ایران در پیچ تاریخی مذاکره؛ انعطاف یا رویارویی؟

لیلا پایدار- علی بیگدلی کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار اعتمادآنلاین ارزیابی‌اش درباره دور دوم مذاکرات ایران و ایالات متحده و سناریوهای پیش رو، گفت: این دور از گفت‌وگوها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود. آمریکایی‌ها پیشتر نیز صراحتاً اعلام کردند که این نشست می‌تواند آخرین فرصت برای مذاکره با ایران باشد. هرچند سفر نتانیاهو به واشنگتن با هدف جلوگیری از انجام این مذاکرات صورت گرفت، اما ترامپ این پیشنهاد را نپذیرفت.

وی  بیان کرد: پس از سفر آقای عراقچی، رفت‌وآمد آقای لاریجانی به مسقط و دوحه نیز احتمالاً حامل پیام‌های جدیدی برای طرف آمریکایی بوده است؛ پیام‌هایی که به نظر می‌رسد رضایت‌بخش بوده و همین مسئله موجب برگزاری نشست سه‌شنبه شده است. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت بالای مذاکرات است، به‌ویژه با توجه به اینکه نه ایران و نه آمریکا تمایلی به ورود به جنگ ندارند.

بیگدلی با هشدار نسبت به از دست رفتن این فرصت تأکید کرد: اگر این موقعیت از دست برود، شرایط بسیار خطرناک خواهد شد. وضعیت داخلی کشور، شرایط اجتماعی و اقتصادی و نوعی انسداد سیاسی و اقتصادی، دست ما را بسته است. علیه ایران یک اجماع شکل گرفته که آمریکایی‌ها نقش محوری در ایجاد آن داشته‌اند؛ از جمله دعوت نشدن ایران به برخی نشست‌های شورای امنیت و محدودیت‌هایی که در پارلمان اروپا اعمال شده است. همه این‌ها فضای بسیار سختی را برای کشور ایجاد کرده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: موقعیت فعلی ایران دیگر اجازه تداوم دیپلماسی گذشته را نمی‌دهد و لازم است یک تغییر اساسی در نگرش سیاست خارجی صورت بگیرد. شرایط بین‌المللی و منطقه‌ای تغییر کرده و ایران نمی‌تواند با دست خالی از این معادلات خارج شود. زمان تعلل به پایان رسیده و این نشست باید به نتیجه‌ای ملموس برسد.

او با اشاره به تحولات مرتبط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: ایران به این جمع‌بندی رسیده که در نشست فصلی شورای حکام در ماه مارس، آمادگی دعوت از کارشناسان را دارد و همزمان می‌تواند سطح اختلافات با آمریکا را کاهش دهد. امید می‌رود این دور از مذاکرات صرفاً بر موضوع هسته‌ای متمرکز باشد.

وی افزود: آمریکایی‌ها تا حدی گام‌های مثبتی برداشته‌اند و این احتمال وجود دارد که ایران ناچار شود برای چهار یا پنج سال از غنی‌سازی در سطوح بالا فاصله بگیرد. مطابق مقررات آژانس، کشورهای عضو می‌توانند غنی‌سازی در سطح پایین، زیر چهار درصد، داشته باشند که می‌تواند راهکاری قابل قبول باشد.

رقیق‌سازی اورانیوم ۶۰ درصدی که نشانه‌ای از انعطاف ایران و همسو با تعهدات برجامی است، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا می‌تواند گره‌ای از اختلافات تهران و واشنگتن بگشاید یا با توجه به تحرکات مخرب نتانیاهو، برای آمریکا کافی نخواهد بود؟ به نظر می‌رسد طرف آمریکایی با چنین مدلی موافق باشد و حتی ترامپ اعلام کرده کارشناسان آمریکایی در این روند حضور خواهند داشت.

بیگدلی تأکید کرد: این نشست سرنوشت‌ساز است و ایران باید با نهایت انعطاف وارد دور بعدی مذاکرات شود، چراکه با توجه به شرایط اجتماعی، اقتصادی و معیشتی مردم، مجال چندانی برای چانه‌زنی باقی نمانده است. با این حال، تیم ایرانی نسبت به گذشته با دست پرتری وارد گفت‌وگوها شده و هنوز امید به رسیدن به نتیجه وجود دارد.