علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با «اعتماد»:
ماکرون برای نجات فرانسه به دنبال بازارهای جدیدی مثل ایران است
بیگدلی: ماکرون و فرانسه در حال فاصله گرفتن از ایالات متحده هستند. حتی در ابعادی بزرگتر نیز میتوان گفت که اتحادیه اروپا از ایالات متحده خود را جدا میکند. از همین رو اینها به دنبال بازارهای جدید برای خود هستند. زمانی که ماکرون در خصوص ارتباط با ایران سخن میگوید به نوعی نشان داده که به خاطر کنفرانس ریاض از بازارهای عربی فاصله گرفته و قصد دارد به سمت ایران، ترکیه و کشورهای غیر عربی سوق پیدا کند. با این حال نمیتوان در حال حاضر از انشقاق سخن گفت چرا که برای این موضوع اندکی زود است.
اعتمادآنلاین- مردم فرانسه روز یکشنبه با رای خود به حزب متبوع امانوئل ماکرون، رییسجمهوری فرانسه به او اختیار تام دادند که بتواند اصلاحاتی را که مد نظر دارد با خیال راحت انجام دهد. اما با رای قاطعی که مردم به ماکرون در انتخابات ریاستجمهوری و پارلمان دادند یک پیام را ارسال کردند که تغییر جدی میخواهند و اکنون توقعات از رییسجمهور ٣٩ ساله فرانسه بسیار بالا رفته است و عدم اقناع افکار عمومی میتواند چالشی جدی برای ماکرون ایجاد کند. از همین رو گفتوگویی داشتیم با علی بیگدلی، استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل بینالملل تا ابعاد نتایج دو انتخابات فرانسه را مورد بررسی قرار دهیم.
در انتخابات روز یکشنبه مردم فرانسه حدود شصت درصد از کرسیهای پارلمان این کشور را در اختیار حزب نوپای رییسجمهور قرار دادند، به نظر شما این رای قاطع چه پیامی برای امانوئل ماکرون خواهد داشت؟
این رای چند پیام جدی برای رییسجمهور دارد. امانوئل ماکرون از یک محبوبیت فوقالعادهای نزد مردم فرانسه برخوردار است که این موضوع هم به دلیل سوابق نوجوانی، جوانی و حتی نحوه ازدواج ایشان است و سیمای رئوف و مهربانی دارد و در ٣٩ سالگی به ریاستجمهوری فرانسه رسیده است که این موضوع بسیار جالب توجه است و مورد اقبال شدید مردم قرار گرفت. هرچند در انتخابات پارلمانی اخیر میزان مشارکت بسیار پایین بود اما اکثریتی را به دست آورده که پس از آغاز جمهوری پنجم در فرانسه آماری بیسابقه به حساب میآید. برخی برآوردها حاکی از آن بود که او میتواند حدود ٤٠٠ کرسی را به خود اختصاص دهد که در نهایت این رقم به ٣٥٠ کرسی رسید که باز هم رقم قابل توجهی در پارلمان ٥٧٧ نفره فرانسه است. اولا اینکه با این میزان از قدرت در پارلمان به راحتی نخست وزیر خود را برای تشکیل کابینه مامور کرد. در گام دوم قصد دارد تودههای مردم را به سمت خود جلب کند و از مشکلاتی که این قشر و جامعه فرانسه با آن دست به گریبان است، بکاهد. یکی از کارها در این راستا این است باید قانون کار را به نفع طبقه کارگر و سندیکاها تغییر دهد که این بخش زیادی از جامعه فرانسه را دربر
میگیرد و اگر این کار را با موفقیت انجام دهد حتی میتواند به راحتی به فکر دور دوم ریاستجمهوری خود باشد. همچنین ماکرون میتواند با قدرت بیشتری در اتحادیه اروپا حضور داشته باشد که شریک و دوست آقای ماکرون خانم مرکل هست که برای پیروزی ماکرون هزینه کرد و این دو پشت به پشت همدیگر قرار گرفتند و با جدیت قصد دارند بریتانیا را از اتحادیه اروپا خارج کنند. به طور مثال خانم ترزا می اعلام میکند که ما از اتحادیه خارج میشویم اما از اروپا خارج نمیشویم و در طرف مقابل خانم مرکل عنوان کرد که بریتانیا از اتحادیه و حتی اروپا نیز خارج شود.
با این وجود، موضوع هم از بعد داخلی برای ماکرون دلچسب و گوارا بود که توانست به این حد از کرسیهای مجلس نمایندگان دست پیدا کند و قدرت فزایندهای را به دست آورد و از بعد خارجی نیز فرانسه میتواند بسیار قدرتمند در اتحادیه اروپا ظاهر شود چرا که در شرایطی که فرانسه روابط خوبی با ایالات متحده ندارد میتواند در برابر ایالات متحده ایستادگی کند. خوشبختانه ماکرون در مبارزات انتخاباتی به ایران نیز روی خوش نشان داد و عنوان کرد که قصد دارد میزان سرمایهگذاری در ایران افزایش پیدا کند و مشکلات منطقهای را با کمک ایران به عنوان قدرتی منطقهای حل و فصل کند.
مسالهای که وجود دارد این است که حزب آقای ماکرون یک سال است که تاسیس شده و با ائتلاف توانست در رقابتهای انتخاباتی حاضر شود و اکنون افراد جدیدی وارد مجلس شدند، آیا این نوپا بودن و بیتجربگی نمیتواند در مواقع حساس به یک انشقاق کشیده شود؟
افرادی که به عنوان طرفداران رییسجمهور وارد پارلمان شدند، افراد کمتجربهای هستند و آقای ماکرون یک نوع جوانگرایی را در چارچوب سیاسی این کشور در پیش گرفته است. من هم بر این عقیدهام که با توجه به اینکه افراد از تجربه و کارآمدی برخوردار نیستند ممکن است در آینده رییسجمهور را با چالش جدی مواجه کند. اما توجه به اینکه سایر احزاب نتوانستند کرسیهای قابل توجهی را در پارلمان به دست آورند ممکن است چالشها به یک انشقاق جدی درون ائتلاف ماکرون منجر نشود. ولی با توجه به اینکه حزب ایشان ریشه جدی مانند احزاب سوسیالیست و محافظهکار در این کشور ندارد و با توجه به اینکه ائتلاف در مدتی کوتاه شکل گرفته است.
عملا میتوان گفت بنایی که آقای ماکرون شروع به ساخت آن کرده با توجه به شرایط و بحرانهایی که در اروپا و خارج از آن وجود دارد و همچنین بحرانهایی که در داخل فرانسه از جمله، فقر، بیکاری، مهاجرت، تروریسم و... حاکم است اینکه بخواهد ماکرون با تیم جوانی که گرد خود جمع کرده چه اقداماتی انجام دهد هنوز مشخص نیست و نمیتوان گفت که آنها در ادامه راه موفق خواهند شد یا خیر! ساختمان آقای ماکرون ضعیف است اما اگر بتواند مشاورانی قوی را در کنار خود جمع کند میتواند عملکرد خوبی داشته باشد.
اولاند چه میراثی برای ماکرون گذاشت؟
یک اقتصاد ویران شده، یک به هم ریختگی نهادی و ساختاری و بیاعتباری اروپایی میراثهایی که اولاند برای ماکرون برجا گذاشته است. فرانسوا اولاند به دلیل اینکه اختلافات شدیدی با امریکا داشت ورود سرمایهگذاریها حتی به صورت مستقیم در دوره اوباما محدود شده بود. هرچند دو طرف در ظاهر روابط خوبی داشتند اما نتوانست از این فضا استفاده کند. همچنین اولاند اختلافات جدی حتی با آلمان و بریتانیا داشت.
اولاند هم شخصیتی بیتجربه بود و اکنون میراث بدی برجا گذاشته که ماکرون در اوایل ریاستجمهوری خود باید به ترمیم شرایط در درون جامعه فرانسه بپردازد.
در توان و تجربه ماکرون این توان برای حل بحرانهای امروز وجود دارد؟
ماکرون فردی بسیار باهوش است. تیم اقتصادی قوی را کنار خود دارد که چهره رضایت بخشی را برای فرانسویها ایجاد کرده چرا که نسل پیر سیاستمداران فرانسوی کنار گذاشته شدند. تصور کنید نسل پیری که هنوز ژنرال دوگل در ذهن او هست بخواهد ماکرون را قضاوت کند قطعا نگاه منفی داشتند، بنابراین فرانسویها از این اقدام ماکرون راضی هستند. ولی این ساختار متزلزلی است مگر اینکه تیم مشاوران ایشان از قدرتی برخوردار باشد که ضعفها را جبران کند و کاروان را به سرمنزل مقصود برساند. از طرفی دیگر خانم مرکل میتواند در این مسیر کمک زیادی به ایشان انجام دهد. هرچند آنگلا مرکل خود باید در سال آینده در انتخابات سراسری آلمان حاضر شود ولی به احتمال زیاد او نیز پیروز انتخابات میشود. اما مرکل میتواند کمک زیادی برای ایجاد یک تحول اقتصادی در فرانسه انجام دهد. حتی سرمایهگذاری سخاوتمندانه آلمان در فرانسه نیز میتواند یکی از این گزینهها باشد که با چنین اقداماتی میتوان نرخ بیکاری در فرانسه را کاهش داد و از این طریق کمک جالب توجهی به ماکرون جوان خواهد شد. ولادیمیر پوتین نیز اعلام آمادگی کرده تا با سرمایهگذاری دوجانبه در روسیه و فرانسه در این راستا
به ماکرون کمک کند.
ماکرون و فرانسه در حال فاصله گرفتن از ایالات متحده هستند. حتی در ابعادی بزرگتر نیز میتوان گفت که اتحادیه اروپا از ایالات متحده خود را جدا میکند. از همین رو اینها به دنبال بازارهای جدید برای خود هستند. زمانی که ماکرون در خصوص ارتباط با ایران سخن میگوید به نوعی نشان داده که به خاطر کنفرانس ریاض از بازارهای عربی فاصله گرفته و قصد دارد به سمت ایران، ترکیه و کشورهای غیر عربی سوق پیدا کند. با این حال نمیتوان در حال حاضر از انشقاق سخن گفت چرا که برای این موضوع اندکی زود است.
علت میزان مشارکت اخیر در فرانسه را چه میبینید؟
به طور کلی میزان مشارکت سیاسی در سطح جهان کاهش پیدا کرده و این اتفاق در اروپا نیز رخ داده است. طیف جوان علاقه زیادی به مشارکت سیاسی ندارد. در حال حاضر نیز میتوان جامعه فرانسه را به دو بخش تقسیم کرد، یکی جوانان ٢٩-١٨ سال هستند و دیگری مردان و زنان ٦٠ سال به بالا، که اینها بیشتر به ماکرون رای دادند. در انتخابات پارلمان نیز مشارکت کم بود و این افراد قدم پیش نگذاشتند به همین دلیل آمار مشارکت پایین در جمهوری پنجم تا این حد سابقه نداشته است.
آیا شکست اخیر را یک نوع نابودی حزب سوسیالیست نمیدانید؟فکر میکنید حزب میتواند خود را بازسازی کند؟
حتما این اتفاق رخ میدهد. حزب سوسیالیست از جمله احزاب ریشهدار فرانسه است و نخستین احزاب چپ اروپا در فرانسه شکل گرفت. اما حزب سوسیالیستها دچار سکون شده بودند و دچار یک نوع پیرگرایی بود و کمتر میتوانستند تحول جدی در راس امور ایجاد کنند. از همین رو مردم فرانسه از آنجایی که در گذشته راهی جز رای دادن به احزاب سنتی نداشتند در راس امور باقی ماندند. اما اکنون دریافتند که باید یک تغییر اساسی در ساختار و نوع رویکرد خود اتخاذ کنند. اما به طور کلی تفکر چپ در سراسر دنیال در حال انحطاط هست. باید اعتراف کرد که در اروپا فضای جولان برای راست افراطی بیش از تفکر چپ است. هرچند که راستهای افراطی در نهایت با شکست مواجه شدند اما در نهایت نتایج خوبی را کسب کردند. اما رفته رفته شرایط اروپا به سمتی میرود که راستهای افراطی از دوران اوج خود پایین آمدهاند و اقبال نسبت به آنها کاسته شده است. از همین رو حزب جمهوری به پیش آقای ماکرون به این دلیل پیروز شد که رویکرد جدیدی را مطرح کرد. اما با تمامی این اوصاف حزب سوسیالیست با توجه به قدمت آن مجدد خود را بازسازی میکند اما این روند حداقل ١٠ سال به طول خواهد انجامید.
آینده محافظهکاران را در این روند چگونه میبینید؟
محافظهکاران به اندازه سوسیالیستها ریشهدار نیستند. در دوره فرانسوا میتران سوسیالیستها در اوج قدرت خود قرار داشتند. اما پس از میتران سوسیالیستها تضعیف شدند. حزب سوسیالیست در فرانسه پیرشده است و دیگر پیرگرایی در دنیا متداول نیست. از طرفی حزب محافظهکار نیز این مشکل را دارد. همچنین محافظهکاران با توجه به فسادهایی که تعدادی از اعضای آن انجام دادند بهشدت محبوبیتشان کاهش یافت. بنابراین محافظهکاران با توجه به رویکردی که داشتند بعید است دوره بعدی هم بتوانند ریاستجمهوری را تصاحب کنند.
آیا موفقیت حزب جبهه ملی را کارت مثبتی برای خانم لوپن میدانید؟
در پی پشت کردن مردم فرانسه به سوسیالیستها و محافظهکاران، در طول مبارزات انتخابات ریاستجمهوری خانم لوپن آزمون بسیار خوبی را پس داد و توانست ٣٥درصد آرا را در دور دوم انتخابات به خود اختصاص دهد که برخلاف دورههای گذشته نتیجه بسیار خوبی به حساب میآید. همچنین فضای بینالمللی نیز به خانم لوپن در طول مبارزات انتخاباتی خیلی کمک کرد. لوپن در مصاحبهای قبل از انتخابات ریاستجمهوری عنوان کرد که مثلث ما در حال تکمیل شدن است. منظور از اضلاع این سه ضلع ترامپ و پوتین بود که با ریاستجمهوری خودش در فرانسه قصد داشت این مثلث را تکمیل کند. حتی لوپن سفری را به مسکو انجام داد و با آقای پوتین نیز دیدار کرد. اما ٣٥درصد رای لوپن بسیار بالا بود. بخشی از این رای به دلیل بیزاری مردم از دو جناح سنتی فرانسه بود. ولی اینکه خانم لوپن بخواهد رییسجمهور فرانسه شود مقداری بعید است چرا که شخصیتی مثل ترامپ با رفتارهای غیرعادی به نوعی یک استثنا بود. سعی خانم لوپن در نزدیکی به آقای ترامپ نیز باعث شد که میزان آرای جبهه ملی نیز در انتخابات پارلمانی کاهش پیدا کنند.
آینده روابط فرانسه و ایالات متحده را چگونه میبینید؟
تا زمانی که ترامپ در کاخ سفید حضور دارد شرایط بهبود پیدا نمیکند. بیرون رفتن امریکا از توافق زیست محیطی پاریس باعث ناراحتی اروپاییها شد. حتی باید گفت که این موضوع تاثیر بر روابط اروپا و امریکا داشت. من معتقدم خانم مرکل عجله زیادی برای رفتن به امریکا انجام داد. زیرا تصور کرد که نباید از ترزا می عقب بیفتد، اما بسیاری رفتار مرکل را در دیدار با ترامپ حقیرانه دانستند و حرف مرکل مبنی بر اینکه ما به امریکا نیازمندیم بهشدت مورد انتقاد مخالفان وی قرار گرفت. در محافل آلمانی طرفین بهشدت دنبال فاصله گرفتن از امریکا هستند. بنابراین ماکرون نیز حتما از امریکاییها فاصله میگیرد. حتی اگر ترامپ بخواهد اروپاییها را به اشکال مختلف تنبیه کند، (که از جمله آن میتوان به بحث فروش ایرباس به ایران اشاره کرد که ممکن است دست به توقف آن بزنند و چنین کارهایی را از این قبیل انجام دهند) اما ماکرون فردی نیست که با ترامپ بتواند به یک توافق جدی دست پیدا کند. نگاه ماکرون ابتدا به اتحادیه اروپا، سپس امریکای لاتین و پس از آن به شرق آسیا است که بتواند از این بازارهای جدید استفاده کند.
در خصوص ایران چطور؟
در خصوص ایران ماکرون رویکرد خوبی دارد. حتی در مناظرههای انتخاباتی از سرمایهگذاری در ایران حمایت کرد و نگاه مثبتی به ایران دارد. من به شخصه زمانی که با چند استاد دانشگاه فرانسوی صحبت میکردم، آنها عنوان میکردند که سرمایهداران فرانسوی پولهای خود را جمع کردند برای سرمایهگذاری در ایران اما آنها از اقدامات تنبیهی امریکا میترسند. این ترس را باید آقای ماکرون برطرف کند. باید تاکید کنم که اروپا در حال فاصله گرفتن از امریکا است. امریکا هیچگاه موافق اتحادیه اروپا نبوده و اکنون با خروج بریتانیا که نماینده امریکا در اتحادیه به شمار میآمد این فاصله در حال افزایش است. اکنون کشورهایی اروپایی مجبور شدهاند بدون امریکا خود را قوی کنند بنابراین بهشدت دنبال ایجاد بازارهای جدید برای تقویت خود هستند. ایران نیز بهترین فرصت برای اروپاییها به شمار میآید و نکته مهم این است که ما با دو قطب اصلی اتحادیه یعنی فرانسه و آلمان روابط خوبی داریم و چنین شرایطی تبدیل به بهترین فرصت برای ایران شده است که سرمایههای اروپاییها را جذب کند، مگر اینکه امریکا قصد داشته باشد تنبیه سختی را علیه اروپاییها اتخاذ کند.
به نظر شما ماکرون میتواند توقعات جامعه فرانسه را برآورده کند؟
فرانسه همواره با سه موضوع دست و پنجه نرم میکند: مهاجرت، تروریسم و بحران اقتصادی. در همه جای دنیا انتظارات مردم افزایش پیدا کرده است، اما رییسجمهور با توجه به شرایط داخلی و بینالمللی توانایی پاسخ دادن به همه موضوعات را ندارد و مردم هم از انتظارات خود کوتاه نمیآیند. بنابراین ماکرون اگرچه به راحتی پارلمان را پس از ریاستجمهوری به دست آورد اما مشکلات پس از پیروزی بیشتر خواهد شد چرا که عملا روابط این کشور با سه کشور امریکا، بریتانیا و حتی کانادا تحت تاثیر قرار میگیرد و بسیار مشکل خواهد بود که بازارهای جدیدی به دست آورد.
دیدگاه تان را بنویسید