سناریوی وحشتناک ۲۱۵ دلاری؛ آینده بازار نفت در هاله‌ای از ابهام

وحید شقاقی کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین درباره پیامدهای تداوم درگیری‌ها بر اقتصاد بین‌الملل و بازار انرژی اظهار کرد: در خصوص تنگه هرمز باید گفت که طرف ایرانی اعلام کرده این تنگه را مسدود نکرده و صرفاً در حال مدیریت رفت‌وآمد کشتی‌هاست. با این حال واقعیت این است که در شرایط کنونی سطح بالایی از نااطمینانی و ناامنی در تنگه هرمز حاکم شده است. حتی شرکت‌های بیمه برای پوشش کشتی‌های عبوری از این مسیر، نرخ‌های بسیار بالاتری پیشنهاد داده‌اند که نشان‌دهنده افزایش ریسک در این منطقه است.

وی با اشاره به نوسانات اخیر بازار نفت افزود: پیش از این تحولات، قیمت جهانی نفت در حدود ۶۰ دلار قرار داشت و بسیاری از پیش‌بینی‌های بین‌المللی نیز نشان می‌داد که در سال آینده قیمت نفت از این سطح فراتر نخواهد رفت. اما با رخدادهای اخیر، در کوتاه‌مدت قیمت نفت تقریباً دو برابر شد و حتی تا حدود ۱۲۰ دلار نیز افزایش یافت. البته سخنرانی اخیر دونالد ترامپ باعث شد قیمت نفت به طور موقت حدود ۳۰ دلار کاهش یابد، اما پس از آن بار دیگر روند افزایشی پیدا کرد و به محدوده ۹۰ دلار بازگشت.

شقاقی تأکید کرد: افزایش قیمت انرژی، چه در حوزه نفت و چه در حوزه گاز، بیشترین فشار را بر اقتصادهای اروپا و آسیا وارد می‌کند. در مقابل، ایالات متحده در مقایسه با دیگر مناطق جهان هزینه کمتری از این افزایش قیمت متحمل می‌شود، هرچند در حوزه بنزین فشارهایی نیز بر مصرف‌کنندگان آمریکایی وارد خواهد شد.

این کارشناس اقتصادی همچنین به تحرکات روسیه در بازار انرژی اشاره کرد و گفت: در همین شرایط، ولادیمیر پوتین به کشورهای اروپایی پیشنهاد داده در صورت امضای قراردادهای بلندمدت، روسیه آماده است دوباره در تأمین انرژی اروپا نقش‌آفرینی کند. به نظر می‌رسد مسکو نیز تلاش دارد از شرایط کنونی و افزایش قیمت انرژی بهره‌برداری کند.

وی افزود: با این حال، افزایش شدید هزینه انرژی برای اقتصادهای اروپا و آسیا قابل تحمل نخواهد بود. به همین دلیل نیز شاهد مواضع جدید برخی کشورهای اروپایی هستیم. برای مثال، امانوئل ماکرون اخیراً اعلام کرده فرانسه قصد دارد یک ناو هواپیمابر به خاورمیانه و خلیج فارس اعزام کند تا امنیت کشتی‌های عبوری را تأمین کند. البته هنوز مشخص نیست این اظهارات تا چه اندازه با واقعیت‌های میدانی همخوانی دارد.

شقاقی ادامه داد: مسئله تنها به نفت و گاز محدود نمی‌شود؛ بسیاری از محصولات استراتژیک دیگر نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. برای نمونه، در حوزه محصولات پتروشیمی و کودهای شیمیایی مانند اوره نیز اختلال‌هایی ایجاد شده که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای جهانی داشته باشد. همین مسئله موجب شده فشار قابل توجهی بر دولت آمریکا وارد شود تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن راهی برای خروج از این وضعیت پیدا کند.

وی در ادامه درباره احتمال افزایش شدید قیمت نفت در صورت تداوم درگیری‌ها گفت: برخی رسانه‌ها سناریوی افزایش قیمت هر بشکه نفت تا حدود ۲۱۵ دلار را مطرح کرده‌اند، اما در شرایط کنونی به دلیل ابهام‌های فراوان نمی‌توان عدد مشخصی را با قطعیت پیش‌بینی کرد. قیمت نفت به شدت به تحولات سیاسی و نظامی وابسته است و هر تحول جدیدی می‌تواند این پیش‌بینی‌ها را تغییر دهد.

این کارشناس اقتصادی با تأکید بر اهمیت تنگه هرمز در اقتصاد جهانی تصریح کرد: جهان نمی‌تواند ناامنی طولانی‌مدت در این مسیر حیاتی را بپذیرد. بخش مهمی از انرژی جهان و همچنین حجم قابل توجهی از تجارت جهانی از طریق خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کند و بنابراین اقتصاد جهانی تحمل اختلال طولانی در این مسیر را نخواهد داشت.

شقاقی افزود: اظهارات اخیر ترامپ نیز نشان می‌دهد که او احتمالاً به این نتیجه رسیده که باید هرچه سریع‌تر از این بحران عبور کند. او ابتدا از بازه زمانی چهار تا پنج هفته برای پایان جنگ سخن گفته بود، اما اخیراً اعلام کرده روند تحولات سریع‌تر از برنامه پیش می‌رود و ممکن است زودتر به پایان برسد. در عین حال، تهدیدهایی درباره هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی ایران نیز مطرح کرده که نشان‌دهنده تلاش برای افزایش فشار در مسیر پایان دادن سریع‌تر به بحران است.

وی خاطرنشان کرد: حتی قیمت ۱۲۰ دلاری نفت نیز برای اقتصاد جهانی عدد بسیار بالایی محسوب می‌شود و می‌تواند موجب تشدید تورم در سطح جهانی شود و فشار سنگینی بر اقتصادهای اروپا و آسیا وارد کند. این وضعیت می‌تواند رکود اقتصادی را نیز تشدید کند؛ به‌ویژه در اروپا که اقتصاد آن نسبت به شوک‌های انرژی آسیب‌پذیرتر است.

این کارشناس اقتصادی در پایان گفت: در حال حاضر فشارهای گسترده‌ای از سوی کشورهای مختلف، از جمله اروپا، آسیا و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس برای پایان سریع درگیری‌ها وجود دارد. علاوه بر افزایش قیمت انرژی، بخش‌هایی مانند گردشگری در کشورهای منطقه از جمله امارات و عربستان نیز با اختلال مواجه شده‌ است.