نگاهی به زندگی روزمره شهروندان از فلافلفروشی تا حراجی ها؛
جای خالی عقلانیت در مصرف فلافل
محمدزینالی محقق فرهنگ عامه معتقد است که «خوردن فلافل به نمایشی از فرهنگ طبقات پایین تر جامعه و عقلانیت آن ها در برابر طبقات بالا و احساس منزلت آن ها تبدیل شده است.» او همچنین می گوید « الان خرید های ما نمایش به دیگران است و بر همین اساس قشر ضعیف هم برای اینکه دل خود را گرم کند، به فلافل فروشی و یا به حراجی ها می رود. متاسفانه طبقاتی که بهتر می توانند زندگی کنند معیار جامعه ما شده اند. و بهتر است بگویم که جامعه ما بیماری مصرف گرایی گرفته است.»
اعتمادآنلاین - افزایش چشم گیر مغازه های فلافل فروشی در سطح شهر تهران و مشتری های زیادی که این مغازه ها دارند، افزایش حراجی ها در مراکز خرید و گوشه و کنار خیابان و مردمی که سعی می کنند در خرید جنس از یکدیگر سبقت بگیرند از اتفاقاتی است که این روزها در سطح شهر تهران دیده می شود. اما علت باب شدن حراجی های هر روزه در پاساژ ها و مراکز خرید چیست؟ یا علت ایجاد بیش از حد مغازه های فلافل فروشی چیست؟ چرا مردم زیادی در صف پر کردن ساندویچ های فلافل خود که به پر کن بخور معروف هستند می ایستند؟ محمدزینالی اناری محقق فرهنگ عامه در همین رابطه و در گفت و گو با « اعتمادآنلاین» در رابطه با باب شدن خوردن فلافل در بین مردم معتقد است که «خوردن فلافل به نمایشی از فرهنگ طبقات پایین تر جامعه و عقلانیت آن ها در برابر طبقات بالا و احساس منزلت آن ها تبدیل شده است.» او همچنین معتقد است که «رسم شدن فلافل بیشتر ناشی از مقرون به صرفه بودن هزینۀ آن و نیاز به اجرای چنین مناسکی از تغذیه رونق گرفته است. ضمنا این ماجرا می تواند نمایشی از حضور طبقات متوسط به پایین در سپهر نمادین جامعه و فرم مقاومت در برابر حذف شدن از
مناسکهایی است که به صورت بورژوا و توسط طبقات بالا در عرصۀ عمومی جامعه اجرا می شود.» او همچنین می گوید که «مغازه دارهای ما با نور دارند از همه طبقات برای خود مشتری جذب می کنند. این یکی از ویژگی های جدید جامعه ما است که از نور و رنگ که قبلا اسمش وسوسه و اغوا بود، برای تبلیغات خود استفاده می کنند که سعی در جذب مردم دارند.» این جامعه شناس می گوید که « در جامعه ما آدم ساده و قانع که بتواند به سلامتش بیشتر از رنگ و لعاب زندگی بپردازد و به معنای واقعی کلمه شاد زندگی کند خیلی کم وجود دارد. شادی الان در انجام مناسک ها است و شادی در درون آدم ها نیست.»
*برای خوردن فلافل مناسک ایجاد کرده اند
به نظرم یکی از دلایل مهم استفاده بیش از حد مردم از فلافل فروشی ها مقرون به صرفه بودن قیمت ساندویچ های فلافل است. دلیل دیگر اینکه این ساندویچ ها مورد استقبال مردم قرار گرفته اند هم این است که مردمی که به این مغازه ها می روند احساس می کنند درگیر نمایش برنامه غذاخوری شده اند که در سطح قشر مرفه جامعه برگزار می شود. همچنین اینجا جا دارد که به مورد دیگری هم اشاره کنم و آن هم از این قرار است که تیم فروش این مغازه ها راه جذب مشتری را فهمیده اند و برای خوردن فلافل مناسک ایجاد کرده اند. و متاسفانه مردم ما در سالهای متمادی شرایطی را پذیرفته اند و با شرایطی زندگی کرده اند که امکان محاسبه سود و زیان و آینده نگری در سیستم های مبادله خودشان را از دست داده اند و به راحتی تسلیم هر تبلیغاتی می شوند.
* فلافل فروشی ها روغن به خورد مردم می دهند
کشور در مدت کمی پر شد از فلافل فروشی ها و این مغازه ها در اکثر نقاط مختلف شهر شعبه زدند. مغازه های فلافل فروشی به کمترین قیمت ساندویچی به مردم ارائه می دهند که کمترین قیمت را دارد اما بیشترین ضرر را برای مصرف کننده دارد. در اصل فلافل فروشی ها روغن به خورد مردم می دهند و در آینده کشور ما با مشکلات سلامتی بیشتری از امروز روبرو می شود. کسانی که در صاحب فلافل فروشی هستند بیشتر به فکر کسب پول هستند و به فکر ارائه خدمات خوب به مشتری هایشان نیستند. یا دیگر به این فکر نیستند که روغنشان سوخته است یا نه. درست است که بهداشت و اماکن زحمت می کشند و روی فعالیت این مغازه ها نظارت دارند، اما این نظارت ها کافی نیست. ما به جای اینکه بگوییم داریم فلافل استفاده می کنیم باید بگوییم روغن خور شده ایم. ما جامعه ای هستیم که در گذشته غذاهای آبکی استفاده می کرده ایم و الان غذاهای روغنی می خوریم. خوب این تغییری عجیب است که مضرات زیادی برای جامعه و آینده آن دارد.
*رستوران رفتن در ایران تبدیل به یک نمایش شده است
قبل از گسترش مغازه های فلافل فروشی ها در سطح شهر، ما جمعیتی داشتیم که ساندویچ های دیگری می خوردند. اما با آمدن فلافل فروشی ها، این مغازه ها سعی کردند در کسب درآمد خودشان به همه قشرها و گروه ها توجه کنند و همین یکی از عوامل موفقیت آنها است و حالا فلافل فروشی ها برای طبقات پایین جامعه ارائه می شود. یعنی مردم عادی می خواهند بروند مثل قشر مرفه جامعه غذا بخورند و فلافل فروشی ها این موضوع را خوب متوجه شده اند. و حالا به جایی رسیده ایم که رستوران رفتن در ایران تبدیل به یک نمایش شده است و دیگر کسی به فکر اینکه غذای سالم بخورد نیست. عمده این مکان ها برای این به وجود آمده اند که مردم بروند در مکانی که در مناسک غذا خوردن حضور داشته باشند.
*نظارت بر عقلانیت این مکان ها نداریم
خیلی از مغازه های فلافل فروشی در سطح شهر روحیه رستوران داری یا ارائه خدمات ندارند. این مغازه ها باید میزبانی مشتری ها را بلد باشند اما اینطور نیستند. درست است که نظارت سازمان های مختلفی روی اینها هست اما آیا این نظارت درونی و تخصص در کار این مغازه ها دیده می شود؟ در حال حاضر در جامعه به جای اینکه مکان هایی به وجود بیایند که غذای ساده به مردم ارائه کنند، مکان هایی ایجاد شده که روغن به مردم ارائه می کنند و سعی می کنند از این راه برای خود کسب درآمد کنند. با گسترش مغازه های فلافل فروشی و استفاده بیش از حد مردم از این محصول، کسی به این موضوع فکر نمی کند که فلافل خوردن باعث چاقی زیاد افراد جامعه می شود و این افراد در آینده دچار مشکلات زیادی می شوند که همین مشکلات زیادی برای جامعه ایجاد می کند. . به زبان دیگر مصرف بیش از حد فلافل در آینده افتضاح به بار می آورد. درست است که در کشورمان ما نظارت بر امکان و بهداشت این مکان ها داریم اما نظارت بر عقلانیت این مکان ها نداریم. در سیستم نظارتی ما جایی وجود ندارد که عقلانیت و منطق جامعه را بسنجد. این آیین ها و نمایش ها وقتی در جامعه مد می شود، کسی نیست که بر آنها نظارت کند
که اینها چه تاثیری بر روح و جسم جامعه می گذارد.
*رستوران ها به فکر ارائه خدمات به مشتریان خود نیستند
در جامعه امروز ما رستوران به عنوان یک صنف یا تخصص حضور رسمی ندارد و ما در این جامعه از آشپرخانه خانگی گامی به سوی رستوران بر نداشته ایم. در حالی که اکثر افراد فکر می کنند رستوران ها در ایران زیاد شده، در حالی که آن چیزی که به سراغ ما آمده رستوران نیست. چرا که عمده رستوران هایی که ما در ایران داریم مراکزی هستند برای اینکه افراد بیایند خودشان را سرگرم کنند و صاحبان رستوران از این راه پول دربیاورند نه اینکه خدماتی به مشتری ها ارائه کنند. ما در ایران مقتضیات یک جامعه مدرن را داریم اما در عمل مدرن عمل نمی کنیم. طرز فکر ما باید در مقابل رستوران اینگونه باشد که رستوران ایجاد شده تا به ما خدمات ارائه کند و نیازهای ما را رفع کند اما چیزی که امروز در جامعه وجود دارد، اینگونه نیست و رستوران ها ایجاد شده اند تا به صورت یک طرفه کسب درآمد کنند. واقعیت این است که عمده رستوران هایی که ایجاد شده اند فقط به فکر کسب درآمد هستند و از هر موقعیتی استفاده می کنند که درآمد خود را افزایش دهند. در حالی که به فکر ارائه خدمات بهتر و بیشتر به مشتریان خود نیستند.
*حراجی ها در جامعه ما تبدیل به مد شده است
یکی دیگر از مواردی که در جامعه ما علاوه بر فلافل فروشی ها در جامعه ما زیاد شده است، حراجی ها هستند. ما می بینیم که گاهی تعداد حراجی ها در یک فضای تجاری بیش از جاهایی است که جنس را با قیمت معمولی می فروشند. حراجی و خرید از حراجی ها در جامعه ما تبدیل به مد شده است و حالا مغازه داران برای همه چی حراج می گذارند. اما آیا تا به حال به این موضوع فکر شده است که این حراجی ها روی رفتار مصرفی مردم چقدر تاثیر می گذارد و این موضوع چه تبعاتی در پی دارد؟
*خرید های ما نمایش به دیگران است
در حال حاضر خانواده های زیادی در کشورمان دچار مشکل هستند که فقط می خواهند مناسک مصرف را در زندگی خود عملی کنند. زندگی روزمره چرا خسته کننده شده است؟ برای اینکه همه دنبال این هستند که آن حساب گری ها و محاسبات مصرف را تامین کنند. در جامعه ما آدم ساده و قانع که بتواند به سلامتش بیشتر از رنگ و لعاب زندگی بپردازد و به معنای واقعی کلمه شاد زندگی کند خیلی کم داریم. شادی الان در انجام مناسک ها است و شادی در درون آدم ها نیست. افرادی که از درون خودشان شادی خلق کنند در جامعه ما کمتر دیده می شوند. و نکته دردناک این است که اگر هم چنین افرادی وجود داشته باشند، زمزمه هایی نسبت به این افراد شنیده می شود که این افراد ناراحتی روحی و روانی دارند، چرا که همرنگ جامعه نشده اند. شما فردی را نمی بینید که موقع پیاده روی کتاب بخواند و یا آواز بخواند ولی بستنی خوردن مشکلی ندارد. در حالی که قبلا در خیابان خوردن آنقدر مطلوب نبود و همه فکر این را می کردن که شاید کسی نداشته باشد که بخرد، درحالی که الان خرید های ما نمایش به دیگران است و بر همین اساس قشر ضعیف هم برای اینکه دل خود را گرم کند، به فلافل فروشی و یا به حراجی ها می رود.
متاسفانه طبقاتی که بهتر می توانند زندگی کنند معیار جامعه ما شده اند. و بهتر است بگویم که جامعه ما بیماری مصرف گرایی گرفته است.
*بازار را دست روغن داده ایم
موضوع دیگری که باید به آن اشاره کنم این است که کودکان ما در معرض خطر هستند و در حال مصرفی بار آمدن هستند. بچه هایی که به خاطر خوردن تنقلات بیش فعال شده اند در آینده با مشکل روبرو می شوند. چرا که فضای تفریح و بازیگوشی برای بچه ها خیلی کم وجود دارد. از طرفی همین فلافل ها باعث می شود که بچه ها مریض شوند و با بیماری های زیادی در آینده روبرو شوند. چرا که فلافل پر است از روغن. بستنی ها و شیرینیجات جای غذاهای سالم را گرفته اند. من نمی گویم با اینها مقابله کنیم ولی می توانیم تولیدات داخلی خودمان را گسترش دهیم. ما در کشورمان مواد مقوی زیادی داریم که می توانیم آنها را در بازار و سبد مصرفی مردم قرار دهیم اما متاسفانه کلا بازار را داده ایم دست روغن و به محصولات سنتی و داخلی خودمان اهمیتی نمی دهیم.
* فلسفه ورزی برای زندگی روزمره مهم است
ما ساده سازی می کینم. بعضی چیزها هستند که آدم فکر کرده و آنها را خلق کرده است و بقیه مردم هم فکر می کنند که چون این چیزها را یک انسان ساخته و به وجود آورده باید از آنها استفاده کند. برای همین می گویم که ما دچار ساده سازی هستیم و راحت از همه الگویی استفاده و تقلید می کنیم. در صورتی که خیلی از چیزهایی که تولید می شود فرمول شیمیایی دارند. و این موضوع را اگر مردم عادی نمی توانند وقت بگذارند و بشناسند، باید فلاسفه و جامعه شناسان و رسانه ها به آن بپردازند تا جامعه درگیر بیماری های جسمی و روحی نشود. این موضوعات در جهان سوم دیده می شود، چرا که کشورهای پیشرفته توانسته اند این موضوعات را پشت سر بگذارند اما ما نتوانسته ایم دردسرهای پیشرفت را پشت سر بگذاریم. اما با این وجود کارهای زیادی می توان انجام داد که مردم به تغذیه و مصرف خود اهمیت بدهند. که از این کارها می توانم به فلسفه در زندگی روزمره اشاره کنم. فلسفه ورزی برای زندگی روزمره مهم است. ما باید در مورد بسیاری از مسائل روزمره زیادتر از الان بنویسیم، حرف بزنیم و فکر کنیم که اینها باعث شود مردم به این موضوعات فکر کنند. ما نیاز داریم که اساتید فلسفه بیایند در مورد
مسائل روزمره حرف بزنند.
دیدگاه تان را بنویسید