جنگ ایران و اسرائیل چه تاثیری بر انتخابات اسرائیل داشت؟

حدیث روشنی- انتخابات بیست ‌و ششمین دوره کنست اسراییل روز سه‌شنبه، ۲۷ اکتبر، در شرایطی برگزار شد که آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم، زیر سایه پیامدهای امنیتی، اقتصادی و اجتماعی جنگ‌های منطقه‌ای و افزایش انتقادها از عملکرد دولت او قرار دارد.

به گزارش اعتماد، در این انتخابات، ۷میلیون و ۳۳۱ هزار و ۹۸۱ نفر واجد شرایط رای دادن بودند و ۳۵ فهرست انتخاباتی برای تصاحب ۱۲۰ کرسی پارلمان رقابت کردند. رای‌گیری از ساعت ۷ صبح به وقت محلی آغاز شد و پس از بسته ‌شدن حوزه‌ها و پایان رای‌گیری، نخستین برآوردها از نتایج انتخابات براساس نظرسنجی‌های خروجی انتشار یافت. نتایج رسمی شمارش آرا مطابق برنامه اعلام ‌شده، حداکثر تا چهارم نوامبر منتشر خواهد شد. در نظام انتخاباتی اسراییل، کرسی‌ها براساس آرای فهرست‌های حزبی و با رعایت حدنصاب ۳.۲۵درصدی توزیع می‌شوند، بنابراین حتی کسب بیشترین کرسی‌ها نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده تشکیل دولت نیست و ائتلاف‌های احتمالی و موضع احزاب کوچک‌تر می‌توانند سرنوشت دولت آینده را تعیین کنند. با این همه نظرسنجی‌های پیش از انتخابات از رقابتی نزدیک میان اردوگاه نتانیاهو و جریان‌های مخالف او حکایت داشتند. براساس آخرین برآورد شبکه کان، اردوگاه نتانیاهو ۵۰ کرسی و اردوگاه گادی آیزنکوت ۵۲ کرسی (تا زمان تنظیم این گزارش) به دست می‌آورد؛ شبکه ۱۲ اسراییل نیز ۵۶ کرسی برای اردوگاه آیزنکوت در برابر ۵۰ کرسی برای اردوگاه نتانیاهو پیش‌بینی کرده بود. در نظرسنجی شبکه ۱۳ نیز سهم دو اردوگاه به‌ترتیب ۵۴ و ۵۰ کرسی برآورد شد. این ارقام، در صورت تایید در نتایج نهایی، می‌توانند معادلات تشکیل کابینه را پیچیده کنند، به‌ ویژه آنکه آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، در موقعیتی رقابتی قرار گرفته و مخالفان نتانیاهو از امکان تغییر کابینه سخن می‌گویند.  در همین راستا برخی ناظران بر این باورند این رقابت درحالی شکل گرفته که شکست امنیتی هفتم اکتبر ۲۰۲۳، ادامه جنگ در غزه، تجاوز نظامی به لبنان و ایران و هزینه‌های گسترده درگیری‌ها، به محورهای اصلی انتقاد از کابینه نتانیاهو تبدیل شده‌اند. همزمان، اختلاف‌های گزارش ‌شده میان نخست‌وزیر و فرماندهان ارشد نظامی بر سر احتمال حمله مجدد به ایران، ابعاد تازه‌ای به مناقشه سیاسی در آستانه انتخابات بخشیده است.  در همین رابطه آویگدور لیبرمن، نتانیاهو را متهم کرده که برای جلوگیری از شکست انتخاباتی، امنیت و جان نظامیان را به خطر می‌اندازد؛ در مقابل، آیزنکوت اعلام کرده که دونالد ترامپ با هر رهبری که مردم اسراییل انتخاب کنند، همکاری خواهد کرد. اکنون پرسش اصلی این است که آیا نتایج انتخابات و آرایش ائتلاف‌های پس از آن به پایان دوره نتانیاهو منجر خواهد شد و در صورت تغییر دولت، این جابه‌جایی تا چه اندازه بر رویکرد امنیتی اسراییل و سیاست‌های آن درقبال ایران و منطقه اثر خواهد گذاشت. بر این اساس روزنامه اعتماد با حسن لاسجردی، کارشناس مسائل منطقه پیرامون نتایج احتمالی اولیه انتخابات پارلمانی اسراییل گفت‌وگو کرده است.

حسن لاسجردی، کارشناس مسائل منطقه در پاسخ به پرسش نخست «اعتماد» در رابطه با پیامدهای حضور چهره‌هایی چون نفتالی بنت و گادی آیزنکوت در انتخابات در راستای تشکیل کابینه اسراییل و همچنین سقوط نتانیاهو گفت: باتوجه به حضور برخی رقبای به‌اصطلاح دست‌راستی، مانند «آیزنکوت»، لیبرمن و نفتالی بنت، باید توجه داشت که این افراد در احزاب مختلفی فعالیت می‌کنند و هر کدام سهم مشخصی در فضای سیاسی دارند. در عین حال، در برخی موضوعات نیز با یکدیگر اختلاف‌نظر دارند؛ برای مثال، در موضوع جنگ و صلح، مسائل داخلی، مسائل اقتصادی، سربازی و مباحث مربوط به کرانه باختری، دیدگاه‌های متفاوتی میان آنها وجود دارد. 

به باور لاسجردی بنابراین، اگرچه این افراد در زمره راست‌گرایان اسراییل قرار می‌گیرند، در برخی مسائل اختلاف‌نظرهایی دارند. به گفته لاسجردی با این حال، نظرسنجی‌هایی که تاکنون انجام شده، نشان‌دهنده اختلاف بسیار عمیق یا تاثیرگذاری میان آنها نیست. در حال حاضر نیز فاصله نتانیاهو با آیزنکوت و دیگر رقبا، فاصله‌ای چندان مهم یا معنادار نیست، به همین دلیل، کسانی که انتخابات اسراییل را ارزیابی می‌کنند، بر این باورند که اگرچه میان افراد مختلف اختلاف‌نظرهای سیاسی وجود دارد، این اختلاف‌نظرها از نظر میزان رای یا جایگاه سیاسی، چندان عمیق و معنادار نیست و از این رو، به نظر می‌رسد انتخابات بسیار نزدیک باشد و آرای رقبا فاصله چندانی با یکدیگر نداشته باشد. این پژوهشگر مسائل منطقه در ادامه به «اعتماد» گفت: با این حال، شاید نکته بسیار مهم این باشد که جامعه اسراییل در شرایط کنونی، به دلایل مختلف و به‌ویژه در حوزه امنیت، ممکن است از آیزنکوت استقبال بیشتری کند. آیزنکوت یک چهره امنیتی است و سابقه خوبی در این حوزه دارد.  او همچنین یک حزب تازه‌ تاسیس را مطرح کرده و در عین حال، چهره آرام‌تری نسبت به نتانیاهو دارد. افزون بر این، او در حوزه مسائل امنیتی و میدانی از تجربه برخوردار است و برخلاف نتانیاهو، چهره‌ای جنجالی محسوب نمی‌شود. او جنگ‌ها و درگیری‌های مهمی مانند جنگ با ایران و حزب‌الله و دیگر درگیری‌ها را نیز پشت سر نگذاشته است. به گفته لاسجردی از این رو، به نظر می‌رسد اقبال جامعه به او بیشتر باشد و احتمال رای‌آوری آیزنکوت و حزب یاشار یا حتی تعداد کرسی‌هایی که در کنست به دست می‌آورند، اندکی بیشتر از نتانیاهو باشد.  لاسجردی در ادامه یادآور شد: با این حال، بار دیگر تاکید می‌کنم که این موضوع به معنای وجود اختلافی فاحش میان آنها نیست. نکته بسیار مهم دیگر این است که اگر یک حزب تازه‌تاسیس مانند حزب یاشار با رهبری آیزنکوت وارد عرصه شود و آرای بالاتری به دست آورد، این مساله نشان‌دهنده تغییر ذائقه سیاسی جامعه اسراییل و تمایل آن به روی آوردن به چهره‌ای جدید است. به گفته این کارشناس مسائل غرب آسیا، شاید سیاست‌های این چهره جدید بتواند شرایط بهتری را در حوزه‌های امنیتی و اقتصادی، همچنین در زمینه روابط با همسایگان، فراهم کند و درنهایت، آرامش موردنیاز جامعه را به وجود آورد. در عین حال، همان‌طور که عرض کردم، هزینه‌های حیات سیاسی نتانیاهو تاکنون بالا بوده است. این مساله به افزایش فشارهای داخلی و خارجی، اختلاف میان احزاب و همچنین فشار کشورهای همسایه و افکار عمومی منجر شده است، به ‌ویژه در موضوعاتی مانند جنایات در غزه، جنگ با لبنان، اقداماتی که یمنی‌ها انجام داده‌اند و بالاخص جنگ با ایران، مجموع این تحولات فشار افکار عمومی علیه اسراییل را افزایش داده است. لاسجردی در ادامه خاطرنشان کرد: لذا این شرایط سبب شده است که حیات سیاسی دولت نتانیاهو با هزینه‌های بالایی همراه باشد. در عرصه‌های مختلف و در نظرسنجی‌هایی که انجام شده، در مجموع نوعی فشار افکار عمومی علیه اسراییل شکل گرفته است. به نظر می‌رسد جامعه اسراییل نیز باتوجه به علاقه‌ای که به یک حزب تازه‌ تاسیس مانند حزب آیزنکوت نشان داده، به دنبال کاهش این فشارها و فراهم کردن شرایطی تسهیل‌شده‌تر است.

لاسجردی در ادامه گفت‌وگوی خود و با تشریح میزان اثرگذاری احزاب کوچک بالاخص احزاب عربی در پیروزی هر یک از رقبا در انتخابات پارلمانی اسراییل به «اعتماد» گفت: در رابطه با احزاب عربی یا به‌طور کلی احزاب کوچک و سهم آنها، آنچه مسلم است این است که این احزاب در مقایسه با احزاب بزرگ، نقش چندان تاثیرگذاری در شکل‌گیری دولت ائتلافی ندارند. با این حال، زمانی که تشکیل دولت ائتلافی با بحران مواجه می‌شود، احزاب کوچک، به‌ ویژه احزاب عربی، می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند و در واقع، به راه نجاتی برای تشکیل دولت تبدیل شوند. به باور این تحلیلگر مسائل منطقه به همین دلیل، احزاب بزرگ و جریان‌هایی که پیروزی بیشتری به دست آورده‌اند، معمولا از احزاب کوچک، مانند احزاب عربی، به عنوان راهکاری برای تسریع روند تشکیل دولت استفاده می‌کنند. بر همین اساس، معتقدم احزاب عربی می‌توانند روند شکل‌گیری دولت را تسهیل کنند و امکان تشکیل سریع‌تر دولت را فراهم آورند. این پژوهشگر مسائل غرب آسیا در پاسخ به دیگر پرسش «اعتماد» درباره اثرگذاری سایه تنش‌ها میان تهران و تل آویو بر نتایج این انتخابات گفت: باتوجه به مجموعه دیدگاه‌هایی که تاکنون از افراد مختلف، ازجمله نتانیاهو، بنت، لیبرمن، آیزنکوت و حتی دیگر احزاب مخالف مطرح شده است، می‌توان گفت که آنها درقبال ایران تقریبا موضع واحدی دارند، اما الگو یا رویکردی که برای مواجهه با ایران مطرح می‌کنند تاحدودی متفاوت است. به گفته لاسجردی برای مثال، یک چهره راست‌گرای افراطی مانند نتانیاهو از جنگ، رویارویی و نابودی ایران سخن بگوید. آیزنکوت نیز به نظر می‌رسد در کلیت سیاست‌های خود چنین رویکردی داشته باشد، اما روش‌های او تاحدودی متفاوت است. این افراد در موضوعات مختلف، ازجمله لبنان، مسائل مربوط به سوریه و حتی کرانه باختری، نقاط مشترکی دارند. لاسجردی در ادامه تشریح کرد: به دلیل اینکه همگی در حوزه امنیت فعالیت داشته‌اند و از سابقه امنیتی برخوردارند، در موضوعات مهم مرتبط با امنیت اسراییل تقریبا اتفاق‌نظر دارند. با این حال، یکی از موضوعات مهم در زمینه اقبال افکار عمومی به آیزنکوت، جدید بودن چهره اوست. 

این کارشناس مسائل غرب آسیا در ادامه به «اعتماد» گفت: نکته دوم، موضوع امنیت است که پیش‌تر به آن اشاره کردم؛ آیزنکوت این موضوع را با روش‌هایی متفاوت و با هزینه‌های کمتر و آسیب‌پذیری کمتری برای جامعه اسراییل دنبال می‌کند، اما نکته مهم‌تر این است که جامعه اسراییل پس از گذراندن دوره‌های مختلف، اکنون با شرایطی مواجه شده که در آن، حدود ۲۰ سال است نتانیاهو در راس قدرت قرار دارد. بسیاری بر این باورند که هزینه‌های الگوی مدیریتی نتانیاهو بسیار بالاست. اگرچه نتانیاهو همواره تلاش کرده موضوعات امنیتی را مطرح کند؛ چه امنیت داخلی، چه مسائل امنیتی مرتبط با کشورهای عربی و موضوع فلسطین و لبنان و چه مسائل امنیتی خارج از این منطقه، ازجمله ایران، دیگر کشورهای عربی و کشورهای غیرعربی مانند ترکیه. لاسجردی در ادامه خاطرنشان کرد: رویکردی که نتانیاهو تاکنون درقبال مسائل امنیتی در پیش گرفته، بسیار پرحجم، پرهزینه و همراه با تلفات فراوان بوده است. حتی جامعه اسراییل نیز تحت فشار سیاست‌های این رژیم در موضوعاتی مانند غزه قرار گرفته است. در چنین شرایطی، افکار عمومی به‌شدت آشفته شده و حتی جنبش‌ها و اعتراض‌های مختلفی شکل گرفته است. افکار عمومی جهان نیز علیه اسراییل بسیج شده و جامعه اسراییل نگران است که تداوم سیاست‌های نتانیاهو، فضای برآشفتگی و برانگیختگی علیه این رژیم را تشدید کند. 

به گفته این تحلیلگر مسائل منطقه به همین دلیل، جامعه اسراییل به دنبال چهره‌ای است که تا حدودی متعادل‌تر باشد و بتواند زمینه را برای عبور از یک دوره تنش و سپری کردن دوره‌ای از آرامش فراهم کند. حتی در جامعه امریکا نیز نظرسنجی‌های مختلف نشان می‌دهد که امریکایی‌ها با هزینه‌ها، کمک‌ها و فشارهایی که به دلیل حمایت از اسراییل متحمل می‌شوند، مواجهند و این هزینه‌ها را بالا می‌دانند. همچنین، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که حمایت امریکا از اسراییل به افت یا کاهش محبوبیت ترامپ نیز منجر شده است. لاسجردی در پایان این گفت‌وگو با اشاره به شکل اثرگذاری تشدید تنش‌ها میان ایران و اسراییل بر سرنوشت انتخابات پیش روی این رژیم یادآور شد: به نظر می‌رسد مجموعه اتفاقاتی که تاکنون میان تهران و تل‌آویو رخ داده، هزینه‌های بسیار زیادی برای شخص نتانیاهو به همراه داشته است. در نتیجه، جامعه اسراییل در وهله نخست به دنبال کاهش این هزینه‌ها و دستیابی به آرامش است. موضوع دوم، آسیب‌دیدن وجهه اسراییل در افکار عمومی جهان است. شکل‌گیری تصویری از اسراییل به عنوان حکومتی جنگ‌طلب، خشن و کودک‌کش، در کنار دیگر برداشت‌های منفی، فشارهای مختلفی را بر جامعه اسراییل وارد کرده است. بنابراین، جامعه اسراییل در کشاکش بحران میان ایران و اسراییل، به ‌ویژه در ارتباط با موضوعات قهرآمیز مانند جنگ و درگیری‌های نظامی، به دنبال چهره‌ای جدید است تا از طریق آن، بازسازی یا تعدیلی در این سیاست‌ها صورت بگیرد.