هدف ترامپ از تهدید به بمباران زیرساختهای حیاتی ایران چیست؟
روزنامه اعتماد نوشت: در هفتههای اخیر تهدیدهایی از سوی ایالات متحده درباره هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران مطرح شده است؛ این پرسش مطرح میشود که هدف دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا از تهدیدهایش برای هدف قرار دادن زیرساختها در بحبوحه جنگ چه میتواند باشد؟
«زیرساختها میدان نبرد خاموش» عنوان یادداشت پارسا معقولی برای روزنامه اعتماد است که در آن آمده؛ در هفتههای اخیر تهدیدهایی از سوی ایالات متحده درباره هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران مطرح شده است؛ این پرسش مطرح میشود که هدف دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا از تهدیدهایش برای هدف قرار دادن زیرساختها در بحبوحه جنگ چه میتواند باشد؟ تهدیدهایی که در نگاه نخست ممکن است در چارچوب یک رویارویی نظامی تفسیر شوند. اما پرسش مهم این است که آیا چنین اقداماتی صرفا با منطق نظامی قابل توضیحند یا باید آنها را بخشی از یک راهبرد گستردهتر اقتصادی و ژئوپلیتیکی دانست؟ و اینکه آیا در شرایط فعلی با رسیدن مرحله آتشبس نیز صلحی پایدار در انتظار ایران و منطقه است و ایران همچنان میتواند بازدارندگی خود را حفظ کند؟ و پرسش اصلی این است که آیا دولت ترامپ با به دست آوردن ذخایر اورانیوم ایران و نیز توافق با ایران برای توقف غنیسازی به موفقیت سیاسی دست پیدا میکند؟ دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا در صفحه شخصی خود در تروث سوشیال در سوم و پنجم آوریل تهدیدها و اظهاراتی برای هدف قراردادن زیرساختها مطرح کرد. بدیهی است که هدف قرار دادن زیرساختها، خود به عنوان ابزاری جهت فشار در هر جنگی میتواند موثر باشد، اما واقعیت این است که زیرساختهای انرژی و اقتصادی، لزوما اهدافی با کارکرد مستقیم نظامی نیستند. تخریب این زیرساختها اگرچه میتواند اختلالاتی در کوتاهمدت ایجاد کند، اما به تنهایی تعیینکننده نتیجه یک درگیری نظامی نخواهد بود. با این حال همین ویژگی باعث میشود این اهداف در سطحی فراتر از میدان نبرد معنا پیدا کنند. ایران به عنوان کشوری برخوردار از منابع قابل توجه انرژی، در شرایط عادی قادر است از طریق صادرات این منابع، درآمد ارزی و ظرفیتهای توسعهای قابل توجهی ایجاد کند. این ظرفیت در عین حال یکی از پایههای قدرت چانهزنی اقتصادی کشور در تعاملات بینالمللی به شمار میرود. در چنین بستری هر گونه اختلال در زیرساختهای حیاتی میتواند پیامدهایی فراتر از یک ضربه کوتاهمدت داشته باشد.
در تحلیل سناریوهای محتمل از یک درگیری گسترده، یکی از وضعیتهای قابل تصور آن است که هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از یک ضربه نظامی کوتاهمدت داشته باشد. تخریب این زیرساختها ممکن است اقتصاد کشور هدف را برای مدتی طولانی دچار اختلال جدی کند، توان تولید و صادرات منابع طبیعی را کاهش بدهد و دولت را ناچار سازد بخش بزرگی از ظرفیت خود را صرف بازسازی کند. در چنین شرایطی کشوری که زیرساختهایش آسیب دیده برای تامین منابع مالی و پیشبرد روند بازسازی با محدودیتهای شدید مواجه میشود و همین امر میتواند موقعیت آن را در مذاکرات اقتصادی و سیاسی بهطور محسوسی تضعیف کند. در سناریوی دیگر این احتمال مطرح است که استراتژی امریکا در جنگ با ایران مبتنی بر نابودسازی گسترده زیرساختها باشد؛ بهگونهای که ایران در وضعیت اقتصادی دشواری قرار بگیرد و توان پاسخگویی به نیازهای اساسی کشور کاهش یابد. با از بین رفتن زیرساختها، اولویت اصلی ایران بازسازی سریع و بازیابی امکان استفاده از منابع خود خواهد بود. در شرایطی که کشور به دلیل آسیبهای گسترده، نه درآمد ارزی پایدار از فروش نفت دارد و نه توان پرداخت هزینههای بازسازی را، ممکن است ناچار شود برای تامین منابع و بازگرداندن حداقلی از ثبات اقتصادی، به توافقهایی تن دهد که دامنه انتخابهایش را محدود میکند و هزینههای سنگینی به همراه دارد. به گونهای که امریکا در ازای بازسازی زیرساختها سهم زیادی از نفت ایران را با کمترین هزینه به دست آورد. در شرایطی که امریکا شروط ایران برای آتشبس را پذیرفته است، باید به این واقعیت اشاره کرد که برخلاف ادعاهای این کشور مبنی بر وادار کردن ایران به پذیرش توافق و آتشبس، خود امریکا از برخی خواستههایش عقبنشینی کرده است. تهدیدهای امریکا برای هدف قرار دادن نیروگاهها صرفا با هدف بازگشایی تنگه هرمز مطرح میشد و بازگشایی تنگه میتوانست مانع ادامه بمباران نیروگاهها و زیرساختها شود. با این حال ایران توانسته است بازگشایی تنگه را منوط به توقف همه حملات کند؛ موضوعی که میتواند یک دستاورد مهم برای ایران محسوب شود. در خصوص پرسش آخر باید اشاره کرد که توافق باراک اوباما، رییسجمهور پیشین امریکا با ایران توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران و کاهش میزان غنیسازی به سه درصد بود که با این توافق امریکا تحریمهای ایران را برداشته است. اما طبق گفتههای دونالد ترامپ، ایران باید در توافق جدید با امریکا برنامه موشکی، حمایت از نیابتی و موارد دیگر را لحاظ و آنها را بهطور کلی محدود یا ملغی کند. اما اگر چنین توافقی که ترامپ گفته با ایران اجرایی شود، ایران غنیسازی را متوقف کرده و به خاطر مواردی دیگر از جمله نیابتی و موشکی مورد تحریم قرار میگیرد. تهدیدها و اظهارات ترامپ درباره توافق اگرچه تاکنون به دلیل آتشبس و توقف جنگ عملی نشده، اما این اظهارات خود گویای تغییر در نظم جهانی و عرف بینالمللی است.
دیدگاه تان را بنویسید