رباره عطاءالله بهمنش چهره بیمانند تاریخ ورزش ایران
خاموشی صدای مخملین ورزش
تختی گفت با روس و ترک کشتی دارد و باید برود اما بهمنش گفت: «مردم برد تو را دیدهاند و صدای تو را دوست دارند که بشنوند.» جهانپهلوان بیدرنگ گفت: «من به مردم تعظیم میکنم» و بهمنش پاسخ داد: «این بهترین سخنی بود که گفتی.» عطاءالله بهمنش با همه سختیها ساخت و در ایران ماند. روزنامهنگاری واقعی و اهل تحقیق
اعتمادآنلاین- تاریخ ورزش ایران دیگر مثل «عطاءالله بهمنش» به خود نخواهد دید. کارشناس ورزشی که خوب بنویسد، خوب حرف بزند، تاریخ ورزش ایران را بداند، هم برای آنها که نوشته محترم باشد و هم برای چندین نسل پیش از انقلاب و بعد از انقلاب. او دیگر در میان ما نیست. مردی که نیاز به معرفی نداشت. دایرهالمعارف ورزش ایران که بال گشود و پرواز کرد. نمیدانم؛ شاید بعد از چهل سال آزاد شد از این بند. تهران بازی میکرد و در دوهای استقامت و صحرایی، سریع بود و چابک. در پاییز سال ١٣٢٤ در مسابقه دو تهران بین ١٠٠شرکتکننده قهرمان شد. دوهای نیمه استقامت را تا سال ١٣٢٧ ادامه داد و همزمان به تنیس و کشتی آزاد هم میپرداخت. در این میان به کوهنوردی هم علاقهمند شد و حتی به قلههای توچال، علم کوه و دماوند هم صعود کرد. او حتی به دیدن غارهای یخ مراد، اسک، روز افشان، کهک و مهمتر از همه غار شاپور کازرون رفت و از نزدیک دید. به تهران که برگشت، رییس گروه که میدانست بهمنش اهل مطالعه و نوشتن است، از او خواست که شرح رویدادهای مسافرت را بنویسد. نوشت و متنها در تابلوی رویدادهای باشگاه نیرو و راستی قرار گرفت. مقدمه، نثر جذاب و متن قدرتمندش موردتوجه
قرار گرفت. دیماه ١٣٣٠ بود که نخستین نوشتهاش در مجله نیرو و راستی منتشر شد. ترجمهای از قهرمانی دوهای سرعت و پرش طول بازیهای المپیک ١٩٣٦ برلین آلمان در مورد «جسی اوونز» از امریکا که چهار مدال طلا برده بود. آن را به دشواری از مجله «المپیک ریو» ترجمه کرد. خودش میگفت: «من هنوز آن مجله را بعد از گذشت این همه سال نگه داشتم» با همان مقاله به دامن گسترده مطبوعات پا گذاشت و تبدیل به چهره شد. او سالها در بیشتر از ٣٢ روزنامه، هفتهنامه، ماهنامه و سالنامه قلم زد.
سه کتاب در مورد جامجهانی، دو کتاب درمورد المپیک و یک کتاب هم در مورد غلامرضا تختی منتشر کرد. به بیش از ٢٥کشور دنیا سفر کرد و المپیکهای ١٩٦٠رم، ١٩٦٤ توکیو، ١٩٦٨مکزیکوسیتی، ١٩٧٢مونیخ و ١٩٧٦ مونترال را از نزدیک دید، گزارش کرد، یادداشت نوشت و کتاب چاپ کرد. ذخیرهای بیمانند در ورزش ایران. هنوز بسیاری لحظههای نخستین پخش صدایی را بهیاد دارند که صدای بهمنش، رویارویی فوتبال ایران و هند را گزارش کرد. عجب گزارش معرکهای. دایره واژگانی بیپایان و حسی که گویی در ورزشگاه نشستهاید. خاطرهگویی خودش از این ماجرا خواندنی است: «روزی آقای معینیان از من پرسید که آیا قادرم یک بازی فوتبال را مستقیم برای رادیو گزارش کنم؟ من پاسخ نصفه نیمه دادم که اگر ٩٠ دقیقه دوام نیاورم بازی قطع شود. آنروز و برای نخستینبار من مسابقه تیمهای ملی ایران و هند رو گزارش کردم. بعد از بازی رییس رادیو ایران به امجدیه آمد. مرا بوسید و گفت: ستارهای طلوع کرده است!» وقتی در همین سالهای آخر از «استاد» پرسیدند همه زندگی ورزشیاش را در دوجمله خلاصه کند، گفت: « درباره عطا بهمنش میتوان گفت هیچوقت چندان به دستمزد فکر نکرد. میخواستم حضور داشته باشم و
چنین شد.» بهمنش همیشه از نقش پدر در پیشرفتش گفت و حسرت روزهای گذشته را خورد: « بعد از ١٢ سال از مرگ مادرم مرضیه خانم، پدرم که همیشه مدیون سختگیریهای او، گذشتهای او و خوب اندیشیدنهای او هستم، در تهران فوت کرد و از رنج روزگار رهایی یافت. دریغا که من دیر فهمیدم. او هم مثل همه پدرهای زحمتکش در عصر بورژوازی جانی کند، روزگار را شناخت و رفت. یک بچه بیپدر, در جامعه عقبافتاده سعی کرده بود که در شهر بهتر از ده «ساروق» زندگی کند. پدرم مظهر نیکی، روشنایی و درک در جامعه خودش بود. او دشواریها را میدید اما سهل میگرفت تا آنان که به او چشم دوختهاند آرام و راحت باشند. پدرم انسان بود و درک و دید صحیحی داشت. یادم میآید
١٨ ساله بودم، عید نوروز رسیده بود، بهار زیبا بود، لباس و کفشهایم نو و براق، اما پدرم لباسش تمیز بود ولی کهنه. به من گفت: عطا، من در خیابان وقتی راه میافتم و با تو گام میزنم، همه فکر میکنند که من نوکر تو هستم. این یک اشتباه است. من واقعا نوکر تو هستم!ای دریغا که من در
١٨ سالگی عقل پیرها را نداشتم. چه موهبتی بود وجودش. او گوشهای از فرهنگ و معنویت بود.ای کاش که بود و من حالا نوکرش میشدم.» عطاءالله بهمنش که با نادر جهانفرد به گفتوگو نشسته بود درباره بزرگترین درس زندگیاش گفت: «ما نمیتوانیم بر جهان دستور بدهیم و فرمانروایی کنیم. دقایقی هستیم و دیگر هیچ... » کیهانورزشیها بهخوبی بهیاد دارند. سالی که او در این مجله درباره موفقیت تیمملی دوومیدانی پاکستان در تهران نوشت. نوشته بود دوومیدانی ایران شکست فاحشی خورده است. رییس فدراسیون دستور داد تا او را به استادیوم راه ندهند. حتی کتکش هم زدند.
سال ١٣٤١ شده بود که دیگر در گزارش همه ورزشها مهارت داشت. و اما بهترین خاطرهاش که همیشه یاد میکرد، المپیک ١٩٦٤توکیو بود. تختی تمرین نداشت و حریفانش مدوید، احمد آییک و مصطفیاف بلغار بودند. تختی حریف ژاپنی را ضربه کرده بود که بهمنش به استادیوم رسید، نفس نفس میزد که ضبط صوت را به سویش دراز کرد. تختی گفت با روس و ترک کشتی دارد و باید برود اما بهمنش گفت: «مردم برد تو را دیدهاند و صدای تو را دوست دارند که بشنوند.» جهانپهلوان بیدرنگ گفت: «من به مردم تعظیم میکنم» و بهمنش پاسخ داد: «این بهترین سخنی بود که گفتی.» عطاءالله بهمنش با همه سختیها ساخت و در ایران ماند. روزنامهنگاری واقعی و اهل تحقیق. هرچند مدتی کوتاه به رادیو بازگشت، اما بهتر از همه فهمید اجازه کار نخواهد داشت. عروجش درست در روز جهانی ورزشینویسان هم از خاطرات مهم نسلمان خواهد بود. بدرود مرد شریف.
دیدگاه تان را بنویسید