روایت فغانی از شب وحشتناک آزتکا در گفتوگو با گاردین
توماس توخل، سرمربی انگلیس، قضاوت داوران در دیدار جنجالی انگلیس مقابل مکزیک را «اصلا در حد قابل قبول» ندانست. حالا علیرضا فغانی روایت خودش از اتفاقات را بیان می کند.
ساعت ۶ عصر روز پنجم جولای در مکزیکوسیتی بود و علیرضا فغانی، داور ۴۸ ساله استرالیایی-ایرانی، در رختکن خوابیده و خروپف میکرد. دستیارانش صدای موسیقی را پایین آورده بودند، اما سر و صدای نزدیک به ۹۰ هزار هوادار حاضر در ورزشگاه آزتکا از میان دیوارهای بتنی به داخل میرسید.
به گزارش روزنامه اعتماد و به نقل از گاردین، فغانی، داور دیدار مکزیک و انگلیس در مرحله یکهشتم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ بود. مکزیک از سال ۲۰۱۳ در هیچ مسابقه رسمیای در آزتکا شکست نخورده بود. این ورزشگاه در ارتفاع ۲۲۴۰ متری قرار دارد و کاهش اکسیژن، کار را برای تیمهای میهمان دشوار میکند.
این سومین مسابقه فغانی در چهارمین جام جهانی او بود و او یکی از گزینههای قضاوت فینال محسوب میشد. باران سیلآسا و رعد و برق شروع مسابقه را یک ساعت به تاخیر انداخته بود، اما هواداران همچنان طبل میزدند و سرود میخواندند.
سرانجام سر و صدا فغانی را از خواب بیدار کرد. او صورتش را شست و یادداشتهایش را مرور کرد؛ واکنشها، روحیات و عادتهای بازیکنان را بررسی میکرد تا بتواند رفتار آنها را در موقعیتهای مختلف بهتر پیشبینی کند.
او میگوید: «شما بازیکنان کلیدی را میشناسید، ویژگیهای آنها را درک میکنید و میدانید معمولا در شرایط خاص چگونه رفتار میکنند.»
نامشخص بودن زمان آغاز مسابقه نیز برنامه آمادهسازی او را مختل کرده بود. تغییرات پیشنهادی برای زمان بازی، که با نگرانی درباره تاثیر ارتفاع بر انگلیس همراه شده بود، درنهایت لغو شد. فغانی مجبور بود برنامه فیزیکی و تغذیهای خود را نیز متناسب با این شرایط تغییر دهد.
او میگوید: «من واقعا آدم خرافاتیای نیستم، اما روتین و برنامه منظم را دوست دارم. این برنامه منظم به من احساس آرامش میدهد و کمک میکند با ذهنی شفاف وارد زمین شوم.»
فغانی تلاش میکرد درگیر شرایطی که کنترلی بر آنها نداشت، نشود.
او میگوید: «در این سطح، بخشی از وظیفه شما این است که آرام بمانید و آمادهسازی خود را تا حد ممکن عادی نگه دارید، حتی وقتی همه چیز اطراف شما در حال تغییر است.»
او همچنین نمیخواست یادداشتهای پیش از مسابقه باعث ایجاد سوگیری در تصمیمهایش شود، به همین دلیل تلاش کرد لحظات ابتدایی مسابقه را در ذهنش مرور کند.
«سعی میکنم همه چیز خارج از رختکن را از ذهنم کنار بگذارم و فقط روی مسابقه تمرکز کنم.»
فغانی انتظار مسابقهای شدید و سریع را داشت. مکزیک معمولا شروعی قدرتمند داشت و بازیکنان انگلیس نیز در تکلها محکم بودند.
او میگوید: «انتظار مسابقهای با شدت بالا را داشتیم، بهخصوص در انتقالها و دوئلهای انفرادی. مهم این بود که از نظر ذهنی برای سرعت مسابقه آماده باشم.»
با شروع بازی، هواداران مکزیک با هر لمس توپ بازیکنان انگلیس آنها را هو میکردند.
فغانی به یاد میآورد: «سر و صدا باور نکردنی بود.»
در چنین فضایی، او تلاش کرد جو ورزشگاه را نادیده بگیرد و در تصمیمهای مرزی بیطرف بماند.
چند ثانیه از بازی گذشته بود که دکلان رایس برای رسیدن به توپ سرگردان کش آمد و با استوک خود به سر بازیکن حریف ضربه زد. فغانی ابتدا نمیخواست اینقدر زود بازیکن را با کارت زرد جریمه کند، اما احساس کرد چاره دیگری ندارد. او میگوید: «از نظر من این یک کارت زرد واضح بود. این تصمیم همچنین کمک کرد همه از همان ابتدا متوجه خط قرمز و معیار داوری شوند.»
توماس توخل در کنار زمین به داور چهارم اعتراض کرد و به نظر میرسید رایس از همان ابتدای مسابقه در خطر اخراج قرار گرفته است.
فغانی میگوید: «خیلی زود احساس کردم که قرار است مسابقهای شدید، احساسی و سریع باشد. میدانستم باید آرام بمانم، هر جا لازم بود محکم عمل کنم، اما در عین حال به بازیکنان فضا بدهم تا بازی کنند.»
با این حال، او باید میان کنترل بازی و اجازه دادن به جریان طبیعی آن تعادل برقرار میکرد.
در ادامه، مدافع مکزیک پس از خطا روی جود بلینگام اعتراض کرد و فریاد زد: «خطا نیست!»
فغانی بلافاصله به سمت او رفت و با زبان بدن قدرتمند نشان داد که اعتراضها باید حد و مرز داشته باشد.
او میگوید: «گاهی زبان بدن قدرتمندتر از استفاده از کارتها عمل میکند.»
این روش جواب داد و اعتراضها کاهش یافت. در ادامه، انگلیس با دو گل جود بلینگام پیش افتاد و مکزیک یکی از گلها را جبران کرد.
فغانی در پایان نیمه نخست از عملکرد خود راضی بود، اما نمیدانست نیمه دوم چه فشاری را برایش به همراه خواهد داشت.
در دقیقه ۵۲، خسوس گایاردو با سرعت در جناح چپ پیش رفت و جیرل کوانسا برای رسیدن به توپ تکل زد. فغانی از مرکز زمین صحنه را دید و احساس کرد میتواند اجازه دهد بازی ادامه پیدا کند. گایاردو روی زمین افتاد و هواداران مکزیک بهشدت اعتراض کردند.
او میگوید: «در جریان زنده مسابقه، به نظرم رسید که میتوانم اجازه بدهم بازی ادامه پیدا کند.»
در نخستین توقف، داور VAR، نیکولاس گایو باراگان، از فغانی خواست بازی را متوقف کند تا صحنه بازبینی شود. فغانی احساس کرد دلش فرو ریخت و از خودش پرسید چه چیزی را ندیده است.
او پس از بازبینی سه تصویر از یک زاویه، نظرش را تغییر داد. برخورد استوک کوانسا با قسمت بالایی ساق پای گایاردو در تصاویر واضح بود؛ چیزی که فغانی از پشت سر مدافع انگلیس نتوانسته بود ببیند.
او میگوید: «من تکل را دیدم، اما دید واضحی از نقطه برخورد نداشتم، اما حالا صحنه کاملا واضح بود.»
فغانی کارت قرمز را به کوانسا نشان داد و ورزشگاه منفجر شد. انگلیس ۱۰ نفره شد و توخل تاکتیکهایش را تغییر داد.
چند دقیقه بعد، آنتونی گوردون به پاس هری کین رسید و پیش از دروازهبان مکزیک به توپ ضربه زد. دروازهبان با پاهای او برخورد کرد و فغانی بلافاصله نقطه پنالتی را نشان داد.
او میگوید: «سخت تلاش میکنید تا در بهترین موقعیت ممکن قرار بگیرید، اما وقتی حادثه رخ میدهد، باید خیلی سریع از نظر ذهنی آرام شوید و فقط چیزی را که میبینید قضاوت کنید.»
هری کین پنالتی را گل کرد و انگلیس ۳ بر یک پیش افتاد.
اما مکزیک خیلی زود صاحب یک پنالتی شد. هری کین هنگام دور کردن توپ، به پای بازیکن مکزیک برخورد کرده بود. فغانی در ابتدا پنالتی اعلام نکرد.
او میگوید: «در ابتدا، از زاویهای که داشتم، قانع نشده بودم که شدت برخورد به اندازهای باشد که پنالتی اعلام شود. البته اعتراضها را شنیدم، اما واکنش بازیکنان نمیتواند تصمیم شما را تعیین کند.»
باراگان بار دیگر از او خواست صحنه را بررسی کند. فغانی ابتدا چیزی را که VAR دیده بود، مشاهده نکرد و حتی به حفظ تصمیم اولیه خود فکر کرد. اما پس از آهسته کردن تصاویر و مشخص شدن برخورد استوک کین با پای بازیکن مکزیک، نظرش تغییر کرد.
او میگوید: «وقتی نقطه برخورد مربوطه را پیدا کردیم و بهترین زاویه را دیدم، تصمیم بسیار واضحتر شد.»
مکزیک گل زد و نتیجه ۳ بر ۲ شد.
فغانی حالا باید خودش را برای ۲۰ دقیقه پایانی آماده میکرد.
او میگوید: «باید بلافاصله به جلو حرکت کنید. VAR بخشی از تیم داوری است و هدف این است که تصمیم نهایی درست گرفته شود. نمیتوانید اجازه دهید یک تصمیم، یا حتی دو تصمیم، روی تصمیم بعدی شما تاثیر بگذارد.»
انگلیس مقاومت کرد و مکزیک نتوانست گل دیگری بزند. در دقایق پایانی، نیمکت مکزیک از فغانی میخواست تمام وقت تلف شده را محاسبه کند. وقتی تابلوی داور چهارم عدد ۱۱ دقیقه را نشان داد، فغانی آهی کشید.
عضلاتش خسته بودند و احساس میکرد هرقدر نفس میکشد، نمیتواند ریههایش را کاملا پر کند. فشار مسابقه بسیار زیاد بود و یک اشتباه میتوانست سرنوشت بازی و حتی ادامه حضور او در جام جهانی را تغییر دهد.
اما چنین لحظهای فرا نرسید.
در دقیقه ۱۰۲، فغانی در سوت خود دمید و مسابقه را به پایان رساند. بازیکنان انگلیس روی زمین افتادند و فغانی نیز دوست داشت برای لحظهای بنشیند و فشار مسابقه را رها کند.
او بعدتر در رختکن موسیقی گوش داد، آب نوشید و از اینکه وظیفهاش را به خوبی انجام داده بود، احساس رضایت داشت.
اما در انتهای راهرو، توخل به شدت از داوران انتقاد کرد.
او گفت: «داوران اصلا در حد کافی خوب نیستند، داوران چهارم هم اصلا در حد کافی خوب نیستند.»
توخل مشخصا به پنالتی مکزیک اعتراض داشت و پرسید آیا دخالت VAR واقعا به آستانه «اشتباه واضح و آشکار» رسیده بود یا نه.
با این حال، فغانی وارد این بحث نشد.
چند ساعت بعد، وقتی ورزشگاه آزتکا کاملا ساکت شده بود، او شام سبکی خورد و به رختخواب رفت.
اینبار، با آرامش خوابید.
دیدگاه تان را بنویسید