گفتوگو با مرحوم حسین شاهحسینی- بخش پایانی
ورزش پولساز نیست/ نباید سیاست را در ورزش دخالت داد/ اگر کسانی فکر میکنند میتوانند از ورزش بهره مادی ببرند و زندگیشان را بر آن استوار کنند اشتباه کردهاند
شاهحسینی معتقد است: کسانی که فکر میکنند میتوانند از ورزش بهره مادی ببرند و زندگیشان را بر آن استوار کنند اشتباه میکنند و حتما وجدانشان را هم بدون چون و چرا از دست خواهند داد.
- پس به کل از ورزش کنار رفتید؟
ما دیگر در ورزش فعالیتی نداشتیم تا روز چهارم یا پنجم انقلاب که بنده عضو هفت نفره کمیته استقبال از آقای خمینی و در مرحله اول سازمانها بودم. آقای مهندس بازرگان حکم داد که به سازمان تربیت بدنی ایران بروم و هر چه گفتم من فقط شش ماه کار اداری کردهام و بلد نیستم قبول نکرد. گفت آنجا لوطیگری و مردمداری نیاز دارد و تو سابقه ورزشکاری داری. خلاصه اینکه روزی که رفتم پرسیدم اصلا تربیت بدنی کجا هست؟ گفتند تربیت بدنی رفته است مجموعه آزادی. قبلا اداره تربیت بدنی بالای پارک شهر بود. خلاصه اینکه از نخستوزیری به پارک شهر رفتم. ساعت 2 بعدازظهر بود که رفتم سازمان را ببینم. در آن ساختمان آقایی به نام مستوفی مدیر باشگاه فوتبال نادر و دست دوم آقای خسروانی بود. من را که دید احوالم را پرسید و گفت شاهحسینی نبودی کجا بودی؟ من هم گفتم میخواستم به مزرعهام در کرج بروم و اینجا آمدم که سری بزنم. گفت اینجا دیگر اداره نیست، اینجا متعلق به باشگاه تهران است. گفتم میخواهم ببینم بر سر تربیت بدنی کل چه آمده است.
من را سوار ماشینش کرد و به استادیوم آزادی رفتیم. از پلهها بالا رفتیم و هر کسی را که میدیدم نمیشناختم. آنها هم من را نمیشناختند. تا اینکه در راهپلهها آقای عشقی را دیدم که وقتی با هم به مسابقات راگبی میرفتیم نماینده دولت در مسابقات بود. من را دید و گفت شنیدهام در ورزش نیستی و کار کشاورزی میکنی. اینجا چه میکنی؟ گفتم میخواستم به مزرعهام در کرج سر بزنم خواستم ببینم اینجا چه خبر است. به اتاقهای دیگر هم رفتم و دیدم آقای علی الهی که حکم را به در منزل ما آورده بود هم آنجاست. ایشان اهل کوچه میرزامحمود وزیر و هم محلی ما بود. با هم احوالپرسی کردیم و ایشان به من گفت اینجا بمان تا بعدازظهر با هم برویم خانه. ماشین گیرت نمیآید. به من میگفت چرا مملکت اینطور شده است. پرسید نمیدانی تربیت بدنی به دست چه کسی خواهد افتاد؟ اثاث را میدزدند و میبرند. المپیک آسیایی تمام شده بود و هر کسی هر کار میخواست انجام میداد. گفتم وضعیت خیلی بد شده. با هم به اتاقش رفتیم و چای خوردیم. گفتم علی کسی در اتاق نیست گفت نه. گفتم آقای مهندس بازرگان حکمی به من داده و من فعلا رئیس تربیت بدنی هستم.
گفت مگر تو مهندس بازرگان را میشناسی؟ به تو حکم داده؟ گفت شاهحسینی خدا به تو رحم کند. اینجا یک مشت هستند که... کلی بد و بیراه گفت و گفت اگر بفهمند تو اینجا هستی تو را میزنند و میکشند تا نیایی چون تو سابقه آنها را در تربیت بدنی میدانی. گفتم من شش هفت سال است که نبودهام. بعد از چند دقیقه تلفنی زد. مدیرکل آنجا از اتاق مجاور آمد و با من احوالپرسی کرد. ایشان قبلا کارمند ساده بود و آن زمان جزو مدیران کل بود که در اروپا تحصیلات خوبی کرده بودند. وقتی از حکم من باخبر شد گفت چه تصمیمی داری؟ گفتم نمیدانم شما بگویید. تقریبا ساعت پنج بعدازظهر شد، تلفن زدند و منشی تربیت بدنی را پیدا کردند. در دفتر را باز کردند و دو سه نامه درآوردند و از حکم من چند کپی گرفتند و در راهروهای تربیت بدنی زدند. به من گفتند دوری در ساختمان بزن و الهی تو را به منزل میبرد. بقیه رفتند و من و الهی با هم به منزل برگشتیم.
- از فردایش شروع به کار کردید؟
به خانه که رسیدیم گفتم من دوست ندارم به هیچ وجه کار دولتی قبول کنم. نمیدانم چه شد قبول کردم. خانمم گفت حکومت ملی شده، آزاد شده و استقلال پیدا کرده و در نتیجه آقای خمینی آمده، تو هم با ارتباطاتی که داشتی برو. خلاصه صبح زود با پیکان مشکیای که داشتم با اینکه خیلی خوب راه را بلد نبودم به تربیت بدنی المپیک رفتم. دربان جلوی من را گرفت. گفت کجا؟ گفتم شاهحسینی هستم. گفت باید اجازه بگیرم. گفتم من رئیس تربیت بدنی هستم. من را دید که پشت ماشین قراضه پیکان هستم و در نهایت اجازه داد، اما همانطور من را نگاه میکرد. گفتم راه را به من نشان دهید که بروم. گفت همراهتان میآیم. پشت ماشین نشست و من را به ورودی ساختمان رساند. گفت ماشینتان را کجا بگذارم؟ گفتم نمیدانم هر جا باشد کلید نزد شماست، شما چه کاره هستید؟ گفت من دربان هستم. تا اینکه وارد ساختمان شدم. به در اتاق که رسیدم، کسی نبود و من دم در ایستادم. یکی از دو نفری که روز گذشته دیده بودم، آمد و گفت به اتاق ما بیایید. خلاصه اینکه در اتاق را باز کرد و من وارد شدم و شروع به کار کردم.
- شما اعلام کردید وقتی وارد سازمان تربیت بدنی و البته کمیته ملی المپیک شدید آنجا هیچ چیز جز چهار کارمند نداشت و هیچ اساسنامهای هم نبود و شما در ابتدای ورودتان شروع به تدوین اساسنامه کردید.
مسئله ورزش ایران مسئله عجیبی است. بودجه و کادر سازمان تربیت بدنی با نظام شاهنشاهی منطبق بود نه نظام مردمسالاری که الان است. آن زمان باید قدرتها حکومت میکردند نه قانون. در عین حال سازمان تربیت بدنی به این شکل مستقل نبود. نامش سازمان ورزش بود و زیر نظر و پوشش وزارت آموزش و پرورش اداره میشد. در واقع استقلالش را گرفته بودند. در نتیجه ما تربیت بدنی نداشتیم. آقای مهندس بازرگان من را برای سازمان تربیت بدنی ایران انتخاب کرد. پس نیازمند قوانین جدیدی بودیم که باید با قانون اساسی جدید منطبق باشد.
- این اساسنامهای که تهیه کردید منطبق با قوانین بینالمللی بود یا قوانینی که در حال تغییر بود؟
حال را در نظر گرفتیم و از قوانین بینالمللی استفاده کردیم. از قوانین اتحاد جماهیر شوروی، آمریکا، انگلستان بهره بردیم. از طریق ارتباط کمیته المپیک آییننامه آنها را تهیه کردیم. اول موجودیت خودمان را ثابت کردیم که ما تربیت بدنی هستیم. در ماده اول قانون اساسی ذکر شده خیلی از موارد از جمله ورزش رایگان است که ما هم برای گسترش امر ورزش در ایران آن را ذکر کردیم و گفتیم تربیت بدنی برای این کار ساخته شده و حال باید موازین بینالمللی با برداشت از اصول و قانون اساسی ایران تشکیل شود. مقررات را نوشتیم. کمیتهای از قدما من جمله مرحوم شایسته، دکتر بناییها، خانم منیر مهران- همسر مرحوم منوچهر مهران- که مجله نیرو و راستی را منتشر میکرد تشکیل شد.
شرایط زمانی به نحوی بود که خیلی از مسائل را نمیشد عنوان کرد و جامعه به افراد گذشته بدبین بود، اما نمیشد بگوییم همه اینها که صاحبنظر و مطلع بودند بد هستند. اینها به همراه دو سه نفر دیگر برای سازمان تربیت بدنی ایران با توجه به شرایط موجود و در نظر گرفتن مصالح بینالمللی آییننامهای را نوشتند که دولت تصویب کرد و شروع به کار کردیم. در آنجا کمیته المپیک هم ذکر شد چون ما کمیتهای داشتیم که باید در ارتباط با کمیته المپیک جهانی میبود اما عملا اینطور نبود. شاهپور غلامرضا در هر شرایطی رئیس کمیته المپیک بود که خودش دبیر و مدیر را انتخاب میکرد و خودش هم برنامهها را با رفقای خودش پیش میبرد و تصمیم گیری میکرد. او برای اینکه سازمان بینالمللی را قانع کند که اینها مورد تأیید باشند با هدایا و رفت و آمدها افرادش را تثبیت کرده بود. یعنی شاهپور غلامرضا یا آقای امین، نامه که مینوشتند مورد تأیید کمیته بینالمللی بود. درست است که انتخابات صحیح در ایران نداشتند، اما خب آنها در کمیته بینالمللی تأیید میشدند.
- در واقع در داخل ایران به عنوان رئیس کمیته ملی المپیک و دیگر پستها انتخاب میشدند و مراجع بینالمللی هم قبول میکردند؟
بله، از اینجا معرفی میشدند و آنها هم بدون چون و چرا تأیید میکردند. بعد از انقلاب که شاهپور غلامرضایی نبود باید کاری میکردیم. تحقیق کردیم که اصلا انتخاب کمیته المپیک چطور است و چگونه میتوان عضو کمیته بینالمللی شد. در شرایطی بودیم که مسابقات را در پیش داشتیم و باید شرکت میکردیم. اگر مطلب را برملا میکردیم آبروریزی میشد. با همان رویه قدیم دو سه تیم از ایران شرکت کردند. کشتیهای سازمانهای بینالمللی جهان در سوئد بود که ما مقام دوم جوانان را داشتیم و مجبور به شرکت بودیم. ما به نام کمیته المپیک شرکت کردیم و آنها هم قبول کردند. در عین حال که نوشته بودیم شرایط ایران عوض شده و آییننامه جدید را برایشان فرستاده بودیم و آنها هم قبول کرده بودند.
مسابقات آسیایی هالتر (وزنهبرداری) بود که مقام اول را داشتیم و منوچهر برومند هم مربی بود. آنها هم قبول کردند مشروط بر اینکه در اسرع وقت کمیته ملی المپیک را تشکیل دهیم. شرایط کمیته المپیک این بود که شش فدراسیون جهانی آن را تأیید کنند. پس باید انتخابات فدراسیونهای داخلی به صورت شورایی با حضور نمایندگان ورزشکاران، داوران و... برگزار میشد و سه نفر را انتخاب می کردند که یک نفر رئیس فدراسیون باشد. دیگر انتخابی بود نه انتصابی. در نتیجه چند فدراسیون را توانستیم همان زمان سر پا نگه داریم. یکی هالتر (وزنهبرداری) بود که آقای برومند به عنوان رییس انتخاب شد، در شنا پرویز هدایت رییس شد. در کشتی محمدعلی صنعتکاران با رای شورا به ریاست رسید. محمود مشحون هم برای فدراسیون بسکتبال انتخاب شد و محمود عدل برای ریاست فدراسیون والیبال. در فوتبال ناصر نوآموز را گذاشتیم. حسین فکری هم ما را یاری میداد. سریعا فدراسیونهای موقتی تشکیل دادیم و روسا را انتخاب کردیم. چند نفر از چهرههای ورزشی را هم به عنوان نمایندگان ایران انتخاب کرده و فرستادیم سوئیس که تایید هم شدند. حسین فکری و شکوهی نفرات اعزامی به سوئیس بودند. در نتیجه ما
تأیید شدیم و از آن تاریخ به نام کمیته المپیک رسمی به جای شاهپور غلامرضا شروع به کار کردیم. از آن به بعد مشکلات کاری داشتیم چون سه چهار نفری که شاهپور غلامرضا برای کمیته المپیک انتخاب کرده بود خودشان رفتند و کسی را نداشتیم. حالا باید اعضای کمیته المپیک واقعی را انتخاب میکردیم.
در عین حال فدراسیونهای ورزشی هم مانده بود. باید طبق قوانین جاری جهانی در آن رشتهها مسابقات ورزشی میگذاشتیم تا شاخصها، مربیان و پیشکسوتان بیایند و فدراسیون منتقل شود. در نظام شاهنشاهی که بنده در آن یکی از روسای باشگاههای ورزشی به نام بوستان بودم و در جلسه شرکت میکردم نحوه انتخاب رئیس کمیته المپیک به این صورت بود که آقای سرلشکر ایزدپناه رئیس سازمان تربیت بدنی بخشنامه میکردند و مثلا میگفتند آقایان حسین فکری، شعاع، محب و روسای باشگاه برای انتخاب روسای فدراسیونها تشریف بیاورید. ایشان افرادی را نشان داده و میگفتند اینها کاندیدا هستند. ما کمی اعتراض میکردیم و ایشان میگفت هر قدر ناراضی باشید ما این افراد را معرفی میکنیم. ما هم به عنوان اعتراض از جلسه بیرون میآمدیم ولی 12 نفر بودند که این افراد را تأیید میکردند و فردایش شاه آقای X یا Y را به عنوان روسای فدراسیونها معرفی میکردند. این افراد مورد تأیید سازمان و ورزشکاران نبودند، اما تربیتبدنی با اینها کار میکرد. ما اینطور انتخاب نکردیم. چون شخصیت اول مملکت باید رئیس کمیته المپیک را معرفی میکرد، نامهای از رئیس وقت موقت- که آقای بنی صدر بود-
گرفتیم. ایشان هم بنده را به عنوان رییس کمیته ملی المپیک معرفی کرد، چون من منتخب روسای فدراسیون بودم. در نهایت من رئیس کمیته المپیک شدم و برای شرکت در المپیک 1984 تمام امکانات را فراهم کردیم. ما از تهران با روسیه مذاکره کردیم و قرار بود تیمها را تا جلفا ببریم و از آنجا به بعد روسها به خرج خود ما را به مسابقات ببرند، چرا که در آن دوره این امکان مالی را نداشتیم که خودمان در بازیها شرکت کنیم. تیمهای کشتی، بسکتبال، والیبال، شنا و هالتر را حاضر کردیم. توافق کمیته بینالمللی المپیک هم به دست ما رسید و امکاناتی را که باید فراهم میکردیم هم آماده کردیم. به شورای انقلاب هم اطلاع دادیم و آنها هم گفتند چون در شرایط موجود آمریکاییها المپیک را تحریم کردند و ما مخالف آمریکا بودیم تصمیم بر این شد که حتما در المپیک حاضر شویم؛ اما هر چه با مقامات بالا مذاکره کردیم گفتند شما باید کمی صبر کنید.
- چرا؟ چون روسیه به افغانستان حمله نظامی کرده بود؟
بله، دولت روسیه به افغانستان حمله کرده بود و باید تکلیفمان را با آنها روشن میکردیم. به من گفتند باید رضایت افغانستانیها را بگیریم و اگر راضی بودند بعد در المپیک شرکت کنیم، چرا که روسیه به کشوری اسلامی که همدین ماست حمله نظامی کرده و اگر ما بدون رضایت آنها به مسابقات روسیه برویم توهین به آنهاست. قرار شد من به افغانستان بروم. دولت اجازه داد تا آقای قطبزاده، وزیر خارجه 24 ساعته گذرنامهای سیاسی برای من صادر کند و به کسی هم اجازه ندادند همراه من بیاید. این اولین سفر خارجی من بود که به افغانستان و پاکستان رفتم. من به اتفاق سفیرمان نزد آقای ربانی و دو نفر از روسای قبایل که در جنگ بودند رفتم. شرایط خیلی خطرناکی بود و آنها در چادرهایی زندگی و مبارزه میکردند که زیر حمله قوای روسها بود. پنج روز در آنجا بودم و با حضور سفیر ملاقاتهایی داشتیم. حتی پیشنهاد من این بود که ما میتوانیم در روسیه در یک طرف پیراهنهایمان در حمایت شما شعار بنویسیم و از دنیا بخواهیم به شما توجه کنند. من در این مورد با کمیته المپیک هم تلفنی صحبت کردم و راضی شدند که اگر این کار را انجام دهید میپذیریم، چرا که قرار بود تیمهای زیادی در
المپیک حاضر شوند.
- خب افغانستانیها چه گفتند؟
ما خیلی فشار آوردیم و آخرین حرفی که آقای ربانی گفت این بود که شما بروید بگویید اگر میخواهید از ما حمایت کنید، اجازه ندهید طیارات شوروی در خاک شما سوختگیری کند و بعد بیایند ما را بمباران کنند. حداقل به این طیارات بنزین ندهید. خیلی زحمت کشیدیم و آقای قطبزاده گزارش وزیر را که خواند گریهاش گرفت. روسای قبایل افغانستان گفتند شما به روسیه نروید چون اهانت به ماست. گفتند شما در شرایطی برنامه آنها را تقویت میکنید که ما را میکوبند. تا اینکه به ایران برگشتم و گزارش دادم و مسئولان هم گفتند به المپیک نروید. اردوهای تیمها در کمپ کلوپ انقلاب تشکیل میشد. آقای بنیصدر ماموریت پیدا کرد که با ورزشکاران صحبت کند و آنها را راضی کند که در روسیه شرکت نکنند. آقای بنیصدر صحبت کرد و ورزشکاران قبول نکردند؛ اما این برنامه اجرا نشد. بعد گفتند دولت ترکیه المپیک کشورهای اسلامی را دارد و شما حتما شرکت کنید.
ما اعلام کردیم از شروع دولت ما خیلی نگذشته و تیمی که بتواند آنجا در برابر کشورهای اسلامی بایستد نداریم. گفتند حتما باید شرکت کنید. این دعوت را پذیرفتیم، دولت هم پذیرفت ولی دیدیم تیمی نداریم و افرادی که هستند ذوق رفتن به روسیه را داشتند و برای رفتن به ترکیه انگیزهای ندارند. رودربایستی هم کردیم و گفتیم ورزشکاران حاضر نیستند با این نام در مسابقات شرکت کنند. خلاصه گفتند پنج، شش نفر به عنوان نماینده رشتههای ورزشی به عنوان سمبل در ترکیه شرکت کنید. ما هم امکانات را فراهم کردیم. تصمیم بر این شد با محمود عدل، آقای عرب و چند نفر دیگر که اجازه داشتیم به ترکیه برویم. طبق معمول هدایایی تهیه کردیم و گفتیم تا مرز باکو با خودرو و از آنجا با هواپیما به آنکارا میرویم. چون قرار بود هفته بعد هواپیما به ترکیه پرواز داشته باشد و ما با آن پرواز به شروع مسابقات نمیرسیدیم. شب که به مرز بازرگان رسیدیم و خواستیم از مرز عبور کنیم و وارد خاک ترکیه شویم هر دو خودرو را توقیف کردند. برای کمیتههای انقلابی توضیح دادیم که به چه منظوری میرویم اما اهمیتی به ما ندادند. ما را به مسجدی بردند و تا صبح آنجا بودیم. هر چه گفتیم باید صبح با
هواپیما پرواز کنیم و بعدازظهر به برنامه برسیم توجهی نکردند و گفتند باید کمیته اصلی از تهران به ما گزارش دهد. پنج، شش نفر بودیم و سه، چهار نفر هم آمده بودند ما را بدرقه کنند. هر کاری کردیم قبول نکردند و گفتند اینجا همه چیز هست، آب، غذا و هر چیزی که بخواهید. میمانید تا از تهران دستور برسد. گفتم رئیس کمیته انقلابی شما در تبریز کیست؟ گفتند آقا سیدمحمدعلی انگجی. ساعت یکونیم شب بود. گفتم میتوانید بنده را به منزل ایشان ببرید؟ گفتند شما چه کسی هستید؟ گفتم رئیس کمیته تربیت بدنی ایران هستم. کلی خواهش کردم تا قرار شد با ایشان صحبت کنم. ایشان عضو جبهه ملی ایران بود و سوابقی هم با هم داشتیم. بالاخره تلفن زدم و وضعیت را برای ایشان توضیح دادم و ایشان به نیروها دستور داد با ضمانت او در اسرع وقت اجازه دهند برویم و اگر پول و لوازمی خواستیم به ما بدهند. سپیده صبح از آنجا راه افتادیم و به استانبول رسیدیم و از آنجا با هواپیما به آنکارا رفتیم و ساعت 1:30 بعدازظهر به افتتاح بازیهای اسلامی رسیدیم. بعد از اینکه در هتل جابهجا شدیم کمی استراحت کردیم.
ساعت سه زمان رژه بود و تمام کشورهای اسلامی هم نمایندههایشان را فرستاده بودند. استادیوم بسیار بزرگی بود، وزیر ورزش، کارمندان سفارتخانههای مختلفی که تیمهایشان آنجا بودند از جمله کارمندان سفارت ایران همه حضور داشتند. اولین سالی بود که رژه میرفتیم. محمود عدل هم ترجمه میکرد. تا اینجا همه چیز خوب بود. موزیک رژه را که زدند، راهنمایی میکردند. پرچم دست محمود عدل بود و ما هم پشت سر ایشان حرکت کردیم. اولین تیم هم ایران بود به خاطر اینکه اسمش با الف شروع میشد. جایگاه هم پر از جمعیت بود و شعارها هم ضدآمریکایی بود. نزدیک جایگاه رسیدیم دیدم سرود «ای ایران» را مینوازند. بدنم لرزید گفتم ای وای تمام شد. این تهمت را زدند. ما که ملیگرا هستیم اگر به تهران برسیم اعداممان میکنند. ایستادم. به محمود گفتم به راهنمای رژه بگو این سرود ما نیست. گفتند سفارتخانه این سرود را داده است. گفتم پرچمی که جلوتر از ما میرود با پرچم ما مطابقت ندارد. پرچم ما عوض شده و آن پرچم جلویی مربوط به دوران شاهنشاهی است. دستور دادند موزیک متوقف شود. استادیوم همه متوجه شدند و همه بلند شدند که مطلع شوند چه اتفاقی افتاده است. سریع به وزیر ورزش
اطلاع دادند و ایشان گفتند شما حتما باید رژه بروید. گفتند سفیر شما سرود جدیدی به ما نداده است. بالاخره توافق کردیم که آخرین گروه رژه برویم. پنج شش نفر مثل بچههای غریب با پرچممان در جایگاه ایستادیم. ترکهای حاضر در استادیوم هم با ایران ایران گفتن ما را تشویق میکردند. تیمهای اسلامی اعم از زن و دختر و پسر رژه رفتند که همهشان 50، 60 نفر با خودشان برده بودند. ولیعهد بحرین که جلو راه افتاده بود 22 نفر با شمشیر پشت سر او راه میرفتند. ما هم آخرین تیم با سرود و پرچم خودمان رژه رفتیم.
شب سفارت ایران در ترکیه از ما شش- هفت نفر دعوت کرد تا از ما تجلیل کنند. همان شبی بود که به فرودگاه مهرآباد موشک انداختند. مصاحبههایی انجام میشد و من چون در تهران نبودم و از اخبار مطلع نبودم نمیدانستم چه بگویم. بالاخره زمان شام روزنامهنگاران ترکیه آمدند و سراغ من را گرفتند و گفتند نظرتان در مورد جنگ امشب چیست؟ گفتم مسئلهای نیست یقینا ملت ایران سرسختانه مقاومت میکنند و همه ملت ایران طرفدار آقای خمینی هستند. خیلی احساساتی شده بودم. روزنامههای ترکیه از من تجلیل کردند که این فرد سخنران است و از ورزشکاران باستانی ایران بوده و الان رئیس تربیت بدنی شده است. نوشتند یاد افراسیاب و سهراب و... را زنده کرده است. فردا صبح گفتند شما با اینکه تیم ندارید اما باید پنج روز بمانید. هر روز برای تماشای مسابقات میرفتیم. شب آخر از ما تجلیل کردند و ما هم پیام آقای خمینی را به کشورهای اسلامی دادیم.
- ورزشِ قبل و بعد از انقلاب، چه تفاوتیهایی با هم دارند؟
مسئله ورزش در کل جامعه عشق و علاقه و ذوق است. ورزش پولساز نیست. ورزش با معنویات و انسانیت و مسئولیتپذیری سروکار دارد. ورزش جنبه معنوی دارد، نه جنبه مادی. اگر کسانی فکر میکنند میتوانند از ورزش بهره مادی ببرند و زندگیشان را بر آن استوار کنند اشتباه کردهاند و حتما وجدانشان را هم بدون چون و چرا از دست خواهند داد، مگر اینکه جنبههای معنوی بسیار قوی داشته باشند و بتوانند با ناملایمات سروکار داشته باشند و حقوق حقه مردم و خودشان رعایت شود. اگر به ورزش جنبه مادی دادند، مادیات گسترش پیدا میکند و چون انتها ندارد، نتیجه خوبی نخواهد گرفت و مردم طماع میشوند و معنویت و انسانیت از دست میرود. اگر مربی ورزش به خاطر پول مربی باشد مانند طبیبی است که به خاطر پول طب خوانده است. طب با معنویت توأم است. البته باید طبیب به اندازه زندگیاش تامین شود اما اگر معنویت را از دست داد طب به دردش نمیخورد. کسانی که عاشق باشند و این معنویت را بپذیرند صاحبان این کار خواهند بود.
اما اگر مبنا بر ضوابط مادی و موقعیت اجتماعی و کسب موقعیتهای مجازی قرار دادیم اشتباه کردهایم و به ورزش لطمه زدهایم. در بدو امر میبینید ورزشکار خودش هزینه میکند. در بوستان ورزش زمین یخ داشت، بچههایی که برفپاروکن برف خانهشان را پارو میکرد و صاحب موقعیت بودند پارو به دست گرفتند و زمین آسفالت را پاک کردند مدتی هم صبر کردند بعد بازی کردند. در آخر هم که میخواستند بروند خواستهای نداشتند. همه لباسها و توان مربوط به خودشان بود. هم سلامتیشان تامین میشد و هم به جامعهشان خدمت میکردند. یک ورزشکار یا برای سلامتی جسمش ورزش میکند یا برای کسب موقعیت اجتماعی. هر دوی اینها باید بهره ببرند. اگر برای سلامتی ورزش کنید میتوانید در هر شرایطی خودتان را بالا بکشید. کسی که میخواهد قهرمان شود، یا از طریق قهرمانی چیزی را کسب کند و به مادیات برسد خطرناک است. قهرمان بشو اما چشم مادی نداشته باش. وقتی عشق و ذوق و امکانات داری ورزش کن اما مسائل مادی را دخیل نکن. تنها ورزشکاری موفق است که معنویتش بر جنبه مادیاش بچربد.
فراهم کردن چنین فضایی مشکل است اما نشدنی نیست. من در اوایل انقلاب این کار را انجام دادم. وضعیت مادی مملکت به هم خورده بود و حتی برای پرداخت حقوق کارمندان مشکل داشتیم. وزیر دارایی میگفت پولی نداریم حقوق بدهیم و شما تیم به خارج کشور بفرستید. مسابقات کشتی جوانان سوئد در پیش بود. ما این اعتبار را داشتیم که در دوره گذشته جوانان ایران در مسابقات سوئد مقام دوم را بین کشورهای جهان کسب کردهاند. تربیت بدنی دست من بود و امکانات مالی نداشتیم. حداکثر حقوق ورزشکاران را از بودجه کل پرداخت میکردند. اما باید اردو تشکیل میدادیم و لباس تهیه میکردیم. باید همه کارهایی که قبلا انجام میشد را انجام میدادیم تا تیم ورزشی به سوئد بفرستیم و موقعیتمان را حفظ کنیم. آن زمان رئیس فدراسیون کشتی آقای صنعتکاران بود. همه تیمها در کاخ جوانان دور هم جمع شدند و اردو تشکیل دادیم. سوختهسرایی هم وزن سنگینمان بود. ده روز به مسابقات مانده بود؛ اما برای هیچ کاری پول نداشتیم. اعلام کرده بودیم در مسابقات شرکت خواهیم کرد. ورزشکاران هر روز با ذوق و عشق تمرین میکردند. هر شب هم میگفتیم با وقوع انقلاب دیگر قدرتهای قبلی نیستند و خودمان
هستیم و با این صحبتها خودمان را دلداری میدادیم که حتما شرکت خواهیم کرد. آقای چمران وزیر جنگ بود. از نیروی نظامی هواپیما گرفتیم و آنها هم از وزارت خارجه اجازه پرواز گرفتند. قرار شد با هزینه ارتشی برویم و برگردیم. برای لباس و هزینههای روزانه 300 هزار تومان نیاز داشتیم، اما نداشتیم. سه روز مانده به اعزام تیم، همه کارها را انجام داده بودیم و مشخص شده بود چه کسانی بروند و چه کسانی رزرو باشند. من و صنعتکاران دلمان قرص بود. ساعت هفت شب سه روز مانده به اعزام، بچهها در حال تمرین بودند و من در حالی که کیف دستم بود سرزده از پلهها پایین رفتم و وارد سالن شدم. بوی عرق بچهها تمام سالن را پر کرده بود. همه با دوبنده مشغول تمرین بودند. کنار تشک نشستم و کیفم هم کنارم بود. آن شب با خودم راننده نداشتم. چهل نفر ورزشکار در سالن بودند.
خیلی صریح گفتم که رفقا میدانید من رئیس تربیت بدنی شدهام و سوابقم را توضیح دادم. شما هم همه موقعیتهای ورزشی دارید. حالا من با این بیوگرافی آمدهام. هیچ پولی برای رفتن نداریم و فقط توانستهایم برای پرواز هواپیما تهیه کنیم. میدانم در گذشته به کشتیگیر پول توجیبی و لباس و هزینه برای خرید سوغاتی میدادند و اگر مقامی کسب میکرد جایزه میگرفت اما منِ حسین شاهحسینی زندانها رفتهام تا به اینجا رسیدهام. من را به جای شاهپور غلامرضا آوردهاند. من اهل سرچشمه تهران هستم. الان هم همهتان روبهروی من نشستهاید و تماشا میکنید. 300 هزار تومان پول را حتما تا پسفردا تهیه خواهم کرد. از خدا خواستهام که این هزینه تامین شود. میخواهم کشتی بگیرید و توفیق هم پیدا کنید با توکل به خدا. از الان تا پنج شش روز آینده بگویید به خاطر آبروی مردم و مملکتمان به اینجا آمدهایم و هیچ توقعی هم نداریم. توکلتان به خدا باشد و من کارها را درست میکنم. بروید موفق باشید. همهشان بلند شدند. دو جوان هنوز نشسته بودند. گفتند آقای شاهحسینی شما بخواهید از اینجا بروید وسیله دارید؟ گفتم با پیکان خودم آمدم. گفتند ما با شما میآییم. یکی از
این دو نفر نامش سعیدایی بود. گفت پدرم این پول را دارد و اگر بخواهم به من میدهد. گفت این را به کسی نگویید. هر زمان تربیت بدنی پول داشت برگردانید. پدرم هم قبول نکرد من پسانداز دارم و میتوانم خودم به شما کمک کنم. به خیابان که رسیدیم گفتند ما را پیاده کنید خوب نیست که با شما باشیم. من هم به خانه برگشتم و اصلا به حرفهای او شک نکردم که دلواپس باشم.
صبح زود با صنعتکاران تماس گرفتم و گفتم پول تهیه شد. گفت چطور و از کجا؟ گفتم اوستا کریم. گفت کارهای تو غیر از این حرفهاست. فردا صبح در تربیت بدنی بودیم که جوانی با یک فرد دیگر آمد. با هم چای خوردیم و در اتاق را بستیم. یک دستمال یزدی روی میز گذاشت که داخلش پول بود. گفت اگر توانستید پس بدهید، اگر هم نتوانستید به مردم میبخشم. یک ساعت بعد صنعتکاران آمد. 300 هزار تومان را به او دادم. هر چه گفت چه کسی این پول را آورده نگفتم. گفت 250 هزار تومان بیشتر در حال حاضر نیاز نداریم. اگر کم بود 50 هزار تومان مابقی را میگیرم. با آن پول لباسهای خوبی برای بچهها تهیه کرد. یک مقدار هم پول توجیبی به بچهها داده بودند. روز سوم مسابقات بود که تلفن منزل من زنگ زد. آقای صباغیان در نخستوزیری کشیک داشت و در منزل بازرگان خوابیده بود. گفت از سوئد تو را خواستهاند و میخواهند با تو صحبت کنند. دیدم صنعتکاران است. گفت شاهحسینی احتمال میدهم فردا اول شویم، هیچ نگران نباش. غصه آن 50 هزار تومان را هم نخور! یکی دیگر از بچهها پول آورده و گفته اگر خواستید استفاده کنید.
دو روز بعد تیم ایران در مسابقات جوانان جهان اول شد. در وزارت خارجه به بچهها که صد نفر بودند ناهار دادیم که هزینه هر کدام شش تومان شد. به این صورت مقام اول را کسب کردیم. بعد از سه چهار ماه، 300 تومان را برگرداندیم. این برای خودم هم عبرت شد که اگر بخواهیم میشود. من صادق بودم و دروغ نگفتم. وقتی تیم برگشت به آن پسر گفتم، آنقدر جوانان مملکت کشته شدند، آنقدر زنها بیشوهر شدند و آنقدر خانوادهها به هم خورده تا این مملکت عوض شد. من حسین شاهحسینی بچه سرچشمه را به جای شاهپور غلامرضا گذاشتهاند. خونها ریخته شده تا ما به اینجا رسیدهایم و ما مسئول هستیم. همه بچهها گریه کردند. بیخود نبود که آن پسر پول تهیه کرد. بیخود نبود که درست کشتی گرفت و هیچ توقعی نداشت. چون من توقعی نداشتم، او هم نداشت، خدا هم کار ما را درست کرد. اما ما این کار را نمیکنیم و دروغ میگوییم. سالمترین افراد ورزشکاران هستند و ما بدشان میکنیم. چون زود دستهبندی و یارگیری میکنیم. به ناحق حرف میزنیم. در عالم ورزش حق دادن خیلی مهم است. رفاقت و رابطه و دوستی ورزش ما را به این روز انداخته است. در ورزش باید جوانمرد باشیم. من کار دیگری
نکردم. باید صادق و راستگو بود. نباید سیاست را در ورزش دخالت داد. من اصلا نگاه نکردم ببینم پدران این بچهها قبل از انقلاب طرفدار شاه بودند و یا آقای خمینی یا اینکه خودشان طرفدار چه کسی بودهاند. به اندیشهشان توجه نکردم، به کاری که میکردند اهمیت دادم. در نتیجه توفیق پیدا کردم.
- پس در آن زمان کم مشکل نداشتید...
بله، ماجرایی دیگری را برایتان تعریف میکنم. ما به بحران خورده بودیم. تشکهای کشتی شده بود تشک جودو و کاراته. تشک پنبهای گرفتیم آن را هم گرفتند. میلههای هالتر و بارفیکس، قایقها و اسبها را از بین بردند. من رئیس تربیت بدنی شده بودم. در سالنها میز و صندلیها شکسته بود. جودو و کاراته روی آنها کار کرده بودند. صندلیها را جمع کردیم و به جای دیگر بردیم. میدانید که در سالن کشتی نباید با کفش وارد شد. با پوتینهای میخدار کوبیده بودند و همه چوبها کنده شده بود چون نمیخواستند قبول کنند. با هم مخالفت کردیم. وضع سالنها و باشگاهها همه به هم خورده بود. دایی سیدحسن خمینی، دکتر صادق طباطبایی، نماینده و سخنگوی دولت بود. به ایشان گفتم من با آقای بازرگان صحبت کردهام و به پول نیاز دارم. گفتند برای چه منظوری؟ گفتم کف تمام سالنهای ما از اراک و شیراز و تهران و سنندج را که چوبی بوده با پوتین زدهاند و خیلی از ساختمانها را هم خراب کردهاند. گفتند چقدر نیاز دارید؟ گفتم کارشناسی خواهیم کرد. مهندسی به نام احمدزاده رئیس کارشناسی تربیت بدنی بود که ایشان مبلغی تعیین کرد. گفتم چقدر زمان نیاز دارید که این کار تمام شود. گفتند
پنج ماه. گفتم شما به این کار فکر کنید تا من پول تهیه کنم. به آقای طباطبایی گفتم این مقدار پول نیاز داریم که در عرض پنج ماه کار تمام شود. گفتند این پول را به خودتان میدهم و هر چه تشخیص میدهید به کارگر مزد بدهید که کار کند. گفتند سند خودتان را قبول داریم. خاطرم نیست چه میزان پول بود. فردا صبح این پول به حساب من واریز شد. به احمدزاده گفتم صورت شهرستانها را بیاورید و برآورد کنید که به هر شهرستان چقدر نیاز است پول بدهید. گفتم پول میدهم بر مبنای اعتماد کار کند. گفت آقای شاهحسینی قانونا نمیشود. گفتم بالاتر از من این کار را کرده و گفته خودت کار کن. من هم دیگر تکلیفی ندارم. پول را دادم. ایشان در عرض یکونیم ماه همه سالنها را بازسازی کرد. تربیت بدنی شهرستانها هم منتظر پول نبودند. در عرض دو ماه تمام صورتحسابها را به آقای طباطبایی دادیم. گفتند باز هم پول نیاز دارید؟ گفتم خیر. به این صورت تمام سالنها را بازگشایی کردیم.
این کارها به این صورت انجام شد چون اعتماد و ذوق و علاقه و عشق در میان بود. اما اگر اعتماد نباشد باید کارشناس بفرستند که ببیند مبلغ درست اعلام شده یا نه. وقتی احساس کردم مال من مال خودم است و باید کار کنم وظیفه شرعی دارم درست است. این کار را در تربیت بدنی انجام دادیم و موفق هم بودیم. الان هم میشود این کار را کرد. اعتماد و اعتقاد توام با ایمان باید باشد. روزی که روی تشک نشستم میلرزیدم. با خودم گفتم من دیدهام که رفیقم را کنارم در میدان بهارستان با گلوله زدند. آقای عباس لؤلؤ را با تیر زدند. جنازه عباس را میخواستم ببرم که حمله کردند و من به اجبار فرار کردم رفتم. مردم جنازه را روی دوش گرفتند و بعد دفن کردند. آن خون را دیدم و پایه این شده است که حسین شاهحسینی رییس تربیت بدنی بشود. من باید جواب دهم. ولی وقتی خون را ندیده باشم، خندیده باشم آن وقت کار خراب است. حاج سیدمحمود طالقانی زمانی که من در بالای دریاچه استادیوم آزادی چند شبی که آنجا در خدمتشان بودم اسم پدرم را آورد و گفت: تو مگر پسر او نیستی؟ تو به جای شاهپور غلامرضا آمدهای و همه از من طالقانی میترسند و دنبالم میدوند. همه اینها نشات گرفته از
خونهایی است که ریخته شده. بترس از اینکه در صحرای قیامت یک نفر از اینها جلوی تو بلند شود و بگوید دیدی، چه کار کردی؟ بعد گریه کرد و من خودم هم به گریه میافتم. اعتقاد، ایمان و عمل مهم است. اگر قربت الیالله باشد نتیجه روشن است وگرنه امکان ندارد.
بخش اول این گفتوگو را میتوانید اینجا بخوانید.
دیدگاه تان را بنویسید