واکنش روسیه و چین به تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران چه بود؟
روسیه تا زمان تنظیم این گزارش، موضع رسمی تازهای درباره بسته تحریمی اخیر امریکا منتشر نشده است. با این حال، مسکو پیشتر بر ضرورت حل و فصل سیاسی بحران، مخالفت با تشدید تنش و آمادگی برای حمایت از تلاشهای میانجیگرانه در صورت درخواست تاکید کرده بود.
دولت امریکا با آغاز جنگ اقتصادی یکجانبه علیه ایران، از آغاز طرحی ادعایی با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» خبر داده؛ طرحی که واشنگتن مدعی است با استفاده از تحریمهای ثانویه، همکاریهای تجاری، مالی و حمل و نقلی با ایران را هدف میگیرد. در همین راستا اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، در تشریح این طرح مدعی شد که هدف واشنگتن، قطع مسیرهای مالی و تجاری ایران در خارج از کشور است. او مدعی شد وزارت خزانهداری امریکا در گام نخست، بیش از ۶۰ فرد، نهاد و شناور را در فهرست تحریمها قرار داده و همزمان پنج حوزه داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی را در معرض محدودیتهای تازه قرار داده است.
جزییات قمار تازه امریکا
به گزارش اعتماد، براساس اعلام وزارت خزانهداری امریکا، اوفک در این مرحله ۲۴ فرد، ۴۸ نهاد و شرکت و شش شناور را هدف قرار داده؛ اقدامی که نام شماری از شرکتها و اتباع کشورهایی ازجمله چین، هنگکنگ، امارات، هند و ترکیه را نیز دربر میگیرد. واشنگتن ادعا کرده این مجموعه با شبکههای تامین نیازهای هستهای و موشکی، فعالیتهای سایبری و تجارت نفتی ایران ارتباط دارند. در عین حال، بخش مهم کارزار تازه واشنگتن بر فشار بر دولتها، بانکها، واسطهها و شرکتهای خارجی متمرکز است. بسنت تهدید کرده کشورها و نهادهایی که خرید نفت، نقلوانتقال مالی، پذیرش پروازها، حملونقل دریایی یا دیگر تعاملات اقتصادی با ایران را ادامه دهند، ممکن است با تحریمهای ثانویه و محدودیت در دسترسی به نظام مالی امریکا روبهرو شوند. او همچنین از تعیین مهلتهایی برای توقف فعالیتهایی سخن گفته که امریکا آنها را در ارتباط با تجارت ایران تعریف میکند. وزیر خزانهداری امریکا در ادامه این لفاظیها، از هدف گرفتن شعب خارجی بانک ملی ایران سخن گفت و مدعی شد نهادهایی که بهزعم واشنگتن در پولشویی به نیابت از ایران نقش دارند، از چرخه دلاری امریکا حذف خواهند شد. این در حالی است که اعمال تحریمهای فراسرزمینی امریکا و تلاش برای واداشتن دیگر کشورها به تبعیت از قوانین داخلی واشنگتن، با اصول حقوق بینالملل و استقلال اقتصادی کشورها در تعارض است.
رویکرد محتاطانه واشنگتن در برابر واکنش پکن
واکنش رسمی پکن به این رویکرد، مخالفت با فشار و تحریم بود. لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، تاکید کرد تحریم و فشار راهحل مساله نیست و تنها به تشدید تنشها منجر میشود. او همچنین خاطرنشان کرد: چین با تحریمهای یکجانبهای که مجوز شورای امنیت سازمان ملل را ندارند مخالف است و برای حفاظت از حقوق و منافع مشروع خود، تحولات را دنبال خواهد کرد و اقدامات لازم را انجام میدهد. پکن خواستار بازگشت طرفها به مسیر گفتوگو و راهحل سیاسی شده است.با وجود تهدیدهای واشنگتن، تحریمهای تازه امریکا در این مرحله موسسات بزرگ مالی چین را هدف نگرفته؛ موضوعی که نشان میدهد امریکا در مواجهه با شرکای اصلی ایران و بهویژه پکن، با ملاحظات و محدودیتهای جدی روبهرو است. امریکا میکوشد از تهدید تحریم ثانویه برای افزایش هزینه تعامل با ایران استفاده کند، اما میزان همراهی دولتهای دیگر و نحوه واکنش آنها در عمل، یکی از متغیرهای اصلی در سرنوشت این کارزار خواهد بود. همزمان خبرگزاری الجزیره به نقل از «ماجد الانصاری» سخنگوی وزارت امور خارجه قطر نوشت: تحریمهای امریکا علیه ایران یکجانبه است و دوحه از تلاشهای میانجیگرانه برای حل بحران حمایت میکند.الانصاری گفت که قطر طی دوره گذشته با طرفهای درگیر در تنش میان امریکا و ایران در تماس بوده و تلاش کرده است زمینه بازگشت دو طرف به مذاکرات را فراهم کند. درباره روسیه نیز تا زمان تنظیم این گزارش، موضع رسمی تازهای درباره بسته تحریمی اخیر امریکا منتشر نشده است. با این حال، مسکو پیشتر بر ضرورت حل و فصل سیاسی بحران، مخالفت با تشدید تنش و آمادگی برای حمایت از تلاشهای میانجیگرانه در صورت درخواست تاکید کرده بود. منابع روسی نیز از تداوم تماسهای مسکو با طرفهای درگیر و حمایت این کشور از سازوکارهای امنیت منطقهای سخن گفتهاند.
میانجیها به تکاپو افتادند
تشدید فشارهای امریکا همزمان با تحرک تازه دیپلماتیک در منطقه دنبال میشود. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز دوشنبه در سفری به تهران با مسعود پزشکیان، رییسجمهور کشورمان سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان، محمدباقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی و دیگر مقامهای ایرانی دیدار و گفتوگو کرد. طرفین در این دیدارها درباره روابط دوجانبه، تحولات منطقه، راههای جلوگیری از تشدید تنش و ضرورت پیشبرد راهحل سیاسی گفتوگو داشتند. رییسجمهور کشورمان در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان تاکید کرد امریکا باید لحن و رویکرد خود را در برابر ایران اصلاح کند، زیرا توسل به فشار و زورگویی تنها اجرای توافقها و روندهای دیپلماتیک را پیچیدهتر میسازد. قالیباف نیز امریکا را به بدعهدی متهم کرد و بر لزوم پایبندی واشنگتن به تعهدات خود تاکید داشت. گزارشهای منتشر شده درباره سفر منیر نیز از تمرکز گفتوگوها بر کاهش تنش، تنگه هرمز و مسیرهای مذاکراتی حکایت دارد. در همین راستا خبرنگار الجزیره به نقل از یک مقام ایرانی مدعی شد که مذاکرات عاصم منیر در ایران سازنده بوده است. علی هاشم، خبرنگار الجزیره گفت: یک مقام ارشد ایرانی به من گفت که مذاکرات با فیلد مارشال عاصم منیر سازنده بود و در جریان آن، ایدههای مفیدی میان طرفین مطرح شد؛ با این حال، هیچ پیامی از هیچیک از طرفین به طرف دیگر منتقل نشد. او همچنین افزود: هدف این سفر، احیای نقش پاکستان به عنوان میانجی میان ایران و ایالاتمتحده بود. سفر منیر درحالی در رسانههای داخلی منطقهای و فرامنطقهای برجسته شد که سخنگوی وزارت امور خارجه از سفر سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه سلطنت عمان، به تهران در روز سهشنبه خبر داد؛ سفری که به فاصله یک روز و در ادامه مشورتهای ایران و عمان درباره روابط دوجانبه، امنیت تنگه هرمز و مسیرهای تردد در این آبراه صورت گرفته است. سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران و عمان دو کشور ساحلی تنگه هرمز هستند، گفته بود در این سفر، افزون بر موضوعات دوجانبه، مسائل مرتبط با امنیت تنگه هرمز و مسیرهای کشتیرانی بررسی خواهد شد. او همچنین ارتباط مستقیم این سفر با سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران را رد کرده و توضیح داد که سفر مقام پاکستانی در چارچوب روابط ممتاز تهران و اسلامآباد و همزمان با تلاشهای چند ماه اخیر پاکستان برای کمک به کاهش تنشهای منطقهای صورت میگیرد. به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، همزمانی زمانی دو سفر، به معنای پیوند میان ماموریتهای آنها نیست.
استراتژی تهران
در مجموع، به باور برخی تحلیلگران ازجمله سینا عضدی، استادیار سیاست خاورمیانه و مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در مدرسه امور بینالملل الیوت دانشگاه جورج واشنگتن درحالی که تهران و مسقط قرار است گفتوگوها درباره امنیت تنگه هرمز و مسیرهای تردد دریایی را ادامه دهند، کارزار تحریمی تازه واشنگتن بر پیچیدگی فضای منطقه افزوده است. به باور عضدی تهران ممکن است در ادامه بر افزایش تابآوری نیروهای متعارف خود، توسعه توان موشکی و پهپادی و تقویت قابلیتهای بازدارندگی دریایی تمرکز کند، از همین رو درس این رویارویی برای ایران میتواند این باشد که قدرت متعارف قابل استفاده، در میدان عمل اهرم فشار بیشتری ایجاد میکند. همزمان آنگونه که نیویورکتایمز نوشته دولت امریکا با تهدید تحریمهای ثانویه میکوشد کشورها و نهادهای همکار ایران را تحت فشار قرار دهد، اما نحوه برخورد با چین -که خریدار اصلی نفت ایران است- همچنان یکی از ابهامهای اصلی این راهبرد به شمار میرود؛ بهویژه آنکه واشنگتن تاکنون از اعمال تحریمهای فراگیر علیه موسسات بزرگ مالی چین پرهیز کرده است. همزمان، پکن اعلام کرده تحریم و فشار راهی برای حل بحران نیست؛ وضعیتی که نشان میدهد میزان همراهی بازیگران خارجی با خواست امریکا و اثر آن بر روندهای دیپلماتیک و ترتیبات تردد در تنگه هرمز، هنوز روشن نیست.
دیدگاه تان را بنویسید