مشهد چگونه صنعت گردشگری ایران را متحول کرده است؟

چرا مشهد یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری ایران است؟

در بین شهرهای مختلف ایران، مشهد قلب تپنده‌ای به حساب می‌آید که هر ساله میزبان میلیون‌ها گردشگر و زائر است. آنچه که باعث شده مشهد جاذب بی‌رقیب توریست‌های ایرانی و خارجی باشد، وجود حرم مطهر امام رضا (ع) به‌عنوان یک مکان زیارتی مهم در کنار جاذبه‌های تفریحی، تاریخی و مراکز خرید است. به‌گونه‌ای طبق آمارهای منتشر شده در سال 1404، بیش از 50 درصد سفرهای ریلی به مشهد می‌رسند. با توجه به تقاضای بالای مسافران برای سفر از مبداهای مختلف به مشهد، بلیط قطار تهران مشهد هم برای شرکت‌های ریلی مختلف با امکانات متفاوت قابل تهیه است.

گردشگری زیارتی در مشهد

اصلی‌ترین دلیلی که باعث محبوبیت مشهد میان مسافران ایرانی و خارجی شده، قرارگیری حرم مطهر امام رضا (ع) در این شهر است که مهم‌ترین مقصد دینی جهان اسلام و بزرگ‌ترین قطب زیارتی کشورمان محسوب می‌شود. حتی وجود بارگاه ملکوتی این امام باعث شده مشهد به‌عنوان پایتخت معنوی ایران شناخته شود.

شاید حرم امام رضا (ع) معروف‌ترین جاذبه زیارتی این شهر باشد؛ اما جاذبه‌های دیگری هم وجود دارند که می‌توانند سفر زیارتی زائران را تکمیل کنند. برای ساعت‌ها زیارت در مشهد می‌توانید اماکن زیر را در لیست جاذبه‌های مورد نظرتان قرار دهید:

گردشگری غیرزیارتی در مشهد

فرقی نمی‌کند قصد دارید با خانواده به مشهد بروید یا دوستان، در هر صورت خودتان یا همسفرانتان می‌خواهید که در کنار ساعت‌ها زیارت، لحظاتی را شاد باشید و خوش بگذرانید. یکی دیگر از دلایلی که محبوبیت مشهد را به‌عنوان مقصدی برای سفر چند برابر می‌کند، وجود همین جاذبه‌های تفریحی یا غیرزیارتی در مشهد است. در شهر مشهد، پارک‌ها، جاذبه‌های طبیعی، موزه‌ها، مراکز خرید و جاذبه‌های تفریحی متنوعی وجود دارند که دست شما را برای انتخاب باز می‌گذارند. برای راهنمایی بیش‌تر شما مسافران، برخی از این جاذبه‌ها را معرفی کردیم:

• پارک‌ها مانند پارک کوه سنگی، پارک جنگلی وکیل‌آباد و پارک هفت حوض
• شهربازی‌ها مانند شهربازی پارک ملت، شهربازی سرزمین عجایب و شهربازی الماس شهر
• پارک‌های آبی مانند سرزمین موج‌های آبی و سرزمین موج‌های خروشان
• موزه‌ها مانند موزه نادری، موزه بزرگ خراسان و موزه آستان قدس رضوی
• جاذبه‌های طبیعی مانند شاندیز، طرقبه و چالیدره

سهم مشهد در اقتصاد گردشگری ایران

وقتی صحبت از جذاب‌ترین مقصدهای گردشگری در ایران است، نام مشهد در صدر این لیست قرار می‌گیرد. طبق آمارها، هر ساله بیش از 30 میلیون مسافر از سراسر کشور راهی مشهد می‌شوند و این شهر، سالانه میزبان حدود 3 میلیون زائر و توریست خارجی است. بر این اساس می‌توان گفت تقریبا یک سوم جمعیت کشور، حداقل یک بار در سال به مشهد سفر می‌کنند. جالب‌تر اینکه در ایام خاصی از سال مانند نوروز، تابستان و مناسبت‌های مذهبی، آمار گردشگران ایرانی و غیرایرانی بیش‌تر و بیش‌تر می‌شود. برای مثال در دهه آخر ماه صفر، تعداد زائران به 6 تا 7 میلیون نفر می‌رسد.

زیرساخت‌های گردشگری مشهد

زیرساخت‌های مشهد در بخش هتل‌ها، حمل‌ونقل و ارائه خدمات به‌گونه‌ای هستند که این شهر را به مقصدی جذاب برای گردشگری تبدیل کردند. بیش از 3 هزار واحد اقامتی شامل هتل، هتل آپارتمان، مسافرخانه و زائرسرا در این شهر وجود دارند. برای مثال هتل رونا مشهد یکی از هتل‌های 4 ستاره و تقریبا نوساز این شهر در خیابان امام رضاست که علاوه‌بر ایجاد شرایط برای دسترسی راحت گردشگران به حرم امام رضا و جاذبه‌های دیگر، امکانات متنوعی هم برای اقامت آن‌ها دارد.

با توسعه فرودگاه، شبکه ریلی و جاده‌ای، دسترسی مسافران به مشهد راحت‌تر می‌شود. همچنین توسعه سیستم‌های حمل‌ونقل درون شهری از اتوبوس و تاکسی گرفته تا مترو باعث می‌شوند گردشگران راحت‌تر در سطح شهر تردد کنند. شهر مشهد یک مقصد گردشگری ایده‌آل است؛ زیرا علاوه‌بر اماکن زیارتی، زیرساخت‌های گردشگری متنوعی از جمله پارک‌ها، پارک‌های آبی، شهربازی‌ها، مراکز خرید و… در آن وجود دارد.

چالش‌های گردشگری مشهد

مشهد با تمام جذابیت‌ها و رکوردهای چشمگیری که برای خود به ثبت رسانده، هنوز هم در بخش گردشگری با چالش‌هایی روبه‌روست. برخی از این چالش‌ها عبارتند از:

• نبود نیروی انسانی متخصص و ماهر در بخش‌های گردشگری، هتل‌داری، خدمات و صنایع وابسته
• نبود هماهنگی و همکاری میان نهادهای مسئول از جمله شهرداری و سازمان میراث فرهنگی
• مشکلات ترافیکی و زیرساخت‌های شهری در روزهای اوج سفر از جمله ترافیک سنگین به‌خصوص در محورهای ورودی و مرکز شهر
• فشار زیست‌محیطی و بحران آب
• عدم معرفی و تبلیغ مناسب فرصت‌های گردشگری غیرزیارتی

نقش مشهد در توسعه گردشگری زیارتی کشور

شهر مشهد یک پدیده به حساب می‌آید. شهری که با آمار خیره‌کننده خود هم در ایران، هم در منطقه هم حرفی برای گفتن دارد! به‌جز آمار ورود مسافران ایرانی به مشهد که هر ساله در حال افزایش هستند، مسافران از کشورهای افغانستان، بحرین، عراق، پاکستان، لبنان و حتی کشورهای آسیای میانه هم به این شهر می‌آیند. برای مثال اگر به نظرات ثبت شده درباره هتل اترک مشهد از جمله محبوب‌ترین هتل‌های این شهر نگاهی بیندازید، نظرات کاربران خارجی را هم در لابه‌لای کامنت‌های ایرانیان می‌بینید که سطح رضایت خود را با 5 ستاره به ثبت رساندند.

طبق آمارهایی که در بخش سهم مشهد در اقتصاد گردشگری ایران گفتیم، این شهر به‌عنوان قطب اصلی گردشگری زیارتی در ایران شناخته می‌شود و سهم عظیمی از گردشگری مذهبی در کشور را به خود اختصاص می‌دهد. از طرفی این شهر ظرفیت مناسبی هم برای پذیرش زیارت‌های جمعی و برگزاری رویدادهای مذهبی دارد. برای مثال در یک بازه زمانی 9 روزه، بیش‌تر از 4.4 میلیون زائر وارد این شهر شدند. توسعه زیرساخت‌ها، برگزاری برنامه‌های ملی و نمایشگاه‌های تخصصی گردشگری و زیارتی در این شهر و مشارکت جامعه محلی هم نقش مشهد را در توسعه گردشگری زیارتی و غیرزیارتی کشور پررنگ‌تر می‌کنند.

فرصت‌ها و آینده گردشگری مشهد

درست است که گردشگری در مشهد هنوز هم با چالش‌هایی مواجه است؛ اما در دل همین چالش‌ها، فرصت‌هایی نهفته‌اند که می‌توانند آینده گردشگری این شهر را از این رو به آن رو کنند. توسعه شاخه‌های گردشگری فراتر از زیارت، افزایش فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری و توسعه برند گردشگری فرهنگی و مذهبی این شهر در منطقه و سراسر جهان برخی از این فرصت‌ها محسوب می‌شوند.

موقعیت جغرافیایی استراتژیک مشهد در کنار جمعیت جوان و سرمایه‌گذاران فعال از جمله فرصت‌هایی هستند که نباید آن‌ها را دست کم گرفت؛ زیرا می‌توانند این شهر را به یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری مذهبی، سلامت و حتی تفریحی تبدیل کنند. در کنار این‌ها ارائه خدمات گردشگری از جمله رزرو هتل، خرید بلیط قطار و… به‌صورت آنلاین هم فرصت‌های متنوع‌تری را در اختیار مسافر قرار می‌دهند و تجربه سفر به مشهد را لذت‌بخش‌تر می‌کنند.

مشهد؛ شهری فراتر از یک مقصد زیارتی

در این مقاله فهمیدیم که امروزه مشهد فراتر از یک مقصد زیارتی شناخته می‌شود؛ شهری که با معنویت، تفریح و خدمات گردشگری، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحول صنعت گردشگری ایران ایفا می‌کند. حتی آمارهای مربوط به توسعه زیرساخت‌ها و حضور گسترده گردشگران داخلی و خارجی نشان می‌دهند که این شهر ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مهم گردشگری منطقه را دارد. درست است که هنوز چالش‌های زیادی وجود دارند؛ اما قدرت فرصت‌های موجود بسیار بیش‌تر است! بنابراین اگر برنامه‌ریزی اصولی، سرمایه‌گذاری به‌صورت هدفمند و معرفی جاذبه‌های غیرزیارتی به‌درستی انجام شوند، مشهد می‌تواند یکی از برندهای جهانی گردشگری مذهبی و فرهنگی باشد.