تراژدی قطار صربستان و دولت ووچیچ

 مریم خالقی نژاد- روزهای قبل خبری مبنی بر ریزش بخشی از سقف فضای باز در ایستگاه قطار در شهر نووی ساد صربستان  و کشته شدن برخی از شهروندان ( حدود 14-15 نفر) شده است. ریزش مرگبار یک سقف بتنی در یک ایستگاه راه آهن در صربستان تنش ها را در سراسر شهرستان بالکان افزایش داده است و خشم گسترده ای را نسبت به دولت و اعتراضات پس از این شکست که منجر به کشته شدن چندین نفر در شهر شمالی نووی ساد شد، دامن زده است.گفته شده است که این ایستگاه، در یک مرکز اصلی، اخیرا  به عنوان بخشی از مشارکت صربستان و چین بازسازی شده است و این ایستگاه راه آهن در سال 1964 ساخته شد و دو بار در سال های اخیر به عنوان بخشی از یک معامله گسترده تر بین چین، صربستان و مجارستان برای ایجاد یک ارتباط ریلی سریع بین بلگراد و بوداپست بازسازی شد. منتقدان ادعا می کنند که فساد، نظارت ضعیف و کار ساخت و ساز ناکافی در فاجعه اول نوامبر نقش داشته است. مقامات اطلاعات ضد و نقیضی در مورد اینکه آیا سقف بخشی از بازسازی بوده یا خیر، ارائه کرده اند و تعمیر و نگهداری آن در حال بررسی است.

بعد از این حادثه، اعتراضات عمومی در صربستان به وجود آمد که خواستار پاسخگویی از مقامات مسئول برای تضمین ایمنی زیرساخت های حمل و نقل هستند. در اکثریت خبرها  این اعتراضات به موضوعاتی مانند عدم کارآمدی برخی عوامل مانند سهل انگاری و اقدامات ایمنی ناکافی در سیستم حمل و نقل صربستان بیان شده است. شهروندان نگرانی های خود را در مورد ایمنی حمل و نقل عمومی مطرح کردند و خواستار بهبودهایی برای جلوگیری از وقوع حوادث مشابه در آینده شدند. اعتراض مردمی، دولت را برای رفع نواقص در سیستم حمل و نقل و انجام اقدامات لازم برای تامین امنیت مسافران و کارگران تحت فشار قرار داده است و دولت بیان کرده است که تحقیقات آغاز شده است و اقداماتی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی انجام شده و در حال انجام است.

با نگاهی ژرف کاوانه در شعارهای معترضان و خواست آنها مبنی بر اخبار منتشر شده در شبکه های مختلف در فضای مجازی نشان دهنده آن است که تراژدی قطار منجر به بروز برخی اعتراضات در جامعه صربستان شده است که ریشه در برخی سیاست ها دارد. اعتراضات در صربستان عمدتا ناشی از نارضایتی از فساد مدیران دولتی و عدم پاسخگویی است. معترضان برخی از مدیران را به دلیل دست داشتن در اختلاس، سوء استفاده از بودجه عمومی و سایر اقدامات غیراخلاقی به فساد متهم می کنند.

این در حالی است که دادستان ها 13 نفر را به خاطر این حادثه دستگیر کرده اند، از جمله یک وزیر دولت که آزادی او بعدا باعث تردید عمومی در مورد صداقت در روند تحقیقات شده است. رهبران اپوزیسیون و مردم بارها به خیابان ها ریخته اند و علت این حادثه را ساخت و سازهای نامرغوب ناشی از فساد دولتی و خویشاوندی دولت می دانند. ائتلاف حاکم این اتهامات را رد می کند و ریس جمهور ووچیچ گفته است که مسئولین باید پاسخگو باشند. بسیاری خواهان استعفای برخی مقامات صربستان و همچنین شهردار نووی ساد و محاکمه کسانی هستند که از نظر آنها مقصر هستند. آنها همچنین خواستار توقف اقدامات قانونی علیه تظاهرکنندگان و پیگرد قانونی کسانی هستند که به تظاهرکنندگان حمله کردند. در تلاش برای آرام کردن اعتراضات، مقامات در هفته های گذشته وعده یارانه های مختلف برای جوانان را داده اند. دانشجویان و سایر شهروندان حامی آنها به اعتراضات خود ادامه داده و می گویند که خواسته های آنها فقط تا حدی برآورده شده است.

علیرغم تظاهرات مداوم، برای اطمینان به مردم،ریس جمهور  ووچیچ روز یکشنبه بخشی از یک بزرگراه تازه ساخته در مرکز صربستان را افتتاح کرد. ریاست جمهوری صربستان گفته است که از خواسته های مخالفان برای تشکیل دولت انتقالی تسلیم نمی شود و مخالفان خود را به استفاده از دانشجویان برای به دست گرفتن قدرت متهم کرد. او بیان کرده است که «ما دوباره آنها را شکست خواهیم داد. آنها (اپوزیسیون) نمی‌دانند چه کاری بکنند جز اینکه از فرزندان کسی استفاده کنند.» او بیان کرده است که می‌خواهد صربستان را به اتحادیه اروپا ببرد، اما با اتهامات محدود کردن آزادی‌های دموکراتیک به جای پیشبرد آنها مواجه شده است و این قبیل اقدامات به ضرر منافع صربستان است.

با اتکا به اخبار منتشر شده عده ای بر این اعتقادند که مردم صربستان به دلایل مختلفی از جمله نگرانی در مورد فساد، کنترل رسانه ها، ایجاد موانع در آزادی مطبوعات و فرسایش دموکراسی علیه دولت ووچیچ اعتراض می کنند. بسیاری از شهروندان احساس می کنند که دولت ووچیچ قدرت را متمرکز کرده و صداهای مخالف را سرکوب کرده است که منجر به احساس سرکوب سیاسی شده است. علاوه بر این آنها شعار می­دهند که، اتهامات تقلب و دستکاری در انتخابات وجود داشته است که نارضایتی و اعتراضات را در میان مردم دامن زده است که البته این امر در میان همه کشورها امری رایج است. اعتراضات همچنین ناشی از وجود برخی موانع و مشکلات اعم از مشکلات اقتصادی، افزایش سطح بیکاری و نابرابری در داخل کشور است. به طور کلی، تظاهرات علیه دولت ووچیچ نشان دهنده نارضایتی گسترده تر از فضای سیاسی کنونی و تمایل به شفافیت، پاسخگویی و حکومت دموکراتیک بیشتر است. شاید بتوان در یک طبقه بندی بیان کرد که علت ادامه دار بودن اعتراضات به تراژدی قطار ریشه در برخی موانع و بحران هایی دارد که در کشور صربستان وجود دارد که عبارتند از:

1. دلایل سیاسی:

- تقاضای مردم بر رسیدگی به عدم شفافیت و پاسخگویی در تصمیمات دولت.

- اتهامات فساد به برخی مدیران.

- نگرانی در مورد تحکیم قدرت توسط اطرافیان ووچیچ و کاهش نهادهای دموکراتیک.

- عدم موافقت با سیاست های دولت به ویژه در مورد آزادی رسانه ها و حقوق بشر.

2. دلایل اقتصادی:

- افزایش سطح بیکاری و نابرابری اقتصادی.

- نارضایتی از سیاست های اقتصادی که به نفع نخبگان ثروتمند است اما نیازهای عموم مردم را نادیده می گیرد.

- افزایش قیمت ها و مسائل مربوط به هزینه های زندگی

3. دلایل اجتماعی:

- اعتراض به  رسیدگی بیشتر به مسائل اجتماعی مانند مراقبت های بهداشتی، آموزشی و رفاهی.

- نارضایتی از واکنش دولت به چالش‌های اجتماعی مانند همه‌گیری COVID-19.

- نارضایتی از عدم پیشرفت در رسیدگی به مسائلی مانند فقر و توسعه زیرساخت ها.

به طور کلی، ترکیبی از عوامل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مخالفت علیه دولت الکساندر ووچیچ در صربستان را رقم می­زند. اعتراضات اخیر در صربستان به دنبال فروریختن سقف قطار توسط طیف وسیعی از سیاست‌های اساسی تقویت شده است. شهروندان خشم خود را از عملکرد دولت در زمینه نگهداری زیرساخت ها، مقررات ایمنی عمومی و پروتکل های واکنش اضطراری ابراز می کنند. این حادثه مسائل سیستمی را در داخل کشور روشن کرده است و به نظر جرقه هایی را برای پاسخگویی و تغییر ایجاد کرده است.