گزارش «اعتمادآنلاین» از سیاستورزی در غیاب رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام
آیا مثلث ناطق، روحانی و خاتمی میتواند جای خالی هاشمی را پر کند؟
اگر مثلث ناطق، خاتمی و هاشمی، سال 92 توانست روحانی را به پاستور بفرستد، حالا مثلث ناطق، خاتمی و روحانی میتواند چشمانداز ایران 1400 را به گونهای دیگر ترسیم کند که در جای خالی تصمیمساز اصلی روزهای پس از انقلاب، کشور دوباره بر موج تلاطمها و التهابهای غیرعقلانی نیفتد.
اعتمادآنلاین| یک سال پیش وقتی خبر فوتش در رسانهها منتشر شد، فارغ از آنکه شوک بزرگی برای بخش مهمی از جامعه رخ داده بود، این سوال برای خیلیها تکرار میشد که تکلیف کارهای بر زمینماندهاش چه میشود؟ آن هم در روزهایی که هنوز مسائل برجایمانده از سالهای قبل حل نشده و مردم هر جا که فرصتی بیابند رفع آن را طلب میکنند و او آخرین پایگاه برای همان بخش از جامعه بود. همانطور آخرین خطبه نماز جمعهاش در سال 88 بر چنین مداری چرخید و حرف دل بخش مهمی از مردم را بر زبان آورد؛ اما سال گذشته که برای همیشه با دنیا وداع کرد، هنوز کسی خبر نداشت که یک سال بعد دوباره کشور را ناآرامیها و اعتراضاتی در برمیگیرد که خیلیها بگویند جای هاشمی خالی است تا محور وحدت باشد. بیانیهها و سخنان احزاب چپ و راست در روزهای اخیر اگر چه هر کدام سعی بر آن داشت تا نقش وحدتساز و آرامبخش برای التهاب روزهای اخیر باشد اما بر کسی پوشیده نیست که سیاستِ این روزهای کشور یک هاشمی کم داشت.
هاشمی که روزهای نخست نهضت انقلابی همراه حرکت مردمی و بعد انقلاب هم یار بنیانگذار انقلاب بود، در تمام سالهای پس از 57 در کلیدیترین تصمیمهای کشور نقش پررنگی داشت. چه در دوران جنگ هشتساله، چه زمان رحلت امام و تعیین رهبری جدید، چه در روزهای پر التهاب 88 و چه در پایان هشت ساله تصدیگری تام اصولگرایان و روی کار آمدن حسن روحانی و چه در آخرین انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان.
با این حال هنوز مسائلی هست که چشم مردم به دستهای او بود تا گره کار بگشاید؛ وقتی دیماه 95 درگذشت، همان مسائل بر جای مانده بود که عدهای را بر آن داشت که بگویند هاشمی هنوز کارهای زیادی داشت که باید انجام میداد؛ اما نظر خودش چیز دیگری بود؛ چند ماه قبل از وداعش با دنیا، صراحتا گفته بود که «حالا میتوانم راحت بمیرم» چرا که به گفته خودش در بدترین شرایط توانسته بود تا حدودی این وضع را عوض کند. حرفهایش معطوف به دورانی بود که احمدینژاد بر سر کار آمد و بیم آن میرفت که تفکر احمدینژادی و آن شیوه اداره کشور همچنان ادامه یابد.
سال 92 خودش آستینها را بالا زد و وارد میدان شد؛ رد صلاحیتش در انتخابات ریاست جمهوری سرخوردهاش نکرد چرا که هدفش ریاست نبود که به اندازه کافی در کارنامهاش داشت؛ پشت روحانی ایستاد و در همکلامی و همراهیِ ناطق نوری، خاتمی و دیگر اصلاحطلبان او را به پاستور فرستاد تا شبیهترین گزینه به هاشمی، ردای ریاست جمهوری را برای هشت سال بعد پوشیده باشد. بیدلیل نبود که چند ماه قبل از مرگش بگوید حالا میتوانم راحت بمیرم.
او در روزهایی رفت که رقبای پیشین در کنار هم قرار گرفته بودند، همانطور که خودش نیز با رقبای سابقش همکلام شده بود. اگر ناطق نوری در سال 76 رقیب اصلی سیدمحمد خاتمی بود، حالا آنها در کنار هم میتوانستند برای نجات کشور از افتادن در مسیر بیبازگشت بحرانی، راه چارهای تدبیر کنند و بر سر یک میز بنشینند و برای بهتر شدن اوضاع به راهحل بیندیشند. هاشمی خودش هم در همان مسیر بود؛ اصلیترین نوک پیکان انتقاد اصلاحطبان زمانی به سمت هاشمی بود و سالهای بعد حلقه وصل عقلای راست و چپ، بر محور او شکل گرفت؛ تا مدیریت کشور دوباره بر مدار عقلانیت حرکت کند.
هاشمی اگر گفته بود حالا میتوانم راحت بمیرم، بدون شک، صحبتی از روی تعارفهای مرسوم نبود. او میدانست که روحانی همان راهی را میرود که اگر خودش در پاستور بود، در پیش میگرفت؛ و البته میدانست که چهرههایی همچون خاتمی و ناطق حالا دیگر نه رقیب که رفیق رساندن کشتی انقلاب به ساحل ثبات خواهند بود. فکرش بیراه هم نبود؛ و ناطق هم نشان داد که میخواهد این تاثیرگذاری را داشته باشد. او از ریاست دفتر بازرسی رهبری با همین هدف کنارهگیری کرد تا به گفته خودش بتواند به نفع حسن روحانی سخنرانی و اظهارنظر کند.
ترکیب ناطق و روحانی میتوانست تا اندازهای جای خالی هاشمی را پر کند. هر چند هاشمی سوابقی در کارنامهاش داشت که هیچکس را نمیتوان در تاریخ پس از انقلاب با او همعرض دانست. ریاست مجلس، ریاست خبرگان، ریاست جمهوری و ریاست مجمع تشخیص هر کدام یکی از ستونهای نظام به شمار میرفت که هاشمی در دورههایی مسئولیت آن را بر عهده داشت.
از این میان، ناطق ریاست مجلس و روحانی ریاست جمهوری را در کارنامهشان دارند. با این حال آنها نیز مانند هاشمی عضویت در جامعه روحانیت مبارز را در دفتر فعالیت سیاسیشان ثبت کردهاند. هر چند هیچ کدام دیگر در آن جلسات شرکت نکردند، چرا که تشکل متبوعشان به جای حمایت از اصلیترین چهرههایش ترجیح داده بود پشت احمدینژاد را بگیرد و در برابر تخریب هاشمی، ناطق و حتی روحانی سکوت کند.
اینگونه بود که هر سه از خاستگاه اصلیشان رخت بربستند و راه عقلانیت را در همنشینیهای دیگری جز «شیخوخیت اصولگرایانه بر محور جامعتین» دیدند. اگر مثلث ناطق، خاتمی و هاشمی، سال 92 توانست روحانی را به پاستور بفرستد، حالا مثلث ناطق، خاتمی و روحانی میتواند چشمانداز ایران 1400 را به گونهای دیگر ترسیم کند که در جای خالی تصمیمساز اصلی روزهای پس از انقلاب، کشور دوباره بر موج تلاطمها و التهابهای غیرعقلانی نیفتد.
دیدگاه تان را بنویسید