گزارش روزنامه اعتماد از تشییع و تدفین رهبر شهید در مشهد / این تشییع بزرگترین مانور قدرت نرم جمهوری اسلامی بود
تحلیلگران امنیتی بر این باورند که این تشییع، بزرگترین مانور قدرت نرم جمهوری اسلامی در چند دهه اخیر بود؛ نمایشی که نشان داد ساختار قدرت در ایران، علیرغم ضربات سنگین، همچنان از حمایت تودهای قابلتوجهی برخوردار است.
پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب و خانواده شهید ایشان، پس از آیین تشییع و اقامه نماز توسط فرزند ارشد ایشان حاج سیدمصطفی حسینی خامنهای، در رواق دارالذکر و در نزدیکی روضه منوره رضوی آرام گرفت. جایی در پایینترین نقطه از مقبره حضرت رضا (ع) و در جوار روضه منوره، آنجا که رهبر شهید سالها با خضوع و خشوع از آن عبور میکردند تا به پابوس امام مهربانیها، برسند به منزلگاه ابدی پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب و خانواده شهید ایشان بدل شد.
به گزارش اعتماد، رواق دارالذکر حرم مطهر رضوی، محل دفن پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب و خانواده شهید ایشان است؛ رواقی آکنده از معنا که برای آشنایان سلوک زیارت، تنها یک مکان نیست بلکه نشانی روشن از ادب در برابر ساحت قدسی امام رئوف (ع) است. اینگونه است که مشهدالرضا (ع) در یکی از تاریخسازترین روزهای تقویم سیاسی و اجتماعی ایران، میزبان آخرین وداع با آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید جمهوری اسلامی شد. پیکر ایشان که پس از برگزاری مراسمهای گسترده در تهران، قم، نجف و کربلا سرانجام به مشهد منتقل شد و صبح پنجشنبه در میان خیل عظیم عزاداران و با حضور شخصیتهای تراز اول سیاسی، مذهبی و نظامی از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر امام رضا (ع) به خاک سپرده شد. این مراسم نمایی از انسجام ساختارهای رسمی و همراهی بدنه اجتماعی کشور در گذار به مرحله جدید پس از شهادت رهبر فقید را به تصویر کشید. از بامداد روز پنجشنبه، شهر مشهد شاهد هجوم بیسابقه جمعیت از اقصا نقاط ایران بود. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که ظرفیت تمامی هتلها و اقامتگاههای رسمی و غیررسمی مشهد در کمتر از ۲۴ ساعت تکمیل شد و صفهای طولانی عزاداران که از مسیرهای منتهی به حرم مطهر شکل گرفته بود تا کیلومترها امتداد داشت. انتخاب مشهد به عنوان آرامگاه ابدی، باتوجه به پیشینه طولانی آیتالله خامنهای در این شهر و تعلق خاطر ایشان به مضجع شریف رضوی، از پیش اعلام شده بود. فرودگاه بینالمللی شهید هاشمینژاد مشهد از ساعات اولیه صبح، پذیرای دهها پرواز حامل مقامات عالیرتبه دولتی، فرماندهان ارشد نظامی و هیاتهای دیپلماتیک خارجی بود که برای شرکت در مراسم تدفین خود را به مرکز استان خراسان رضوی رسانده بودند. فضای شهر، ترکیبی از سوگواری عمیق مذهبی و خشم فرو خورده سیاسی بود؛ ترکیبی که در تمامی بنرها، شعارها و بیانیههای نصب شده در سطح شهر مشهود بود.
مراسمی در ابعاد بینالمللی
مراسم رسمی تدفین با قرائت قرآن توسط قاریان بینالمللی و مداحی ذاکران اهلبیت آغاز شد. آنچه بیش از هر چیز در تصاویر تلویزیونی و گزارشهای مخابره شده جلبتوجه میکرد، حضور گسترده هیاتهای سیاسی از کشورهای محور مقاومت بود. نمایندگان بلندپایه از لبنان، سوریه، یمن و گروههای مقاومت فلسطین در صفوف اول عزاداران حضور داشتند. این حضور، فراتر از پروتکلهای دیپلماتیک، پیامی نمادین از تداوم راه و سیاستهای منطقهای رهبر فقید ایران داشت. درحالی که نیروهای امنیتی و انتظامی مسوولیت برقراری نظم را در میان جمعیت متراکم برعهده داشتند، سازماندهی مراسم با همکاری آستان قدس رضوی و ستاد برگزاری مراسم تشییع انجام شد. سخنرانان مراسم ضمن اشاره به وقایع نهم اسفند، بر «تداوم مسیر مقاومت» و «حفظ یکپارچگی ملی» تاکید کردند. یکی از مراجع تقلید حاضر در مراسم، در سخنانی کوتاه، فقدان رهبر جمهوری اسلامی را خسارتی عظیم خواند که تنها با «حفظ وحدت کلمه» و «تبعیت از اصول بنیادین نظام» قابل جبران است.
فضای روانی و اجتماعی شهر
در خیابانهای منتهی به حرم، گروههای مختلف مردم با سر دادن شعارهایی علیه مسببان حملات نهم اسفند، خواستار انتقام و تداوم مسیر ایشان بودند. برخلاف تصور برخی ناظران خارجی مبنی بر احتمال ایجاد خلأ قدرت در پی شهادت رهبر، صحنههای ثبت شده در مشهد نشاندهنده بسیج حداکثری ساختار حاکمیتی و بدنه وفادار به نظام برای جلوگیری از هرگونه تزلزل در ارکان کشور بود. حضور پررنگ جوانان و دانشجویان در مراسم تدفین مشهد، یکی دیگر از نکات قابلتوجه بود. بخش بزرگی از جمعیت حاضر را نسلی تشکیل میدادند که متولد دوران رهبری ایشان بوده و نسبت به سیاستهای داخلی و خارجی وی، پیوندی عاطفی و ایدئولوژیک برقرار کرده بودند. تفکر این نسل که در فضای پرتنش پس از جنگ دوم و حملات اخیر شکل گرفته است، با
در دست داشتن تصاویر رهبر فقید، پیامی از «استمرار هویت انقلابی» را به ناظران جهانی مخابره کرد.
تحلیل وزن ژئوپلیتیک مراسم
برگزاری این مراسم در مشهد، از منظر ژئوپلیتیک نیز دارای پیامهای مهمی بود. انتخاب مشهد به عنوان محل تدفین، فراتر از یک تصمیم شخصی، نوعی «قطببندی معنوی» در جغرافیای سیاسی ایران ایجاد میکند. مشهد اکنون نه تنها به عنوان یک شهر زیارتی، بلکه به عنوان «پایتخت معنوی و نمادین» نظام پس از رهبر فقید، وزن استراتژیک بالاتری پیدا خواهد کرد. حضور هیاتهای نظامی و سیاسی از کشورهای همسایه در مراسم مشهد، به وضوح نشان داد که علیرغم فشارهای نظامی و سیاسی که منجر به شهادت آیتالله خامنهای شد، اتحاد میان کشورهای همسو در منطقه همچنان پایدار است. تحلیلگران امنیتی بر این باورند که این تشییع، بزرگترین مانور قدرت نرم جمهوری اسلامی در چند دهه اخیر بود؛ نمایشی که نشان داد ساختار قدرت در ایران، علیرغم ضربات سنگین، همچنان از حمایت تودهای قابلتوجهی برخوردار است. با خاکسپاری پیکر آیتالله خامنهای در حرم امامرضا(ع)، ایران عملا وارد فاز جدیدی میشود. سخنرانیهای انجام شده در حاشیه مراسم، به وضوح نشاندهنده جهتگیری کلی نهادهای قدرت در کشور برای روزهای آینده بود: «تداوم بیوقفه سیاستهای کلان» و «افزایش آمادگی دفاعی.» آنچه در مشهد گذشت، پایان یک فصل تاریخی بود. آیتالله خامنهای که نزدیک به چهار دهه سکاندار اصلی سیاستهای ایران بود، اکنون در جایی آرام گرفته که همواره آن را مأمن فکری و معنوی خود میدانست. این مراسم، صرفا یک خاکسپاری مذهبی نبود، بلکه یک «میثاقنامه» بود که در آن، تمامی ارکان نظام و اقشار حامی، بر تداوم راهی که با شهادت ایشان در نهم اسفند وارد فاز بحرانی شد، تاکید ورزیدند.
فرجام یک عصر
با غروب آفتاب و پایان مراسم خاکسپاری، مشهد آرامش غریبی را تجربه میکند؛ آرامشی که تحتالشعاع تصمیمات بزرگی قرار دارد که در روزهای آتی در تهران گرفته خواهد شد. آنچه مسلم است این است که این خاکسپاری آغاز مسیر تازهای است که قرار است بر بلندای آرمانهای انقلاب، امام (ره) و آیتالله خامنهای شهید بنا شود. در روز پنجشنبه یکبار دیگر تاریخ ایران در مشهد ورق خورد و اکنون، ایران و منطقه در برابر واقعیتی جدید قرار گرفتهاند که مولفههای آن، پس از وقایع اخیر، به شدت تغییر کرده است. ناظران بینالمللی که اخبار این مراسم را پوشش میدادند، همگی بر یک نکته اتفاقنظر داشتند؛ مراسم مشهد، نمایشی از اقتدار نمادین ایران بود. آنچه در مشهد ثبت شد، سندی بود بر اینکه جمهوری اسلامی، در عبور از سختترین گردنههای تاریخی خود، همواره بر قدرت بسیجکنندگی آیینها و نمادهای مذهبی-سیاسی تکیه کرده است. با پایان تدفین، خیل عظیم جمعیت کمکم شهر را ترک میکنند؛ اما پیامهای سیاسی رد و بدل شده در صحن حرم رضوی، در پایتختهای جهان به ویژه واشنگتن و تلآویو، با دقت تحلیل خواهد شد. این مراسم نه یک پایان، که آغاز فصلی است که هنوز ابعاد کامل آن بر کسی روشن نیست. ایران امروز، به سوگ رهبری نشست که در نگاه ایرانیان، نه تنها یک سیاستمدار که معمار یک جهانبینی بود که در دوران جدید هم تداوم خواهد یافت.
دیدگاه تان را بنویسید