محسن رهامی:
نگاه رهبری به بدنه اصولگرایان سرایت کرده است
محسن رهامی معتقد است که دیدار مقام معظم رهبری با برخی اصلاحطلبان موثر واقع شده و سبب شده که اصولگرایان نگاه حذفی را کنار بگذارند.
اعتمادآنلاین| جریان اصولگرا که پیش از این شرط و شروطهای بسیاری برای گفتوگو با اصلاحطلبان داشت؛ نرمش بیشتری به خرج میدهد. از اظهارنظرهای اخیر برخی چهرههای شاخص این جریان این طور استنباط میشود که آنها نیز ضرورت تعامل را دریافتهاند. محسن رهامی، فعال سیاسی اصلاحطلبی که در سالهای اخیر دیدارهایی در این زمینه داشته از تعدیل فضای سیاسی کشور میگوید. او معتقد است که دیدار مقام معظم رهبری با برخی اصلاحطلبان موثر واقع شده و سبب شده که اصولگرایان نگاه حذفی را کنار بگذارند.
به نظر میرسد که فضای سیاسی کشور بیش از قبل آماده گفتوگو میان جریانهای سیاسی است. نظر شما در مورد ضرورت این گفتوگوها چیست؟
گفتوگو میان جریانهای سیاسی در واقع ضرورت کار سیاسی است. جریانهای موثر در اداره کشور در همه دنیا لزوما به لحاظ نگرش سیاسی رویکرد یکسانی ندارند و برای پیشبرد اهداف خود در راستای توسعه پایدار و حل معضلات کشور ناگزیر به همکاری هستند. از همین رو گفتوگو میان احزاب سیاسی در همه دنیا مرسوم است. روشهای تعامل و همکاری جریانهای سیاسی در کشور ما معمولا به این صورت است و نوعی تعامل مثبت بین جریانهای سیاسی مختلف، لیکن نه به صورت رسمی، از قبل وجود داشته و در حال حاضر به سمت تقویت و تعمیق است، گرچه بعضی از جریانهای هوادار افراط و تفریط، بعضا وارد میدان شده و به این نوع تعامل بین جریانهای اصیل و متفکر کنار آسیب میزنند.
اظهارات فعالان سیاسی هر دو جناح سیاسی در ماههای اخیر نشان میدهد که همه مایل به تغییر این شیوه هستند.
تمایل به گفتوگو مربوط به یکی، دو ماه اخیر نیست اما اخیرا تغییرات در فضای سیاسی ایجاد شده که جریانهای موجود یعنی اصلاحطلبان و اصولگرایان به ضرورت و اهمیت گفتوگو بیشتر توجه میکنند.
شما از سوی جریان اصلاحطلب مسوولیتی در راستای تعامل با جریان اصولگرا دارید. از تلاشهایی که تاکنون صورت گرفته تا به فضای سیاسی کمتنش بازگردیم، بگویید.
اوج اختلافات دو جریان سیاسی به وقایع سال ٨٨ و مسائل متعاقب قضایای ۸۸ مربوط میشود. ما از همان سالهای پس از ۸۸ جلساتی را با بعضی از دوستان اصولگرا شروع کردیم. خصوصا که اینجانب به عنوان مسوول بنیاد بینالمللی صلح و نیز مسوول کمیته تعامل و رایزنی شورای عالی سیاستگذاری اصلاحات، در دو، سه سال گذشته، مسوولیت تعامل و رایزنی اصلاحطلبان را به عهده داشتم و نشستهایی را با شخصیتهای تاثیرگذار اصولگرا داشتهام.
با کدام یک از چهرهها تاکنون گفتوگو کردهاید.
با افراد و جریانهای مختلف، مثلابا مهندس باهنر و آقای محسن رفیقدوست، حجتالاسلام آقای ناطقنوری، حجتالاسلام ابوترابی و امثال آنان، همچنین با بعضی از روحانیون منتسب به جریان اصولگرا در دو، سه سال اخیر گفتوگو کردهایم. از آن طرفی نیز با تعدادی از مراجع و علمای حوزه که در مسائل سیاسی و اجتماعی تاثیرگذار هستند، نشستهای متعدد داشتیم. با مشاوران مقام معظم رهبری که لزوما از نظر دیدگاهی منتسب به یک جریان نیستند، هم گفتوگو کردیم.
این نشستها ادامهدار است؟
بله، مثلا در حال حاضر نشستهای منظمی به صورت هر دو هفته یک بار با آقای ابوترابی و جمعی از دبیران کل احزاب اصولگرا داریم. از این طرف نیز با تعدادی از دوستان و اساتید اصلاحطلب که بیشتر در قالب شورای مرکزی و مدرسین دانشگاهها فعالیت میکنند با دوستان اصولگرا، جلسات دورهای انجام میشود.
ارزیابی شما از این نشستهای چیست؟
من این نشستها را برای بهبود فضای سیاسی کشور مفید میدانم. دقت داشته باشید که بعد از اتفاقات سال ٨٨ جریان اصلاحطلب به شکلی کنار گذاشته شده بود و حرف از تحریم انتخابات در میان بود، ما در سالهای ٩٠ و ٩١ و اوایل سال ٩٢ نشستهایی داشتیم و تلاش زیادی برای حضور در انتخابات و بازگشت فعال به پای صندوقهای رای شد که منجر به حضور دوباره ما در صحنه شد. پیش از آن دوستان ما چندان حاضر به همکاری نبودند، به همین دلیل، آماده کردن مقدمات حضور در صحنه انتخابات شورا و تهیه فهرست کاندیداهای شورای چهارم به عهده بنده، که مسول کمیته انتخابات شورای هماهنگی جبهه اصلاحات بودم، محول شد. و برای دعوت از دوستان عمدتا در تهران جلسات متعدی برگزارشد. خروجی این جلسات هم منجر به دست آوردن حدود ٥٠ درصد کرسیهای شورای چهارم در تهران واکثر شهرها شد. در شهرستانها تقریبا با همین نسبت موفق بودیم. نتایج این انتخابات و امیدی که نتیجه انتخابات ریاستجمهوری ٩٢ ایجاد کرد، فضا را بازتر کرد و توانستیم در سال ٩٤ بهتر عمل کنیم. دیدیم که تعداد رد صلاحیتها کمتر بود و کرسیهای بیشتری در مجلس کسب کردیم.
کاهش تعداد رد صلاحیتها متاثر از جلساتی بود که در راستای افزایش تعامل برگزار میکردید.
بنده و دوستان نشستهایی با اعضای محترم شورای نگهبان داشتیم و از ما با روی باز استقبال کردند. نتیجه این بود که تعداد بیشتری از نیروهای اصلاحطلب و معتدل به مجلس دهم راه یافتند. همین حرکت کماکان ادامه دارد و فکر میکنم همانطور که در شورای پنجم در تهران و شهرستانها موفقیت خوبی به دست آوردیم میتوانیم در تعامل با جریانهای سیاسی موجود در کشور و همراهی با آنها، در آینده نیز موفق باشیم.
چرا این تعامل را ضروری میدانید؟
با روش این نوع تعامل میتوانیم تنشهای سیاسی را کاهش دهیم. حرکتهای تند و افراطی را محدود کنیم و میدان فعالیت سیاسی را به تندروهای دو جریان ندهیم. به این صورت مانع تعمیق شکافهای سیاسی میشویم. البته در این مسیر به نقطه خیلی مطلوب هنوز نرسیدهایم و به بسیاری از اهداف خود دست نیافتهایم. میبینیم که در انتخابات مجلس تعداد قابل توجهی از نیروهای موثر ما نتوانستند از فیلتر شورای نگهبان عبور کرده و وارد مجلس شوند. طرحی که ما برای مجلس دهم از نظر کارشناسی داشتیم قویتر از مجلسی بود که اکنون داریم. حتی در مورد شورای شهر نیز میتوان همین را گفت. به نقطه مطلوب نرسیدهایم اما در آن جهت حرکت میکنیم.
منظورتان از نقطه مطلوب و اهدف دقیقا چیست؟
تعامل و رایزنی با جریانهای رقیب تنش سیاسی را کاهش میدهد و هزینه فعالیت سیاسی را کاهش میدهد. در واقع ما تلاش میکنیم شرایط را به نحوی فراهم کنیم که مردم برای فعالیت سیاسی ناگزیر به پرداخت هزینههای سنگین نباشند. این مهمترین اهداف نشستهای ما است. از طرفی نیز برخی جریانهای سیاسی که در انقلاب سابقهای نداشتند در زمان عدم تعامل جریانهای سیاسی و به حاشیه رفتن آنها؛ مطرح میشوند. در سالهای گذشته شاهد بودیم که این نوع جریانهای فرعی و بعضا بیریشه چقدر در روی کار آمدن دولت نهم و دهم موثر بودند و خسارتهای سنگینی متوجه کشور و انقلاب کردند. در حقیقت آسیب غیبت جریانهای اصلی انقلاب بسیار سنگین است و از همین رو تعامل آنها بسیار فایدهمند است.
طی سالهای گذشته اغلب اصلاحطلبان از ضرورت گفتوگو صحبت میکردند اما اخیرا شاهدیم که اصولگرایان نیز مایل به تعامل شدهاند. چه چیزی موجب تغییر رویه آنها شده است؟
اکنون فضا خیلی مناسب شده است. قبلا فضای سیاسی کشور نوعا مبتنی بر رد گفتوگو و برخورد با اصلاحطلبان بود. گویی یک طرف غریبه و بچه ناتنی بوده و یک طرف صاحبخانه و همهکاره است. اکنون این حالت البته تا حدی کاهش یافته است. خصوصا بعد از ملاقاتی که با شخص مقام معظم رهبری داشتیم و مفصل پیرامون مسائل سیاسی کشور گفتوگو کردیم، فضای سیاسی عمومی برای تعامل و گفتوگو، به نظر میرسد خیلی مناسبتر از قبل گشته است.
منظور این است که دیدار رهبری با اصلاحطلبان موجب شد اصولگرایان رویکردی دیگری در پیش بگیرند.
بله، وقتی میبینند که خود مقام معظم رهبری حاضر هستند یک وقت مناسبی را اختصاص دادهاند، تا پای صحبت برخی از اصلاحطلبان بنشینند و تبادل نظر کنند طبیعی است که اصولگرایان اصیل هم نگاه خود را نسبت به اصلاحطلبان تغییر میدهند. در واقع نگاه رهبری به بدنه جریان اصولگرا سرایت کرده و نگاه حذفی که برخی از آنها داشتند تا حدی تعدیل شده است. همین فضای عمومی بود که بعضی از اعضای محترم شورای نگهبان در جلسات چند ساعت وقت گذاشته و با حوصله استدلالهای ما را شنیدند. این نقطه قوتی بین گفتوگو بین جریانها است و باید از آن استفاده کنیم.
اصولگرایان تاکنون برای گفتوگو شرط و شروط میگذاشتند؛ فکر میکنید این جریان از پیششرطهای خود میگذرند؟
اگر در یک گفتوگو و نشست، پیششرطهایی گذاشته شود به اساس گفتوگو آسیب میزند. هیچ جریانی نباید وارد وادی پیششرط گذاشتن شود. از سوی دیگر هم نباید دنبال این باشیم که مثلا طی یک یا دو جلسه حتما به نتیجه مشخص و مورد نظر خودمان برسیم. طبیعی است که نتایج در بلندمدت حاصل میشود. این نگاه که در کوتاهمدت به توافق برسیم و در غیر این صورت جلسات را ترک کنیم، درست نیست و موجب میشود که کاری از پیش نبریم. نه همه اصولگریان اما برخی از آنها قبلا نگاه حذفی داشته که اکنون شاهد تعدیل آن هستیم.
این تعدیل حاصل همان جلسات گفتوگو است یا متاثر از عوامل دیگری است؟
هیچ یک از مسائل اجتماعی تک فاکتوری نیست و متاثر از موضوعات مختلف است. فضای عمومی کشور و اقبال جامعه به اصلاحطلبان آرامشی که در کشور ایجاد شده و اطمینانی که جریان مقابل نسبت به گفتوگوها پیدا کرده؛ همه اینها موثر است. برخی از خناسان علیه هر دو جریان فضاسازی کرده و هر کسی که میخواست پای مذاکره بنشیند را سازشکار میخواندند. در واقع ورود به گفتوگو را عدول از ارزشهای اصولگرایی یا اصلاحطلبی میدانستند و مواضع افراطی میگرفتند. قصدشان بیشتر این بود که به دیگران میدان نداده تا همیشه خودشان مطرح باشند. در مذاکرات هستهای نیز شاهد بودیم علیه دولت و روش تعامل با دنیا از جمله شخص آقای ظریف فضاسازی کرده و او را متهم به سازش با غرب و امریکا میکردند، اما نهایتا جامعه از مذاکرات استقبال کرد. این تجربه نشان داد که بدون عدول از ارزشها میتوانیم با قدرتهای جهانی مذاکره کنیم، و برخی مشکلات را از سر راه ملتمان برداریم. لذا از این تجربه در عرصه داخلی نیز باید استفاده کرد. به طریق اولی در داخل کشور میتوان با جریانهای سیاسی رقیب گفتوگو کرد. بیان نقطه نظرات موجب میشود که از مشترکات بهترین استفاده را کنیم و نقاط
اختلاف را کاهش دهیم. تلاش ما این است که همین مدل از گفتوگو را در چارچوب «بنیاد بینالمللی صلح» بین جریانهای مذهبی و قومی ایجاد کنیم. فکر میکنیم که قطعا به نتایج خوبی میرسیم.
گفتوگوهای داخلی که اکنون شرایط برای انجام آن مهیاتر از قبل است باید حول چه محورهایی باشد؟
به نظر من باید با همین شیوه جلو برویم و سطح گفتوگوها را به تدریج بالا ببریم و ارتقا دهیم، به نحوی که این گفتوگو به تدریج نتایج ملموستر و با ارزشیتری برای مجموعه جریانات سیاسی و در نهایت برای مردم ما در پی داشته باشد. در واقع باید هدف اصلی ما این باشد که منافع کلان کشور در نتیجه این گفتوگو حاصل شود. برای این کار لازم است که مثلا فقط در مورد مسائل سیاسی مربوط به احزاب گفتوگو نکرده بلکه منافع بلندمدت کشور را در نظر بگیریم. باید به این توجه داشته باشیم که آسیبهای جامعه چطور کاهش مییابد مثلا اخیرا در جلسات با بعضی از دوستان اصولگرا برگزار شد در خصوص چگونگی کاهش فساد اقتصادی و بهبود اوضاع اجتماعی گفتوگو و همفکری داشتیم. از آنجایی که رسوخ فساد به سطوح مختلف ادارات و ارگانهای حکومتی و نیز گرانی، بیکاری، رکود بازار و ... نارضایتی و نگرانی شدید مردم را در پی داشته و این مسائل دغدغه هر دو جریان سیاسی و کل جامعه ما است، باید به آن بپردازیم. گفتوگو و همفکری حول محور چنین موضوعاتی میتواند در بلند مدت در کاهش آلام مردم ما و حمایت عمومی از نظام و ارکان کشور موثر واقع شود و از طرفی طی این گفتوگوها در بلندمدت
به تفاهم و نقاط مشترک بیشتری قطعا
خواهیم رسید.
منبع: روزنامه اعتماد
دیدگاه تان را بنویسید