مهران مدیری و حق طلاق و باقی قضایا!
آیا بهتر نیست مهران مدیری قید آن "کوی تنگ" را بزند و میدانی فراختر را برای نیزهبازی انتخاب کند؟
طلاق زنان، توئیتها و پستها و کامنتهای فراوانی در توئیتر و فیسبوک و اینستاگرام و ... منتشر کردهاند. طبیعتاً در میان این آرای گوناگون و
متضاد، فقط بحث از حق طلاق زنان مطرح نبوده و بسیاری هم دربارۀ سکسیم و حقوق بشر و رسانۀ ملی و مهران مدیری و ... اظهار نظر کردهاند. ظاهراً برخی
از منتقدان مهران مدیری، انتظار نداشتند که حقوق مدرن زنان در برنامۀ او به سخره گرفته شود. اگر یک روحانی سنتی در برنامهای مربوط به "خانواده"،
در نفی حق طلاق سخن میگفت، قطعاً این حجم نارضایتی در قبال چنان برنامهای پدید نمیآمد. اما مهران مدیری، ظاهرش آدم مدرنی است! هیچ وقت زیر علم سنت
سینه نزده. شیکپوش است و سکولار و خوشگذران به نظر میرسد! بنابراین تمسخر یکی از مهمترین مصادیق "حقوق زنان" از سوی او، ظاهراً برای بسیاری افراد غیر منتظر بوده. اما اگر تصویر زن در سریالهای مهران مدیری را به یاد آوریم، نباید از این موضعگیری او علیه حق طلاق متعجب شویم. تصویر زن
در آثار مدیری، کاملاً متأثر از کلیشههای فرهنگ مردسالارانۀ حاکم بر افکارو محیطهای سنتی است. زنان در آثار مدیری، در مجموع موجوداتی کمعقل و
وراج و حسود و بیکار و به شدت اهل چشموهمچشمی و پز دادن و فخر فروختن و غیبت کردن و زیرآب زدن و عمیقاً طالب تن دادن به سلطۀ مردان و حتی راغب به
کتک خوردنند! کافی است تا زنان "شبهای برره" و "قهوۀ تلخ" را به یاد آوریم.تا به راحتی این مدعا را تأیید کنیم که زن در آثار مهران مدیری، موجود
محترمی نیست. در آثار مدیری، مرد عاقلی که ما را میخنداند، پیدا میشود ولی چنین زنی، به هیچ وجه یافت مینشود!
البته این یادداشت در پی واکاوی آثار مهران مدیری و به کرسی اثبات نشاندن مدعای فوق نیست. نکتهای که دربارۀ "زن در آثار مدیری" ذکر شد، صرفاً از باب ایجاد تناسب بین انتظارات ما و تفکرات مدیری بود. اینکه مهران مدیری سکولار و مدرن به نظر میرسد، دال بر این نیست که او به کلی مزرعۀ ذهن و ضمیرش را در معرض بادهای غربیِ جهان مدرن قرار داده است. و اصلاً کدام یک از ما ایرانیان مطلقاً مدرن شدهایم؟ اما مدرن شدن نیمبند و نصفهنیمۀ ذهنیت و کنش ما، نافی ضرورت نقد شدن یکایک ما از موضعی دموکراتیک نیست. چیزی که در برنامۀ "دورهمی" آزاردهنده بود،بیربط بودن گفتار تمسخرآمیز مهران مدیری با جایگاه اجتماعی او بود.
مهران مدیری یکی از افراد "جامعۀ هنرمندان" ایران است. به نظر میرسداکثر هنرمندان و بویژه سینماگران ایرانی، در مجموع از "جامعۀ باز" استقبال میکنند؛ جامعهای که فضای فرهنگی و اجتماعی و سیاسیاش، به مراتب بازتر از فضای کنونی است. خود مهران مدیری هم که در برنامۀ هفت، در گفتوگو با بهروز افخمی و مسعود فراستی، از محدودیتهای صداوسیما و دشواری کار در شرایط بسته و سرشار از خطوط قرمز گلایه کرد، قطعاً از گشایش فرهنگی و اجتماعی (و احتمالاً سیاسی) استقبال میکند؛ چراکه او به خوبی میداند نیزهبازی اندر این کوهای تنگ/ نیزهبازان را همی آرد به تنگ.
مهران مدیری قطعاً واقف است که تمسخر حقوق زنان، مصداق گام برداشتن در جهت بسط آزادیهای دموکراتیک در ایران امروز نیست. پس چرا چنین کرد؟ شاید بگوید
طنز بوده است دیگر! در طنز و شوخی که حلوا خیرات نمیکنند؛ سخن گزنده میگویند! تازه بخش زیادی از جامعۀ ایران مخالف حق طلاقاند. پس شوخیهای
اخیر دورهمی، خیلی هم بیپشتوانه نبوده. این دفاعیات احتمالی، به شرطی قابل قبول است که مدیری بتواند با آن سوی ماجرا هم شوخی کند. آیا او میتواند در مواجهه با مسئلۀ حقوق زنان، "نگاه رسمی" را هم به سخره بگیرد. آیا با گشت ارشاد و مسئلۀ حجاب هم میتواند شوخی کند؟ اگر نه، پس چرا طرف ضعیف
این تقابل اجتماعی و سیاسی را هدف شوخی و تمسخر قرار داده است؟ آیا تنگناهای صداوسیما از حیث پرداختن به موضوعات مجاز، تا حدی شدت گرفته که
مدیری گرفتار قحطی سوژۀ جذاب شده است و به ناچار، به موضوعاتی میپردازد که باب میل کسانی است که چنان تنگنایی را برای او رقم زدهاند؟ اگر شرط ادامۀ
حضور در تلویزیون، تمسخر ارزشهای دموکراتیک است، آیا بهتر نیست مهران مدیری قید آن "کوی تنگ" را بزند و میدانی فراختر را برای نیزهبازی انتخاب
کند؟
اگر مدیری بر همین سیاق پیش برود، عملکردش شبیه عملکرد آن "نشریۀ روشنفکری" میشود که در تنگنای خطوط قرمز، دستش به دامن نقد موانع اصلی دموکراتیزاسیون در ایران امروز نمیرسد و هر شماره، محتوا و جاذبهاش را با نقد روشنفکران کشور تأمین میکند. هیچ کس باور نمیکند که مهران مدیری، حتی اگر شخصاً نظر مساعدی نسبت به زنان نداشته باشد، مدافع جامعهای بسته و سنتی است. سابقۀ فرهنگی و سبک زندگی مدیری، نشاندهندۀ چیزی غیر ازاین است.
دیدگاه تان را بنویسید