بازخوانی یک مصاحبه از آیت الله هاشمی رفسنجانی:
اگر بخواهیم جامعهای با نشاط داشته باشیم باید روی مردم حساب کرد/ اگر بخواهیم بدون مردم کار کنیم همه چیز در بنبست قرار میگیرد/ رمز موفقیت ما وحدت و انسجام و دلگرمی همه اعضای خانواده انقلاب برای کار است/ امید سرمایه بزرگی است/ بارها گفتهام که عمر و زندگی
آیت الله هاشمی رفسنجانی در مصاحبه ای که در سال 91 با ایشان انجام شده با تاکید بر نقش مردم در مدیریت کشور گفته بود: بسیاری از حوادث در اختیار ما نیست اگر بخواهیم جامعهای با نشاط داشته باشیم باید روی مردم حساب کرد. اگر بخواهیم بدون مردم کار کنیم همه چیز در بنبست قرار میگیرد. رمز موفقیت ما وحدت و انسجام و دلگرمی همه اعضای خانواده انقلاب برای کار است.
اعتمادآنلاین| اسفند سال 91 و در روزهایی که شایعات بسیاری مبنی بر عدم تمدید حکم ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام برای آیت الله هاشمی رفسنجانی حکایت می کرد هفته نامه آسمان در گفت و گویی با ایشان پرسش هایی را درباره مجمع تشخیص مصلحت و جایگاه آن در ساختار سیاسی ایران مطرح کرد. آیت الله هاشمی رفسنجانی در این گفت و گو علاوه بر تکذیب این شایعه ها، بر ضرورت اهمیت به مردم در کشور تاکید کرده بودند.
چکیده ای از این گفت و گو را در ادامه می خوانید:
اخیراً شایعاتی در برخی سایتها و بعضاً نشریات مشخص راه افتاده که خط خروج شما را از مجمع تشخیص دنبال میکند. به عبارتی خواهان خروج و خداحافظی شما از مجمع تشخیص مصلحت نظام هستند. آیا این شایعات، صحت دارد و شما قصد دارید مجمع تشخیص مصلحت نظام را ترک کنید یا اینکه همچنان در جمع سران نظام در مجمع حضور خواهید داشت؟
شایعاتی بیش نیست توجه به شایعات منجر به گسترش آن میگردد. من بارها گفتهام که عمر و زندگی خود را وقف نظام و انقلاب کردهام و تا زمانی که احساس کنم میتوانم تأثیرگذار باشم و به حل مشکلات کمک کنم. دریغ نخواهم کرد. ممکن است افرادی دوست داشته باشند مکنونات قلبی خود را به عنوان شایعه بر سر زبانها بیندازند ولی نباید به اینگونه بداخلاقیها که عمدتاً از ناحیه افراطیون است توجه کرد.
ممکن است شما در پاسخ به سوال فوق، جواب را به نظر مقام معظم رهبری سوق دهید که ایشان اعضاء را تعیین میکنند با این حال سوال را اینگونه میپرسیم که بنای شما بر حضور در مجمع است یا خداحافظی از این نهاد مشورتی؟
ایشان حدود یکی، دو ماه پیش به من فرمودند که در مورد ترکیب اعضا پیشنهادی دارید؟ معمولاً هر دوره از من سؤال میکنند که اگر پیشنهادی برای اشخاص و موارد دیگر دارم بگویم. من گفتم هنوز در مورد این موضوع فکری نکردهام. در ملاقات آخری که اوائل اسفند خدمتشان داشتم، گفتند که شما جواب ندادید؟ گفتم که دبیرخانه پیشنهادهایی را تهیه کرده که من قبول دارم. چهارده مورد به ایشان پیشنهاد شده است. البته صحبتهایی با ایشان داشتهام که نتیجه آن معلوم خواهد شد.
در سالهای اخیر از سوی مقام معظم رهبری یک نهاد مشورتی دیگر بنام شورای حل اختلاف و تنظیم روابط قوا تشکل شد تفاوت این شورا با مجمع تشخیص در چیست؟ آیا مجمع تشخیص نمیتوانست آن وظایف را برعهده داشته باشد؟
شورای حل اختلاف برای هماهنگی قوای سه گانه بوجود آمده است. این موضوع اصلاً ربطی به مجمع نداشت و ندارد. این جزوی از وظایف خاص رهبری است. در اصل 110 قانون اساسی که کامل آن را میتوانید بنویسید، مشخصاً لفظ ولایت مطلقه رهبری، تنها در همانجا آمده است که ایشان باید بین سه قوه هماهنگی ایجاد کنند و وظیفه جای دیگری نیست. این کار به عهده ایشان است. قبلاً به عهده رئیس جمهور بود. در بازنگری قانون اساسی به رهبری محول شد و ولایت مطلقه را آنجا آوردند و گفتند که ایشان میتوانند هماهنگی ایجاد کنند. مدتی هم ایشان این کار را میکردند. زحمت هم داشت. جلسه میگذارند و سران را دعوت میکنند، پیغام میدهند گاهی مؤثر است و مانع دعوای مجلس و دولت و قوه قضائیه میشود. ولی اخیراً چون اختلافات خیلی زیاد شده بود، نخواستند این مقدار وقت صرف این کار کنند، باید به یک مرکزی محول میکردند. آنجا هم مجمع نبود. چون رفع اختلاف بین سه قوه جزو مسئولیتهای ما نیست. اگر اختلافها سر قانونگذاری باشد و داخل قوه مقننه و حتی اگر با دولت اختلاف داشته باشند به ما مربوط نمیشود یا اگر اختلاف با قوه قضائیه داشته باشند هم به ما مربوط نمیشود. فقط اختلاف مجلس و شورای نگهبان به مجمع میآید. اصلاً هیچ ارتباطی به مجمع نداشت. به همان دلایل که ایشان نظارت را به مجمع واگذار کردند و در آن یک منطقی وجود داشت (برای اینکه مجمع سیاستها را نوشته و خودش میتواند نظارت کند.) برای این کار هم باید چند نفری را تعیین میکردند، البته نمیدانم چقدر موفق بوده است. البته اینها مشاور هستند و تصمیمگیر نیستند. باید راه حل اختلافات را پیدا و به رهبری گزارش کنند. به نظرم اصلاً هیچ ارتباطی به مجمع ندارد و در مسئولیت ما نبوده و نیست.
حضرتعالی یک بار در گفت و گویی اشاره کردید علاقمند بودید که کنارهگیری کنید اما نگران هستید قهر سیاسی تلقی شود. باتوجه به اینکه چند سالی از آن گفت و گو گذشته است جنابعالی همچنان برهمان نظر گذشته هستید.
بله
اخیراً سخنان مقام معظم رهبری در باب تغییر نظام سیاسی ایران از ریاستی به پارلمانی بازتابهای بسیاری یافت. حضرتعالی در سالهای متمادی هم ریاست مجلس و نظام پارلمانی و هم نظام ریاستی را تجربه کردهاید؟ شما کدامیک را توصیه میکنید؟
البته این بحث سابقه دارد. در زمان بازنگری قانون اساسی. دو نظر وجود داشت. یک نظر این بود که نظام پارلمانی باشد. یعنی اینکه مجلس نخستوزیر را انتخاب کند و او هم به مجلس جوابگو باشد. در حال حاضر معمولاً اکثریت احزاب در دنیا وقتی رأی میآورند، به طور اتوماتیک رهبر حزب نخستوزیر میشود و بعد هم کابینه را معرفی میکند. نظر بعدی این بود که نظام ریاستی باشد. منتها آن زمان رئیس جمهوری و نخستوزیر با هم بود نخست باید اول از مجلس، رأی اعتماد میگرفت، بعد کابینه را برای اخذ رأی اعتماد معرفی میکرد و سیستم خاصی بود که مشکلزا شده بود، چون بین رئیس جمهور و نخستوزیر مشکل پیدا میشد. رئیس جمهور با زحمت زیاد انتخاب میشد و اختیاری هم نداشت. نخستوزیر را به مجلس معرفی میکرد. مجلس هم رأی میداد و بعد از آن مسئولیتی به عهده رئیس جمهور نبود، این سیستم جواب نداد. مخصوصاً آثاری از اختلاف در کشور پیش آمد که نشان داد جواب نمیدهد. موضوع برای بررسی به چند کمیسیون ارجاع شد. کمیسیونی که مأمور بود راجع به نظام و سیستم گزارش بیاورد، نظرش بر نظام پارلمانی بود. آیتالله خامنهای که آن زمان عضو آن کمیسیون بودند. مخالفت کرده بودند. منتها دیگران رأی داده بودند. بعد که نظر کمیسیون به جمع آمد پس از بحثهایی زیاد، نظام پارلمانی رد و سیستم جمهوری تصویب شد. همان زمان به یاد دارم که سرسختترین مخالفتها را شخص آیتالله خامنهای میکردند که اینگونه نشود چون ما به مردم وعده جمهوری دادهایم و مردم شعار استقلال آزادی جمهوری اسلامی دادهاند.
آن زمان استدلالها قوی بود. اگر مذاکرات آن زمان را مطالعه کنید، واقعاً خواندنی است. بالاخره نظام جمهوری تصویب شد. من هم طرفدار همین نظر بودم. لذا دیگر بحثی نبود. رهبری معظم در کرمانشاه جملهای گفتند که از آن تفسیر سوء شد. منظور ایشان مطلب دیگری بود. بحث ایشان این بود که در نظام ما بنبست نیست. یعنی کسی نباید فکر کند که بنبست داریم و اگر ما حتی بخواهیم نظام اداره کشور را تغییر دهیم، قانون اساسی را اصلاح و تغییر میدهیم. اصل نظرشان این بود. من که سوابق را میدانستم، هنوز ایشان از سفر برنگشته بودند، نظرم را گفتم. من میدانستم ایشان موافق نیستند. دیدم بحثهای انحرافی جدّی در اینجا میشود. حتی بعضیها گفتند کمیسیونی از یک سال پیش در این مورد کار میکرده است. اصلاً از چنین کمیسیونی اطلاعی نداشتم اعلام کردم که با این مخالف هستم و نظر رهبری هم این نیست و منظور ایشان این است که بنبست نداریم. وقتی ایشان از سفر برگشتند، در دیداری حضوری پرسیدم که منظور شما چه بوده است؟ ایشان گفتند همان بحث همیشگی یعنی اینکه بنبست نداریم و تشخیص شما درست بوده است. گفتم یکی از اعضای هیأت رئیسه مجلس گفته است که شما یک سالی است که کمیسیون تعیین کردهاید. ایشان گفتند: درست نیست و اصلاً این کار را نکردهایم و اطلاع دادهایم که این ادعا تکذیب شود. از آن زمان به بعد هم، بحثها فروکش کرد.
به عنوان سووال آخر، آیندة ایران و مردم را چگونه میفهمید؟ چه توصیههایی دارید و چه راهبردی را برای ورود به یک جامعه بانشاط که همه اعضاء در آن مشارکت داشته باشند توصیه میکنید؟
همواره باید به آیندة خوب امیدوار باشیم. امید سرمایه بزرگی است مهم این است که چگونه از این سرمایه استفاده کنیم. اولاً مردم ایران مردمی عالم، تحصیلکرده و فهیم هستند ارتباطات روز دنیا باعث شده که سطح آگاهی مردم بویژه جوانان روز به روز بالاتر برود. مردم ما مسلمان و بسیار نجیب هستند. مسئله دیگر اینکه ایران دارای منابع بسیار غنی و از لحاظ نیروی انسانی بسیار مستعد است بسیاری از حوادث در اختیار ما نیست اگر بخواهیم جامعهای با نشاط داشته باشیم باید روی مردم حساب کرد اگر بخواهیم بدون مردم کار کنیم همه چیز در بنبست قرار میگیرد. رمز موفقیت ما وحدت و انسجام و دلگرمی همه اعضای خانواده انقلاب برای کار است.
منبع: هفته نامه آسمان/اسفند 1391
دیدگاه تان را بنویسید