ایران باتلاق «ویتنام» را برای ترامپ تکرار می‌کند؟

نه ایران هنوز «یک ویتنام دیگر» نیست. هیچ نیروی زمینی آمریکا وجود ندارد که تلفات غیرقابل تحمل بدهد، هیچ تیتر خبری‌ای که شمار کشته‌های هفته را اعلام کند، و هیچ اعتراض گسترده ضدجنگی در خیابان‌های آمریکا دیده نمی‌شود. و البته، به‌جای یک «لیندون بینز جانسون» شکست‌خورده، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور فعلی آمریکا با افتخار مدعی می‌شود که فقط چند ماه است در این جنگ حضور دارد و به‌هرحال، اگر او بود «خیلی سریع» در ویتنام هم پیروز می‌شد. اما فشاری که تهران بر دونالد ترامپ وارد می‌کند، ناگهان بسیار شبیه همان چیزی به نظر می‌رسد که «جانسون» را در ویتنام سردرگم کرده بود. به‌طور خاص، این وضعیت به استراتژی موفقی شباهت دارد که «هوشی‌مین» رهبر نمادین ویتنام شمالی، با سرسختی دنبال می‌کرد. با خودداری از ورود سریع به مذاکرات برای پایان جنگ و وادار کردن ترامپ به تمدید نامحدود آتش‌بس چیزی که رئیس‌جمهور تنها چند روز پیش اصرار داشت انجام نخواهد داد،به نظر می‌رسد تهران در حال پیروی از همان الگوی «هوشی‌مین» است.

به گزارش «اعتماد آنلاین» و به نوشته فارن پالسی، همچنین با وجود گذشت مدت زمان زیادی از آغاز جنگ ایران همچنان کنترل دسترسی به تنگه هرمز را در اختیار دارد و به نظر می‌رسد این کنترل را افزایش هم داده است؛ در همین هفته چندین کشتی را توقیف کرده و از محاصره آمریکا عبور کرده است. طبق گزارش فایننشال تایمز به نقل از شرکت ردیابی محموله «ورتکسا» تا روز سه‌شنبه حدود ۳۴ نفتکش مرتبط با ایران از این محاصره عبور کرده‌اند. در همین حال، مدیر آژانس اطلاعات دفاعی وزارت دفاع آمریکا در شهادت خود در کنگره اذعان کرد که ایران هزاران موشک و پهپاد انتحاری همچنان در اختیار دارد. همزمان شبکه CBS در ۲۲ آوریل گزارش داد که حدود نیمی از ذخایر موشک‌های بالستیک و سامانه‌های پرتاب ایران تا آغاز آتش‌بس در ۸ آوریل سالم باقی مانده بود، به‌همراه حدود ۶۰ درصد از نیروی دریایی سپاه پاسداران که برای اخلال در تنگه استفاده می‌شود. این اعداد تا حدی ادعاهای «پیت هگست» وزیر دفاع را زیر سؤال می‌برد؛ کسی که در روز آغاز آتش‌بس اعلام کرده بود انجام تجاوزات آمریکا و اسرائیل علیه کشورمان یک پیروزی تاریخی و قاطع در میدان نبرد بود. حال نیز به نظر می رسد آنچه اکنون بیش از هر چیز شبیه ویتنام به نظر می‌رسد، شاید همین اعلام‌های روزانه موفقیت در میدان جنگ توسط هگست باشد؛ کسی که به نسخه‌ای کاریکاتوری از «رابرت مک‌نامارا»  تبدیل شده، نابغه آماری بهترین و درخشان‌ترین‌ها که بارها ملت را فریب داد تا باور کنند آمریکا در ویتنام در حال پیروزی است. «مک‌نامارا» به‌خاطر استناد به شمار کشته‌ها و سایر داده‌های آماری برای نشان دادن فرسایش دشمن بدنام شد. به‌طور مشابه، هگست نیز که گفته می‌شود کارکنان پنتاگون به او لقب «مک‌نامارای احمق» داده‌اند بر کمّی‌سازی پیروزی قاطع نظامی واشینگتن در ایران تأکید دارد و به تعداد موشک‌ها، پرتابگرها، کشتی‌های نابودشده اشاره می‌کند.

در ادامه گزارش فارن پالسی همچنین اشاره شده است اما این دیگر مانند یکی دو ماه پیش اهمیت ندارد. هنری کیسینجر در ارزیابی مذاکرات صلح پاریس درباره ویتنام در سال ۱۹۶۹ نوشت: «ما یک جنگ نظامی را پیش بردیم؛ اما حریفان ما یک جنگ سیاسی را دنبال کردند. ما به‌دنبال فرسایش فیزیکی بودیم؛ اما آن‌ها هدفشان فرسودگی روانی ما بود. ویتنامی‌ها پیش از آنکه آمریکایی‌ها بتوانند به فرسایش کافی برسند، موفق شدند دشمن خود در واشینگتن را فرسوده کنند.» این امر باعث شد هانوی در زمان آغاز مذاکرات موضعی سرسختانه اتخاذ کند و حتی کیسینجر پیش از سقوط ویتنام جنوبی به‌اشتباه اعلام کند که صلح در دسترس است. به نظر می‌رسد اکنون نیز پویایی مشابهی در مورد ایران در حال شکل‌گیری است. شاید تفاوت اصلی این باشد که ایرانی‌ها با بستن تنگه هرمز، تلاش می‌کنند ترامپ را نه‌تنها از نظر سیاسی، بلکه از طریق یک حمله اقتصادی نیز به‌سرعت فرسوده کنند، جنگی که می‌تواند به او و حزبش آسیب جدی بزند، به‌ویژه در حالی که تنها شش ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای باقی مانده است. «برایان وندمارک» مورخ آکادمی نیروی دریایی آمریکا، در این رابطه می گوید: «تهران ممکن است همان محاسبه‌ای را انجام دهد که هانوی انجام داد؛ یعنی اگر ضربات آمریکا را تحمل کنند و در عین حال از مذاکره جدی خودداری کنند، حمایت عمومی در آمریکا از یک جنگ طولانی و بی‌نتیجه به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه فشار بر واشنگتن برای دادن امتیازات بیشتر در مذاکرات افزایش می‌یابد،» ویتنام البته از نظر اقتصادی هم به جانسون ضربه زد، زیرا هزینه‌های جنگ به‌تدریج باعث یک بحران بودجه‌ای برای برنامه‌های محبوب جانسون موسوم به «جامعه بزرگ» شد و در نهایت به تورم بالا و شکست‌های انتخاباتی سنگین برای دموکرات‌ها انجامید.

در ادامه این گزارش تاکید شده که فشار و اهرمی که ایرانی‌ها در اختیار دارند بسیار گسترده‌تر و فوری‌تر از چیزی است که هوشی‌مین در اختیار داشت، چون قیمت انرژی را در سراسر جهان بالا می‌برد. بسته شدن تنگه هرمز در حال حاضر بدترین اختلال عرضه نفت در تاریخ محسوب می‌شود و طبق گفته صندوق بین‌المللی پول می‌تواند به یک رکود جهانی منجر شود. با این حال، بازار سهام و دیگر شاخص‌ها همچنان قوی باقی مانده‌اند و ترامپ هم هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نمی‌دهد، که این موضوع القا می‌کند او زمان زیادی در اختیار دارد. او در مصاحبه‌ای با CNBC در ۲۱ آوریل گفت که فقط چند ماه از این جنگ گذشته و مدعی شد اگر رئیس‌جمهور بود، جنگ در ویتنام و عراق را هم خیلی سریع پیروزی می شد. اما تا اینجا، پیروزی مشخصی دیده نمی‌شود. این یک خطای آشنا برای قدرت‌های بزرگ است که وقتی وارد درگیری‌های طولانی با کشورهای کوچک‌تر می‌شوند، رخ می‌دهد؛ تجربه‌ای که آمریکا از جنگ‌های پس از ۱۱ سپتامبر نیز دارد. در افغانستان، طالبان می‌گفتند: «شما ساعت دارید، اما ما زمان داریم.» وجه مشترک ویتنام، عراق و افغانستان این است که مقاومت ملی اغلب از توان یک قدرت خارجی فراتر می‌رود. مک‌نامارا نیز البته بعدها پذیرفت که آمریکا تاریخ طولانی مقاومت ویتنام در برابر اشغال را درک نکرده بود. در پایان گزارش این نشریه همچنین تاکید شده است که در نهایت، ترامپ نیز هنوز هدف مشخصی برای این درگیری تعریف نکرده و اگر مذاکراتی شکل بگیرد، احتمال دارد آمریکا مجبور شود به نوعی توافق مشابه توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ (برجام) بازگردد از جمله درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران. در توافق قبلی، ایران باید ۹۸ درصد این مواد را خارج می‌کرد، اما اکنون تهران چنین تعهدی را نپذیرفته است. «سی. آنتونی فف» سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا، در پایان به فارن پالسی گفت: «وقتی منافع قدرت قوی محدود باشد، معمولاً قدرت ضعیف‌تر پیروز می‌شود چون طرف قوی‌تر زودتر خسته می‌شود. حتی اگر خواسته‌های منطقی مطرح شود، طرف ضعیف‌تر انگیزه دارد که مقاومت کند و امتیاز بیشتری بگیرد.»