زنگ خطر مصرف بی‌رویه سرم در کشور؛ ۲۳ میلیون واحد در ماه!

«مهدی پیرصالحی» معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا با هشدار درباره الگوی فعلی تجویز فرآورده‌های تزریقی در کشور اعلام کرد: پایش‌های اخیر نشان می‌دهد ماهانه حدود ۲۳ میلیون واحد سرم در کشور مصرف می‌شود؛ رقمی که با استانداردهای جهانی فاصله دارد و ضرورت بازنگری در رویه‌های تجویز را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

به گزارش ایلنا، وی افزود: همزمان با مصرف بالای سرم، بیش از یک‌سوم نسخ سرپایی نیز حاوی آنتی‌بیوتیک است. تداوم این الگوی مصرف، علاوه بر تحمیل بار مالی غیرضروری به نظام سلامت، می‌تواند زمینه‌ساز مقاومت میکروبی و کاهش اثربخشی درمان‌ها در بلندمدت شود.

رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به ناهمگونی الگوی تجویز در سطح کشور گفت: داده‌های پایش نسخ نشان می‌دهد در برخی استان‌ها میزان تجویز سرم و آنتی‌بیوتیک به‌مراتب بالاتر از میانگین کشوری است. این تفاوت‌های منطقه‌ای لزوم طراحی مداخلات آموزشی و نظارتی هدفمند بر اساس نیاز هر منطقه را تأیید می‌کند.

وی درباره ریشه‌های تجویز غیربهینه تصریح کرد: عواملی مانند انتظارات بیماران برای دریافت فرم‌های تزریقی، باور به اثرگذاری سریع‌تر سرم و نیاز به به‌روزرسانی دانش بالینی در برخی موارد، در شکل‌گیری این الگو نقش دارند.

بسته سیاستی غذا و دارو برای مهار مصرف غیرضروری سرم

پیرصالحی از تدوین بسته‌ای جامع برای اصلاح الگوی مصرف فرآورده‌های تزریقی خبر داد و گفت: پایش هوشمند نسخ، ابلاغ راهنماهای بالینی به‌روز و تقویت تجویز مبتنی بر شواهد، محورهای اصلی این راهبرد هستند.

معاون وزیر بهداشت افزود: بازتعریف تعرفه‌های خدمات بالینی و هدایت پوشش بیمه‌ای به سمت داروهای ضروری و ژنریک از دیگر ابزارهای سیاستی برای کاهش تجویزهای غیرضروری و آزادسازی منابع جهت تأمین داروهای حیاتی است.

رئیس سازمان غذا و دارو درباره نقش نهادهای نظارتی توضیح داد: سامانه‌های یکپارچه پایش زنجیره تأمین و بازرسی‌های میدانی، امکان رصد لحظه‌ای توزیع و مصرف داروها را فراهم کرده‌اند. سازمان‌های بیمه‌گر نیز با مکانیزم‌های کنترل نسخ و مشروط کردن پرداخت‌ها به رعایت پروتکل‌های درمانی، در مدیریت بهینه منابع مشارکت دارند.

وی با قدردانی از همکاری سازمان نظام پزشکی در مدیریت تجویز و مصرف، خاطرنشان کرد: هم‌افزایی نهادهای علمی، سیاست‌گذار و اجرایی، کلید دستیابی به پوشش پایدار دارویی در چارچوب استانداردهای بین‌المللی و حفظ تعادل مالی صندوق‌های بیمه‌ای است.

فرهنگ‌سازی سلامت؛ حلقه مفقوده اصلاح الگوی مصرف

پیرصالحی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در تغییر رفتارهای سلامت گفت: تولید محتوای مستند، ساده‌سازی پیام‌های تخصصی و انتشار شفاف آمار، می‌تواند آگاهی عمومی را درباره مصرف بهینه فرآورده‌های سلامت‌محور ارتقا دهد.

معاون وزیر بهداشت افزود: معرفی راهنماهای کاربردی برای بیماران و بازتاب اقدامات اصلاحی نظام سلامت، از ظرفیت‌های رسانه‌ای است که می‌تواند به مشارکت فعالانه مردم در صیانت از منابع درمانی منجر شود.

رئیس سازمان غذا و دارو در ادامه با خطاب مستقیم به شهروندان گفت: مصرف هرگونه فرآورده دارویی، از جمله سرم‌های تزریقی، باید صرفاً بر اساس تشخیص و تجویز پزشک معالج باشد. درخواست تجویز اقلام بدون ضرورت بالینی، تکمیل نکردن دوره درمان و مصرف خودسرانه دارو، نه‌تنها سلامت فردی را به خطر می‌اندازد، بلکه پایداری نظام سلامت را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی تأکید کرد: مدیریت مصرف سرم و آنتی‌بیوتیک‌ها نیازمند عزم ملی، آموزش مستمر کادر درمان و اطلاع‌رسانی مؤثر به آحاد جامعه است. با همراهی مردم، حمایت بیمه‌ها و هم‌افزایی با صنعت داروسازی، می‌توان به الگوی مصرفی دست یافت که هم عدالت در درمان را تقویت کند و هم منابع محدود سلامت را برای نسل‌های آینده حفظ کند.