پالایشگاه‌های آسیایی زیر سایه سنگین بحران انرژی؛ جنگ در ایران عرضه نفت خام را شدیدا محدود کرده است

پالایشگاه‌های آسیایی در حال کاهش تولید هستند و این موضوع عرضه سوخت جت و سایر فرآورده‌های پالایش‌شده را محدود کرده است، زیرا از دست رفتن نفت خام خاورمیانه هزینه تأمین منابع جایگزین را افزایش داده است. به گفته شرکت وود مکنزی، تأسیسات واقع در سنگاپور که یکی از مراکز کلیدی منطقه برای بنزین و سوخت جت محسوب می‌شود به طور متوسط با کمتر از نیمی از ظرفیت خود فعالیت می‌کنند. این پایین‌ترین سطح از زمان همه‌گیری کووید-۱۹ است و نسبت به بیش از ۸۰ درصد پیش از جنگ در ایران کاهش یافته است. در مجموع، تولید آسیا در ماه‌های مارس و آوریل به ۷۰ درصد ظرفیت کاهش یافت، در حالی که این رقم در ژانویه و فوریه بین ۸۲ تا ۸۴ درصد بود. این بحران در بخش پالایش می‌تواند کمبود فرآورده‌های پالایش‌شده در منطقه را تشدید کند؛ محصولاتی که حدود ۳۸ درصد از کل عرضه جهانی را تشکیل می‌دهند، آن هم درست در آستانه فصل سفرهای تابستانی.

به گزارش «اعتماد آنلاین» و به نوشته فایننشال تایمز، گازوئیل و سوخت جت در مقطع کنونی به‌طور ویژه تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. در این رابطه یک معامله‌گر مستقر در سنگاپور گفت که کاهش تولید در این شهر باعث افزایش قیمت بازار سوخت جت شده و هزینه‌ها را برای شرکت‌های هواپیمایی در استرالیا و نیوزیلند به‌طور قابل توجهی بالا برده است. بر اساس داده‌های اولیه شرکت تحلیلی ورتکسا، صادرات سوخت جت آسیا در این هفته به پایین‌ترین سطح پنج سال اخیر یعنی ۴۴۰ هزار بشکه در روز رسید که نسبت به قبل از جنگ ۳۰ درصد و نسبت به ماه گذشته ۲۳ درصد کاهش داشته است. همچنین صادرات گازوئیل و نفت گاز این منطقه نیز به کمی بیش از ۲ میلیون بشکه در روز رسید که ۱۴ درصد کمتر از ماه قبل و پایین‌ترین سطح در این زمان از سال از ۲۰۱۸ تاکنون است. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران عملاً به بسته شدن تنگه هرمز و محدود شدن دسترسی به جریان نفت خام خاورمیانه که اقتصادهای آسیایی به آن وابسته‌اند منجر شده و پالایشگران را مجبور کرده است به دنبال منابع جایگزین باشند.

به ادعای این نشریه و به گفته شرکت داده‌های کالایی اسپارتا، خریداران اکنون برای انواع جایگزین نفت خام حق بیمه‌های بالایی پرداخت می‌کنند که سود پالایش را از بین برده است. در حالی که قیمت فرآورده‌های پالایش‌شده همچنان بالا باقی مانده، به گونه ای که نرخ‌های بسیار بالای حمل‌ونقل و این حق بیمه‌های فیزیکی شدید برای برخی انواع نفت خام باعث شده پالایشگران نتوانند از فعالیت‌های خود سود ببرند و در نتیجه تولید را کاهش داده یا تعطیل کنند. این را «نیل کراسبی» رئیس بخش تحقیقات نفت، بیان کرده است. طبق گفته اسپارتا، تنها برخی از انواع نفت خام آمریکا مانند نفت مناطق غرب تگزاس و جنوب‌شرقی نیومکزیکو همچنان برای پالایشگران سنگاپور سودآور هستند، زیرا میزان گوگرد پایین و عرضه نسبتاً فراوان آن‌ها باعث می‌شود تأمین و فرآوری‌شان ارزان‌تر باشد. شرکت پالایش ژاپنی اینئوس هفته گذشته اعلام کرد که اگر قیمت‌های بالای نفت خام، حمل‌ونقل و بیمه ادامه یابد، ممکن است نتواند این افزایش‌های قابل توجه هزینه را جذب کند و افزود که به تنظیم قیمت محصولات خود ادامه خواهد داد.

در ادامه این گزارش همچنین تاکید شده است که پالایشگاه‌ها همچنین با ریسک‌های مرتبط با استراتژی‌های پوشش ریسک (هجینگ) خود مواجه هستند. یک معامله‌گر سابق سوخت جت هشدار داد که پالایشگاه‌هایی که ریسک خود را پوشش داده‌اند، ممکن است به دلیل موقعیت‌های فروش استقراضی و قراردادهای مشتق شده متحمل زیان‌های بزرگی شوند موضوعی که شرکت انرژی آمریکایی فیلیپس ۶۶ نیز در آوریل نسبت به آن هشدار داده بود. این معامله‌گر همچنین افزود که چنین زیان‌هایی می‌تواند از طریق فروش محصولات فیزیکی با قیمت‌های بالاتر جبران شود، اما نکته کلیدی فروش حجم کافی با قیمت به اندازه کافی بالا است که خود به دسترسی پالایشگاه‌ها به نفت خام کافی برای تولید بستگی دارد. در سوی دیگر، کراسبی گفت پالایشگاه‌هایی که نفت خام را با قیمت بالا خریداری کرده‌اند نیز با این ریسک مواجه‌اند که در صورت پایان درگیری، قیمت فرآورده‌های پالایش‌شده به شدت سقوط کند. به همین دلیل برخی به دنبال کاهش نرخ بهره‌برداری خود هستند. اگر برای این نفت خام فوق‌العاده گران هزینه کنید و فردا صلح برقرار شود و قیمت همه فرآورده‌ها به شدت سقوط کند، چه خواهید کرد؟

در ادامه گزارش فایننشال تایمز همچنین اشاره شده است که مشکلات پالایشگاه‌ها فرصت‌هایی را برای کشورهایی مانند روسیه فراهم کرده تا نفوذ تجاری خود را در منطقه افزایش دهند. شرکت فیلیپینی «پترون» در ماه مارس اعلام کرد که در پاسخ به آشفتگی زنجیره تأمین ناشی از جنگ ایران، مجبور شده تحت یک اقدام اضطراری فوق‌العاده نفت خام را از روسیه تأمین کند. این شرکت همچنین گفت: تعطیلی یک پالایشگاه به دلیل عدم تأمین نفت خام می‌تواند منجر به کمبود شدید سوخت در سطح ملی جهش شدید قیمت‌ها، خریدهای هیجان اختلال در حمل‌ونقل و لجستیک و بی‌ثباتی گسترده اقتصادی شود و افزود که خرید نفت خام از روسیه مغایر با مقررات داخلی نیست.