جنگ ایران و آمریکا چه تاثیری بر بازار رمزارزها گذاشت؟

زخم جنگ بر پیکر بیت‌کوین

مرتضی باستانی‌جوان

در سال‌های اخیر به دلیل شفافیت مالی و تایید اهداف توسعه پایدار استفاده از رمزارزها و بلاک‌چین عمومیت یافته است. این امر امکان مشاهده تراکنش‌های خارج از بعد زمان و مکان را در محیط بلاک‌چین به صورت زنده و بلادرنگ میسر می‌کند . همین امر باعث شده دولت‌ها و صاحبان کسب و کار برای شفافیت و اطمینان‌پذیری از یک محیط قابل اعتماد جهت جلوگیری از پولشویی و هزینه‌های اضافی انتقال پول از بلاک‌چین و رمزارزها استفاده کنند که این مساله منجر به رشد و توسعه این محیط قابل اعتماد در مناسبات و معاملات مالی بین کشورها در واردات و صادرات شده است.  وقوع هرگونه ناهنجاری از جمله پاندمی و جنگ می‌تواند سایه‌ای بر قیمت بازار بیفکند که غالبا این موارد منجر به تاثیرات منفی یعنی ریزش بازارهای مالی به خصوص رمزارزها می‌شود.  با آغاز جنگ تحمیلی سوم در ۹ اسفند ۱۴۰۴، تمامی بازارهای مالی تحت‌ا‌‌لشعاع این واقعه قرار گرفتند که این امر از بازار ۲۴ ساعت رمزارزها نیز مستثنا نبود. در همان ساعات اولیه جنگ ترس و واهمه بر قامت رمز ارز سایه افکند و ریزش این بازار آغاز شد .

نوسان قیمت رمزارز -  با شروع جنگ بین ایران، اسراییل و امریکا، اولین سوالی که در دنیا پدید آمد، این بود که این جنگ چه تاثیری بر بازار رمزارزها و سایر بازارها و مناسبات مالی بین‌ ایران و سایر کشورها می‌گذارد؟ اصولا عوامل مختلفی بر رمزارزهای اصلی بازار از جمله بیت‌کوین (BTC) - که خود باعث تاثیر بر قیمت رمزارزهای دیگر می‌شود- اثر می‌گذارد . عوامل مختلفی همچون وقوع جنگ که خود عامل ریزش قیمتی ناشی از نقدینگی و خروج سرمایه هستند. دلایل اصلی نوسان قیمت رمزارزها در زمان وقوع جنگ به شرح زیر است: 

۱- ترس صاحبان رمزارز، به خصوص بیت‌کوین در از دست دادن سرمایه‌ها و ایجاد نقدینگی با تبدیل به تتر (vsdt) است.

۲- دلیل دیگر را می‌توان سوءاستفاده سرمایه‌داران و به خصوص خود صرافی‌های رمزارز در شناسایی ساختار بازار در زمان جنگ و همین‌طور بررسی معاملات باز برای ترور قیمتی و دریافت سود‌های کلان به نفع صرافی اشاره کرد. بعضی از صرافی‌های رمزارز از جمله Binance و Coinbase در لحظات حساس پیش آمده در دنیا دست به ترور قیمتی می‌زنند، یعنی در معاملات آتی (future Trades) به لیست سفارشات (Orders) نگاه کرده و سیستم‌های هوشمند آنها به شناسایی سرمایه‌ها و معامله‌های باز می‌پردازند و پس از استخراج داده‌ها، سعی در کسب سود کلان در چند دقیقه ابتدا دارند. بدین صورت که سریعا خودشان حجم پولی (معادل بیت‌کوین) را به بازار تزریق کرده و به فروش می‌رسانند . این امر خود باعث یک ریزش ثانویه و کسب سود برای صرافی‌ها در زمانی است که حجم معاملات رو به رشد (long) می‌شود.

3- دلیل سوم ریزش بازار رمزارز در زمان جنگ، نقدینگی فیزیکی یعنی روی آوردن به خرید دلار، یورو یا پوند است. خبر جنگ اگر به عنوان یک تحلیل فاندامنتال (Fandamantal) طرح شود که در نمودار تکنیکال (Technical) نیز تاثیر چشمگیری می‌گذارد. یکی دیگر از این اخبار فاندامنتال که منجر به خروج سرمایه از بازار رمزارز و افت قیمتی بیت‌کوین می‌شود، خرید نفت و محصولات پتروشیمی است.

4- به صورت کلی می‌توان گفت رویدادهای ژئوپلیتیک باعث فشار فروش بیت‌کوین می‌شود؛ در کنار آن عوامل یاد شده نیز بر آن تاثیر می‌گذارد.

5- در زمان افت قیمت بیت‌کوین، خروج سرمایه رخ می‌دهد و سرمایه‌داران و معامله‌گران بازار رمزارز به سوی دلار یا یورو (نقدشوندگی)، تتر (vsdt)، بورس اوراق بهادار و به خصوص طلا و نفت هجوم می‌برند . شدت جنگ و زمان آن نیز به ریزش بازار کمک می‌کند که خود به دو دسته تقسیم می‌شود: 

الف- جنگ محدود باعث ریزش رمزارزها در ساعات اولیه شده و سپس یک کندال (Condle) صعودی برای جبران ضرر تا حدی می‌شود.

ب- جنگ گسترده باعث اختلال جدی در معاملات بازار رمزارز می‌شود . به عبارتی فشار بر دارایی‌ها ریسک‌پذیر از جمله رمزارزها را زیاد می‌کند . در جنگ اخیر امریکا و اسراییل با ایران، گسترده شدن دامنه جنگ، مسدود شدن تنگه هرمز، عدم تردد کشتی‌های باری و نفتکش‌ها و در نتیجه گران شدن (افزایش) قیمت نفت و مشتقات آن و البته افزایش تورم جهانی را رقم زد که هر کدام از این عوامل خود به تنهایی و در کلان در بازار رمزارز تنش ایجاد کردند. 

6- تاثیر خروج سرمایه و سایر موارد یاد شده، باعث کاهش رشد اقتصادی در کشور می‌شود. عاملی که خود بر عوامل دیگر اثر می‌گذارد. هزینه کالا، بیمه، کرایه حمل و نقل با وقوع جنگ و محاصره افزایش می‌یابد.

این امر تاثیری چشمگیر بر صادرات و واردات و مناسبات کشورهای مشترک‌المنافع (CIS) خواهد گذاشت. تاثیر منفی در واردات و صادرات آنها و همین‌طور عدم دسترسی به منابع مالی مناسب بین آنها این شکاف را ایجاد می‌کند، زیرا در کشورهایی که درگیر جنگ شدند، مثل ایران که قیمت دلار و یورو متغیر بوده، با اینکه نقدینگی بازار افزایش می‌یابد و از سویی در زمانی کوتاه منجر به کاهش وجود دلار یا یورو می‌شود. با کاهش شدید واردات و صادرات و عدم اطمینان صاحبان حساب به انتقال پول فیزیکی منجر می‌شود .کاهش مناسبات مالی ایران با کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج‌فارس در نتیجه این جنگ یکی از عوامل تاثیرگذار بر بازارهای جهانی به خصوص قیمت رمزارز بود. با وجود مزارع ماینرهای فراوان در ایران و قطع اینترنت در زمان جنگ، خسارت جبران‌ناپذیر به صاحبان این مزارع وارد آمد.

7- نمودارهای قیمتی بیت‌کوین ریزش چشمگیری در زمان ورود ناوهای جنگی امریکا به منطقه خلیج‌فارس پیش از شروع عملیاتی جنگ نشان می‌دهد. همزمان با جنگ و حتی کمی بعد از آن اگرچه شیب ریزش تند نبوده است، اما نمودارها ریزشی اندک نشان می‌دهند. البته در مقطعی حتی در آن اوج جنگ ما شاهد صعود بازار رمزارزها و بیت‌کوین بودیم. اما پس از چند روز دوباره بازار ریخت. به‌طوری که در مقطعی به 60 هزار دلار رسید، در حالی که پیش از شروع جنگ در محدوده 72 هزار هم مشاهده شده بود. پس از انتشار اخبار توافق بین ایران و امریکا و امضای قرارداد صلح موقت، بازار رمزارز رو به پیشرفت گذاشت و در همان ساعات اولیه ۲۷ خرداد الی ۲۸ خرداد تا ۳ درصد رشد واقعی داشت؛ رشدی که ادامه‌دار بود تا اینکه تنش‌های بین ایران و امریکا دوباره شدت گرفت. روز گذشته بیت‌کوین با افزایش 2.5 درصدی به 63,831 دلار رسید.

نگاه به آینده- بی‌شک پس از اتمام تمام تنش‌های نظامی اخیر و به تبع آن برقراری یک صلح پایدار که نتیجه یک توافق برد- برد است، ایران به عنوان کشوری که در آن فرصت سرمایه‌گذاری زیادی برای کشورهای مختلف دنیا از جمله اروپا و آسیا دارد، شناخته خواهد شد . شرکت‌های بزرگ دنیا به شاهراه ارتباطی ایران برای اتصال غرب به شرق و بالعکس نیاز دارند. در ضمن جزایر ایران از جمله کیش و قشم می‌توانند به عنوان مراکز گردشگری و قابل سرمایه‌گذاری در منطقه تبدیل شوند؛ در فضایی که پیش‌بینی می‌شود، سرمایه‌های هنگفت از کشورهایی همچون امارات متحده عربی خارج می‌شود، در این فضای جدید، مناسبات مالی ایران با سایر کشورهای دنیا گسترش خواهد یافت. در ضمن به کارگیری رمزارز در ایران برای تبادل هزینه‌های واردات و صادرات در کل کشور با سایر جهانیان می‌تواند تاثیر شگرفی بر قیمت این بازار بگذارد.