عزالدین البیک؛ فرمانده ۲۰ سال عملیات ویژه علیه اسرائیل که بود؟

عزالدین البیک، معروف به «ابوحمزه»، فرمانده تیپ شمال در «گردان‌های عزالدین قسام» شاخه نظامی جنبش حماس، سحرگاه سه‌شنبه در پی بمباران یک آپارتمان مسکونی در شهر غزه به شهادت رسید.

به گزارش مهر به نقل از الجزیره، ارتش صهیونیستی اعلام کرد که البیک را که پس از احمد الغندور (ابو انس) در نوامبر ۲۰۲۳، فرماندهی تیپ شمال در گردان های قسام را بر عهده داشت، ترور کرده است.

ارتش رژیم صهیونیستی در ۲۷ مه گذشته نیز اعلام کرد که حمله هوایی به ساختمانی در مرکز شهر غزه انجام داده که البیک را به همراه معاون فرمانده تیپ غزه و عماد اسلیم، فرمانده گردان زیتون در قسام، هدف قرار داده است. آن حمله منجر به شهادت ۱۰ فلسطینی و زخمی شدن بیش از ۲۰ تن دیگر شد. بعدها مشخص شد که اسلیم به شهادت رسیده، اما البیک از این ترور جان سالم به در برده است.

عزالدین البیک کیست؟

البیک متولد ۱۹۸۱ بود و در اردوگاه جبالیا در شمال نوار غزه، مشخصاً در اطراف مسجد العوده بزرگ شد. او در سال ۲۰۰۰ همزمان با آغاز انتفاضه الاقصی به صفوف گردان‌های قسام پیوست و بعدها در چندین جایگاه نظامی در تیپ شمال ارتقا یافت.

البیک فرماندهی اولین یگان ویژه در تیپ شمال را بر عهده داشت؛ یگانی که بعدها به «یگان‌های ویژه» تبدیل شد. او بر مأموریت‌های ویژه و عملیات‌های میدانی قسام در شمال نوار غزه نظارت داشت. نام او در جریان تهاجم ارتش اشغالگر به شمال نوار غزه در سال ۲۰۰۴، در عملیاتی که اسرائیل آن را (روزهای پشیمانی) نامید، برجسته شد. گروه‌های فلسطینی نیز با عملیاتی تحت عنوان (روزهای خشم) به آن پاسخ دادند. درگیری‌ها در آن زمان بیش از دو هفته در جبالیا، بیت لاهیا و اطراف آن ادامه داشت. او همچنین در مدیریت عملیات‌های قسام در جنگ ۲۰۰۸ مشارکت داشت.

البیک سپس به مدت حدود ده سال فرماندهی «گردان شهید عماد عقل» در غرب اردوگاه جبالیا را بر عهده گرفت و پس از آن به فعالیت‌های اطلاعاتی در تیپ شمال منتقل شد. او به عنوان مسئول اطلاعات نظامی فعالیت می‌کرد و مسئولیت جمع‌آوری اطلاعات درباره تحرکات و اهداف ارتش صهیونیستی و تهیه طرح‌های عملیاتی را بر عهده داشت.

البیک در تهیه طرح‌های اطلاعاتی و عملیاتی پیش از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ مشارکت داشت و تل‌آویو او را به دست داشتن در عملیات‌های نظامی پیشین، از جمله هدف قرار دادن یک خودروی نظامی با موشک «کورنت» پس از عملیات مخفیانه خان‌یونس در سال ۲۰۱۸، متهم کرده بود.

پس از شهادت احمد الغندور در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۳، البیک فرماندهی تیپ شمال در قسام را بر عهده گرفت و مسئولیت عملیات‌های نظامی در بیت حانون، بیت لاهیا، اردوگاه جبالیا و جبالیا البلد را بر عهده داشت؛ مناطقی که شاهد برخی از شدیدترین نبردهای زمینی در طول جنگ بود.

فرماندهی که طرح ژنرال ها را به شکست کشاند

نام البیک به ویژه با نبردهایی که شمال نوار غزه از اکتبر ۲۰۲۴ شاهد آن بود، گره خورده است. او پس از رهبری طرح دفاعی قسام در مواجهه با عملیات گسترده اسرائیل در جبالیا، بیت لاهیا و بیت حانون، به عنوان «شکننده طرح ژنرال‌ها» شناخته شد.

«طرح ژنرال‌ها» پیشنهادی بود که توسط گیورا آیلند، سرلشکر بازنشسته صهیونیست به همراه گروهی از افسران سابق تهیه شد. آیلند در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ آن را به کمیته امور خارجی و امنیت کنست ارائه کرد و خواستار اعلام شمال نوار غزه، از جمله شهر غزه و اطراف آن، به عنوان منطقه نظامی بسته شد.

پایه این طرح بر این بود که به ساکنان شمال نوار غزه مهلتی داده شود تا منطقه را ترک کرده و به سمت جنوب بروند، سپس محاصره کاملی بر کسانی که باقی می‌مانند اعمال شود و از ورود غذا، آب، سوخت و دارو جلوگیری شود؛ با این فرض که افراد باقی‌مانده پس از پایان مهلت تخلیه، به عنوان جنگجو یا بخشی از نیروی وابسته به حماس در نظر گرفته شوند. هدف اعلام‌ شده این طرح، مجبور کردن جنگجویان حماس به تسلیم شدن یا خروج از منطقه و افزایش فشار برای آزادی اسرای اسرائیلی بود.

ارتش اشغالگر رسماً تصویب این طرح را اعلام نکرد و منابع اسرائیلی نیز گفتند که کابینه آن را در شکل اصلی‌اش تصویب نکرده است؛ با این حال، عملیات‌هایی که از اوایل اکتبر ۲۰۲۴ در شمال نوار غزه آغاز شد، شامل جنبه‌های مشابهی از آن بود؛ از جمله دستورات تخلیه گسترده، تشدید محاصره و کاهش ورود کمک‌ها، همزمان با یک عملیات زمینی گسترده در جبالیا و اطراف آن.

در مقابل، ده‌ها هزار فلسطینی در شمال نوار غزه باقی ماندند و گردان‌های قسام و دیگر گروه‌ها به اجرای کمین‌ها و عملیات‌ها علیه نیروهای اشغالگر در جبالیا، بیت لاهیا و بیت حانون ادامه دادند. منابع حماس می‌گویند البیک از برجسته‌ترین افرادی بود که این رویارویی را مدیریت می‌کرد و طرح دفاعی که او رهبری می‌کرد، مبتنی بر فرسایش نیروهای مهاجم از طریق کمین‌ها، بمب‌ها و درگیری‌ها از فواصل نزدیک بود.