهای آینده با یکدیگر همکاری کنند.
به گفتۀ این تحلیلگر چنانچه در اخبار و توییتهای اخیر ترامپ مشاهده کردهایم، پس از موضع گیری ترامپ، حمایت مخالفان دولت از حسن روحانی و محمد جواد ظریف افزایش پیدا کرد. تندروها در ایران پیشتر نگران بودند توافق هستهای باعث آغاز مجدد رابطۀ ایران و امریکا و در نتیجه تضعیف موضع سیاسی آنها خواهد شد. اما مواضع اخیر ترامپ، مخالفان دولت روحانی را ترغیب کرد که روی مواضع ضد آمریکایی خویش و سیاستهای خصمانه این کشور، همچنین عدم اعتماد به امریکا بیشتر تأکید کنند. با این حال، خطر تجدید روابط ایران با ایالات متحده از میان رفت.
از طرف دیگر، بیاعتبار خواندن توافقنامه هستهای تندروهای سیاسی امریکا و اسرائیل را نیز قانع کرد. ایجاد روابط حسنه با ایران همواره عامل نگرانی اسرائیل، بنیامین نتانیاهو و نمایندگان جمهوریخواه کنگره بوده است. اعلام عدم تأیید توافقنامه احتمالاً مخالفان توافق هستهای را خشنود خواهد کرد، اما این احتمال نیز وجود دارد که با درک این مسئله که نمیتوان بیش از این به چیزی دست یافت، اصرار برای لغو برجام به حاشیه رانده شود. به عنوان مثال، تحریمهای غیر هستهای که در 26 اکتبر به تصویب مجلس نمایندگان رسید، به تندروهای امریکا احساس پیروزی بخشید. از نظر آنها ایالات متحده توانست بدون تهدید آینده توافقنامه هستهای، مقابل ایران بایستد.
مواضع ترامپ به خوبی نشان داده است که ایالات متحده تمایلی برای مذاکره با ایران و دادن امتیازات دیگر در قبال وضع محدودیتهایی بیشتر ندارد. طرف ایرانی نیز معتقد است سخنرانی ترامپ در 13 اکتبر نشان داد که امکان افزودن شروط جدید به برجام تقریباً غیر ممکن است و به لحاظ سیاسی، امکان تجدید مذاکراتی در حد و اندازۀ برجام در ایران وجود ندارد.
در سناریویی که طرفین توافقنامۀ هستهای به دنبال حفظ آن هستند، کنار گذاشتن ایالات متحده میتواند در عمل برجام را از خطر مخالفان جدی آن حفظ کند. حمایت رسمی مقامات اروپایی مفید است، اما برای راضی نگاه داشتن ایران چیزی بیش از بیانیه لازم است. علاوه بر چین و روسیه، اروپاییها و امریکاییهایی که از توافقنامه دفاع میکنند باید تلاشهای دیپلماتیک خویش را برای حفظ شروط برجام در دستور قرار دهند و این تضمین را به ایران بدهند که از مزایای توافقنامه بهرهمند خواهد شد. افزون بر این، طرفین قرارداد میتوانند با انجام مذاکراتی روی موضوعات غیر هستهای نظیر مسائل امنیتی منطقه به ظرفیت اقدامات دیپلماتیک بیفزایند.
اقداماتی از این دست میتواند فراتر از حفظ توافقنامه باشد و فضایی از مفاهمه، اعتماد و اعتبار ایجاد کند و بنیانی برای روابط دیپلماتیک آینده فراهم آورد. ادغام هرچه بیشتر ایران در جامعه بینالملل، حتی در صورت حضور غیر مستقیم ایالات متحده در این بازی، میتواند سبب تقویت روابط دیپلماتیک و افزایش توافقات آتی شود. بیاعتبار خواندن توافقنامه هستهای از طرف ایالات متحده، به شکل متناقضی ایران را از فشار و محدودیتهای جریانهای تندرو داخلی رها میکند و با افزایش تجارت و رابطههای اقتصادی و دیپلماتیک با اروپا و جهان سبب تقویت دولت حسن روحانی خواهد شد.
این تحلیلگر در پایان اذعان داشت، عدم تأیید برجام از طرف ترامپ به معنای مرگ این توافقنامه نیست. برعکس، آن را تقویت خواهد کرد. این وضعیت را میتوان در جهت اجرای توافقنامه و ادغام مجدد ایران در جامعه بینالملل مدیریت کرد. با عقب کشیدن ایالات متحده، طرفین دیگر این توافقنامه میتوانند حضور و فعالیت جدیتری از خود نشان دهند و با اقدامات و راهحلهای عملی آیندهای صلح آمیزتر را تضمین کنند.
به گفتۀ این تحلیلگر چنانچه در اخبار و توییتهای اخیر ترامپ مشاهده کردهایم، پس از موضع گیری ترامپ، حمایت مخالفان دولت از حسن روحانی و محمد جواد ظریف افزایش پیدا کرد. تندروها در ایران پیشتر نگران بودند توافق هستهای باعث آغاز مجدد رابطۀ ایران و امریکا و در نتیجه تضعیف موضع سیاسی آنها خواهد شد. اما مواضع اخیر ترامپ، مخالفان دولت روحانی را ترغیب کرد که روی مواضع ضد آمریکایی خویش و سیاستهای خصمانه این کشور، همچنین عدم اعتماد به امریکا بیشتر تأکید کنند. با این حال، خطر تجدید روابط ایران با ایالات متحده از میان رفت.
از طرف دیگر، بیاعتبار خواندن توافقنامه هستهای تندروهای سیاسی امریکا و اسرائیل را نیز قانع کرد. ایجاد روابط حسنه با ایران همواره عامل نگرانی اسرائیل، بنیامین نتانیاهو و نمایندگان جمهوریخواه کنگره بوده است. اعلام عدم تأیید توافقنامه احتمالاً مخالفان توافق هستهای را خشنود خواهد کرد، اما این احتمال نیز وجود دارد که با درک این مسئله که نمیتوان بیش از این به چیزی دست یافت، اصرار برای لغو برجام به حاشیه رانده شود. به عنوان مثال، تحریمهای غیر هستهای که در 26 اکتبر به تصویب مجلس نمایندگان رسید، به تندروهای امریکا احساس پیروزی بخشید. از نظر آنها ایالات متحده توانست بدون تهدید آینده توافقنامه هستهای، مقابل ایران بایستد.
مواضع ترامپ به خوبی نشان داده است که ایالات متحده تمایلی برای مذاکره با ایران و دادن امتیازات دیگر در قبال وضع محدودیتهایی بیشتر ندارد. طرف ایرانی نیز معتقد است سخنرانی ترامپ در 13 اکتبر نشان داد که امکان افزودن شروط جدید به برجام تقریباً غیر ممکن است و به لحاظ سیاسی، امکان تجدید مذاکراتی در حد و اندازۀ برجام در ایران وجود ندارد.
در سناریویی که طرفین توافقنامۀ هستهای به دنبال حفظ آن هستند، کنار گذاشتن ایالات متحده میتواند در عمل برجام را از خطر مخالفان جدی آن حفظ کند. حمایت رسمی مقامات اروپایی مفید است، اما برای راضی نگاه داشتن ایران چیزی بیش از بیانیه لازم است. علاوه بر چین و روسیه، اروپاییها و امریکاییهایی که از توافقنامه دفاع میکنند باید تلاشهای دیپلماتیک خویش را برای حفظ شروط برجام در دستور قرار دهند و این تضمین را به ایران بدهند که از مزایای توافقنامه بهرهمند خواهد شد. افزون بر این، طرفین قرارداد میتوانند با انجام مذاکراتی روی موضوعات غیر هستهای نظیر مسائل امنیتی منطقه به ظرفیت اقدامات دیپلماتیک بیفزایند.
اقداماتی از این دست میتواند فراتر از حفظ توافقنامه باشد و فضایی از مفاهمه، اعتماد و اعتبار ایجاد کند و بنیانی برای روابط دیپلماتیک آینده فراهم آورد. ادغام هرچه بیشتر ایران در جامعه بینالملل، حتی در صورت حضور غیر مستقیم ایالات متحده در این بازی، میتواند سبب تقویت روابط دیپلماتیک و افزایش توافقات آتی شود. بیاعتبار خواندن توافقنامه هستهای از طرف ایالات متحده، به شکل متناقضی ایران را از فشار و محدودیتهای جریانهای تندرو داخلی رها میکند و با افزایش تجارت و رابطههای اقتصادی و دیپلماتیک با اروپا و جهان سبب تقویت دولت حسن روحانی خواهد شد.
این تحلیلگر در پایان اذعان داشت، عدم تأیید برجام از طرف ترامپ به معنای مرگ این توافقنامه نیست. برعکس، آن را تقویت خواهد کرد. این وضعیت را میتوان در جهت اجرای توافقنامه و ادغام مجدد ایران در جامعه بینالملل مدیریت کرد. با عقب کشیدن ایالات متحده، طرفین دیگر این توافقنامه میتوانند حضور و فعالیت جدیتری از خود نشان دهند و با اقدامات و راهحلهای عملی آیندهای صلح آمیزتر را تضمین کنند.
دیدگاه تان را بنویسید