موسویان: وزیر خارجه آلمان گفت رییسجمهوری به تیزهوشی آقای هاشمی ندیدهام
هاشمی رفسنجانی جزو شخصیتهای نادر تاریخ روحانیت تشیع است که بر اساس استانداردهای جهانی، بدون اینکه درس سیاست و کشورداری خوانده باشد، از نوابغ سیاسی جهانی تلقی میشود.
اعتمادآنلاین| «سید حسین موسویان» سفیر سابق ایران در آلمان و مذاکرهکننده ارشد هستهای در دوران اصلاحات که این روزها پژوهشگر دانشگاه پرینستون نیز است، خاطرات جالبی از سالهای همکاری با آیتالله هاشمی رفسنجانی دارد.
ایام سالگرد آیتالله هاشمی است. در این یک سال بسیاری در مورد شخصیت و خدمات این مردبزرگ نوشتند و گفتند اما هنوز تا ادای حق مطلب، فاصله زیاد است. همه متفقالقولند که او در زمره چند شخصیت اول تاریخ ٣٨ ساله انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی است. اما نکته مهمتر جایگاه ایشان در تاریخ روحانیت شیعه است.
روحانیت تشیع در طول تاریخ خود فقها، عرفا، فیلسوفان، مجتهدین و مراجع عظیمالشأن بسیاری به خود دیده است اما چهرههایی که بتوان آنها را در زمره سیاستمداران بزرگ تاریخ سیاست، کشورداری و دیپلماسی جهانی ثبت کرد، بسیار کم دارد زیرا که حوزههای علمیه شیعه در طول تاریخ خود عمدتا مرکز فراگیری علوم دینی بوده و نه علوم سیاسی، کشورداری و دیپلماسی.
مرحوم آیتالله هاشمی رفسنجانی جزو نادر شخصیتهای تاریخ روحانیت تشیع است که بر اساس استانداردهای جهانی، بدون اینکه درس سیاست و کشورداری خوانده باشد، از نوابغ سیاسی جهانی تلقی میشود.
مرحوم گنشر که برجستهترین وزیر خارجه آلمان بعد از جنگ جهانی دوم است، بعد از یک ملاقات ٩٠ دقیقهای با مرحوم آیتالله هاشمی در سال 1370-١٣٦٩ به من گفت که در طول ١٦ سال مدیریت دستگاه دیپلماسی آلمان با برجستهترین روسای جمهورعالم ملاقات کردهام اما رییسجمهوری به تیزهوشی آقای هاشمی ندیدهام.
در ایامی که مدیرکل اروپای وزارت خارجه بودم، در اواخر دهه ٦٠، به همراه یکی از وزرای صنعتی به دیدار آقای هاشمی رفتیم. کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و اطریش در وین را در پیش داشتیم. وزیر مذکور که رییس کمیسیون مشترک بود، یک گزارشی از کلیه پروژهای صنعتی جدید، در دست اجرا یا نیمهتمام کشور به صورت جدول و در قالب یک کتابچهای تقدیم کرد که شامل صدها پروژه کوچک و بزرگ در اقصی نقاط کشور بود و قرار بود به طرف اتریشی ارائه شود تا انتخاب کنند. آقای هاشمی کتابچهای که شاید حدود یکصد صفحه جدول اماری از پروژهها بود را ظرف چند دقیقه تورق کرد و به وزیر فرمود این گزارش شما اشتباهات زیادی دارد و سپس نمونههایی از اشتباهات درمورد درصد پیشرفت و میزان ارزبری چند پروژه را نشان وزیر داد. وزیر گیج و مبهوت و شرمنده از اتاق رییسجمهور بیرون آمد و از دفتر رییسجمهور به معاونینش زنگ زد و تکتک ایرادات آقای هاشمی را سئوال کرد. معاونین مربوطه حضور ذهن نداشتند. وزیر گفت من اینجا مینشینم تا بررسی کنید و جواب دهید. مدتی طول کشید تا جواب دادند و نهایتا تمام ایرادات آقای هاشمی را بدون استثنا تایید کردند. وزیر با فریاد پشت تلفن به معاونیناش
گفت که شش ماه است همه با هم جدول آماری پروژهای کشور را درآوردهایم و در شورای معاونین بررسی کردهایم اما آقای هاشمی با یک تورق چند دقیقهای فهمید که ما گند زدهایم! آقای وزیر که به قدری عصبانی بود و نای بلند شدن نداشت، رو به من کرد وگفت: این شیخ از عجایب خلقت است. حضور ذهن و تسلط او بر امور صنعتی و اقتصادی و وضعیت پروژهها از من و همه وزرای صنعتی و اقتصادی بیشتر است؛ به طوری که هروقت نزد او آمدیم، شرمنده از اتاقش خارج شدیم.
این شیخ از عجایب خلقت است
من که واقعا روحم از این ماجرا خبر نداشت، جزئیات واقعه را از پرسیدم. در نهایت هم او به من گفت که امریکاییها این موضوع راکشف و ضبط کردهاند، کار از دست آلمان خارج است، این کار به معنی تهدید خاک ناتوست و ممکن است کشورهای عضو ناتو جملگی سطح روابط دیپلماتیک را با ایران کاهش دهند. آخر جلسه هم به من گفت: ضمنا شما هم از این به بعد میتوانید در آلمان با همسرتان در اقامتگاهتان والیبال بازی کنید چون احدی از مقامات این کشور با شما ملاقات نخواهد کرد تا تکلیف این موضوع روشن شود. در حقیقت با زبان محترمانه گفت که ماموریتتان خاتمه یافته است.
عازم تهران شدم. به دیدار آقای هاشمی رفتم. قبل از اینکه حرفی بزنم فرمود: میدانم برای چه آمدهاید. من سفر استان فارس بودم. خدمت مقام معظم رهبری رسیدم. فرمودند گزارش سفر استان فارس بماند برای بعد. هرچه سریعتر و قبل از هر کاری، موضوع خمپاره را پیگیری و روشن کنید. دیروز هم در جلسه شورایعالی امنیت ملی بحث کردیم و هیچکس چیزی نمیدانست. بنابراین برای رهبری، شورایعالی امنیت ملی و من این مهمترین دستور کار است تا مشخص شود عوامل این خیانت به منافع و امنیت ملی کشور از خارج هستند یا از داخل؛ چون ما تردید نداریم این اقدام توطئهای علیه امنیت ملی ایران است. خدمتشان عرض کردم که من دیگر به آلمان برنمیگردم چون در عمرم اینقدر تحقیر نشده بودم که یک مقام خارجی به من بگوید برو با همسرت در منزل والیبال بازی کن!
آقای هاشمی فرمود تکلیف شرعی شماست که هر چه زودتر برگردید و قبل از اینکه این باد به طوفانی در روابط خارجی ما تبدیل شود، آن را مهار کنید. این موضوعی است که امریکاییها و صهیونیستها میتوانند بر آن سوار شده، کل روابط ما با جهان غرب را معلق و حتی با اقدامات ایذایی بینالمللی، روند بازسازی کشور بعد از جنگ را معلق کنند. امیدمان بعد از خدا به شماست. لذا فورا برگردید و تلاش کنید تا بحران پیشرو مدیریت شود. توقع مقام معظم رهبری هم همین است و لذا برای این کار اختیار کامل به شما میدهم. برای یافتن راهحل مفصل مشورت کردیم، همراه با آقای دکتر ولایتی و آقای دکترمحمود واعظی فرمولی را جمعبندی کردیم که با اجرای آن بحران مهار و مدیریت شد.
در این مقاله قصد تشریح کموکیف فرمول مذکور را ندارم اما همین مقدار بگویم که اجرای آن نیازمند سلسله اقداماتی سریع و شجاعانه در سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی بود که بدون همت، پیگیری، تدبیر، ریسکپذیری و مدیریت مستقیم آقای هاشمی هرگز به نتیجه نمیرسید. در خلال این پروسه، از نزدیک شاهد بودم که او از یک تیزهوشی باورنکردنی در تشخیص معادلات بینالمللی برای مدیریت چنین بحرانهایی در عالم دیپلماسی برخوردار است.
من باور دارم که او نه تنها از مدیران سیاسی کمنظیر تاریخ معاصر ایران بلکه افتخار تاریخ روحانیت تشیع است. خدایش او را رحمت کرده و به بازماندگان سیاسی کشور هم لیاقت ثبت این افتخار در تاریخ سیاست ایران و جهان را عطا فرماید.
منبع: انتخاب
دیدگاه تان را بنویسید