خوی، شهر شمس و فرهنگ ایرانی

 خوی، دیار شمس تبریز، قدیمی‌ترین شهر آذربایجان غربی، شهری است شایسته توجه، که می‌تواند در سطح ملی به یکی از بهترین قطب‌های گردشگری فرهنگی کشورمان تبدیل شود. خوی نه تنها می‌تواند به خاطر وجود مقبره شمس تبریز یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری ایران‌زمین باشد، بلکه به خاطر رویدادهایی که هر سال برای شمس و مولانا درآن اجرا می‌شوند می‌تواند قطبی با جذابیت بین‌المللی به حساب‌ آید. کنگره بین‌المللی شمس تبریز که اکنون 12 سال است ادبا و اندیشمندان و پژوهشگران و دوستداران شمس و مولانا را در مهرماه به شهر خوی جلب می‌کند، و نیز «جشنواره موسیقی شمس و مولانا » در خوی، که موسیقی‌دانان، عارفان مشتاق و مردمان فرهنگ‌دوست را هر سال به سفر به این دیار تشویق می‌کند، پایه‌های این گردشگری فرهنگی را سال‌هاست فراهم کرده‌اند. 

باید گفت اگرچه شهر قونیه و مزار مولانا چندین دهه است که این نقش را در کشورهمسایه‌مان ترکیه با موفقیت به‌عهده گرفته‌اند، اما خوی و منطقه آذربایجان غربی نیز با تغییراتی که در سال‌های اخیر با هدف زیباسازی شهر انجام شده، به خوبی از پس این رقابت در زمینه گردشگری برآمده‌اند و امسال از 7 تا 17 مهرماه جشنواره موسیقی آزاد و رایگان برای همه ادامه دارد. همچنین شهر و منطقه آن، از شمال تا ماکو و از جنوب تا ارومیه، تمام جذابیت‌های لازم برای گشت و گذار را داراست.  هوای خوش و دشت‌های سرسبز و حاصل‌خیز، استعدادهای بالای کشاورزی و انبوه ابرهای پرباران و برفی اروپا و دریای مدیترانه که به سمت ایران می‌آیند، اول دشت‌ خوی را سیراب می‌کنند، واین کیفیت شهرستان خوی را از دیرباز به عنوان مکانی برای تعطیلات و گردش مطرح کرده است. قرار گرفتن خوی در مسیر راه ابریشم، وجود کوه‌های اورین و چله خانه، - مکان چله‌نشینی شاه نعمت‌الله ولی- ، تفرجگاه زیبای فیرورق که هر هفته انبوهی از مردم خوی را به سوی خود می‌آورد؛ باغ‌های زیبا و پذیرای رهگذران و پارک جنگلی داغلارباغی (باغ کوهستان) با پرورش اسب و نیز ویلا‌هایی که مردم برای خود دست و پا کرده‌اند، به این جذابیت می‌افزاید و باعث شده است این منطقه خوی از سوی دولت به عنوان منطقه نمونه گردشگری تصویب شود.

رود قطور و پل معروف آن، چشمه خوش‌بلاغ، کوه‌های اطراف خوی، دشت‌های آفتابگردان، میوه‌های بی‌نظیر و عسل معروف این دیار در کنار دیگر محصولات دامی اعم از گوشت و خامه و سرشیر و پنیر اعلا از مزیت‌های این دیار برای گردشگری و پذیرایی فرهنگی محسوب می‌شود. آبشار بدلان، دره بریس، کارونسرای شاه‌عباسی و جاده خوی قطور، تالاب روستای امیربیک و قلعه کوراغلی و زیبایی‌های حاشیه قطور برای گردشگران چشم‌نواز است. 

همچنین در منطقه وسیع‌تر آذربایجان غربی باید از تخت سلیمان و بناهای اطراف آن دریاچه، آتشکده آذرگشنسب، معبد آناهیتا، زندان سلیمان، آبگرم تخت سلیمان، قلعه بلقیس، بنای چهار تاقی، تالار و کاخ شاهی نام برد. اوج شکوه این محوطه تاریخی به زمان ساسانیان بر می‌گردد. آتشکده آذرگشنسب در آن زمان احداث شده که از نظر سیاسی- اجتماعی برای ساسانیان اهمیت ویژه‌ای داشته است. قره کلیسا یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای ارامنه در منطقه خوی، مقبره پوریای‌ولی، عارف و پهلوان قرن هفتم و هشتم، شهرارومیه با مسجد جامع آن‌ که در دوره ساسانیان آتشکده‌ای برای زرتشتیان بوده، وکلیسای حضرت مریم یا ننه مریم که بعد از کلیسای بیت‌لحم در فلسطین قدیمی‌ترین کلیسای جهان محسوب می‌شود، کاخ موزه زیبای باغچه جوق در ماکو مقر حکومتی اقبال‌السلطنه، سردار شهر ماکو، که به‌علت علاقه سردار به روسیه، بنا بر اساس معماری ایرانی و روسی ساخته شده است؛ تپه باستانی حسنلو و بنای سه گنبد دوره سلجوقی، و ده‌ها بنا و باغ و مکان شگفت‌انگیز دیگر همه از جذابیت‌های گردشگری این منطقه زیبا به شمار می‌آیند.