حسن رسولی: اصلاحطلبان بیرون ساختار قدرت میتوانند مجلس ساز و دولت ساز شوند
تغییر در آرایش سیاسی کشور بعد از انتخابات 88 کلید خورد. بیشترین جریانی که تحت تاثیر قرار گرفت اصلاحطلبان بودند که عملا در انتخابات مجلس دهم نتوانستند بسیاری ازنیروهای خود را در معرض رای مردم قرار دهند.
اعتمادآنلاین| امروز مهمترین کارویژهای که برای این اصلاحطلبان بیرون از ساختار مانده میتوان تعریف کرد، چیست؟ این پرسشی است که با حسن رسولی، نماینده شورای شهر تهران مطرح کردیم. او معتقد است که این اصلاحطلبان باید با حضور در اتاقهای فکر با آموزش، سازماندهی و کمک به مدیریت بین نسلی در عرصه سیاسی و تقویت جوانان تلاش کنند تا مجلس ساز و دولت ساز شوند.
بخشی از فعالان جریان اصلاحات بعد از اتفاقات 88 بیرون قدرت ماندند و راهیابی شان در سپهر سیاسی کشور سخت شد. به نظر شما آیا قدرت نفوذ این دسته اصلاحطلبان از بین رفته است و آیا آنها از آن زمان تاکنون راه انفعال را در پیش گرفته اند؟
برای تحلیلی دقیقتر از این موضوع لازم است که ابتدا از مفهوم و مقوله قدرت یک تعریف عملیاتی ارایه کرده و بر اساس آن به نقش و جایگاه اصلاحطلبان در قدرت بپردازیم. از نظر من قدرت عبارت از میزان اثرگذاری در ذهن آحاد و افکار عمومی است و در مرحله بعدی تاثیرپذیری رفتار شهروندان از این منشأ اثرگذاری ذهنی. به عنوان مثال ما در فرهنگ ایرانی و اسلامی آموختهایم و اینگونه عمل میکنیم که در مقام تکریم بزرگانمان در مواردی رفتارهایی را انجام دهیم که نشاندهنده اهتماممان به منزلت بالاتر اجتماعی و فردی بزرگانمان است. ما آموختهایم که در مقابل علما و بزرگان طرز نشستنمان متفاوت از سایر جاها باشد یا در هنگام ورود به اماکن قبل از اینکه آنان وارد شوند ما وارد نشویم. من در این مثال عامل تاثیرگذار در این نوع رفتار را تعبیر به قدرت فرهنگی، تربیتی و روانی بزرگان در ذهن کوچکترها میکنم. این تاثیر ذهنی تبدیل به رفتاری خاص میشود. اگر این تعریف را از قدرت کنیم آن وقت قدرت به دو بخش رسمی و غیررسمی قابل تقسیمبندی است. قدرت از منظری به معنای اختیار تصمیمگیری در بسیاری از امور به خصوص امور حاکمیتی است که در ذیل دستگاه حاکمیتی و
نهادهای وابسته به آن تعریف میشود. پلیس قدرت بازداشت مجرمان را به نمایندگی از حاکمیت دارد. همچنین بخش نظارتی شورای نگهبان قدرت دارد افرادی را تایید یا ردصلاحیت کند. کسانی که توسط این قدرت رسمی ردصلاحیت شوند، اجازه ورود به چرخه رقابتهای انتخاباتی را پیدا نمیکنند اما در بخش قدرت غیر رسمی آنچه تعیینکننده است، نفوذ معنوی، اخلاقی، فرهنگی و سیاسی گفتمانهای احزاب، گروهها، جریانات، جناحها و شخصیتهای سیاسی است؛ به گونهای که در خارج از حوزه قدرت رسمی میتوانند با اعمال قدرت غیر رسمی صحنه اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه خود را تحت تاثیر قرار دهند. مثلا انتخابات مجلس دهم جمله معروف «تکرار میکنم» آقای خاتمی از موضع یک مسوول حاکمیتی و رسمی مجری یا ناظر انتخابات نبوده است. خاتمی به دلیل سلوک اخلاقی، پاکدستی و سایر داشتههای فرهنگی و شخصیتی به لحاظ فردی و اجتماعی اهمیت پیدا کرده است. از آنجا که او نظریه پرداز تئوری در حوزه ملی و جهانی تحت عنوان اصلاحات در حوزه داخلی و گفتوگوی تمدنها در بخش بینالمللی است، از جایگاه تاثیرگذاری غیر رسمی برخوردار است. در حالی که آقای خاتمی جایگاهی در قدرت رسمی ندارد میتواند صحنه
انتخاباتی و سیاسی کشور را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین تعریف و طبقهبندی قدرت واقعی جریان اصلاحات همانگونه که از انتخابات ریاستجمهوری 92 تاکنون نشان داده شد، در بخش غیرسمی قدرت است. تحت تاثیر حوادث پس از انتخابات 88 که همه در آن ضرر کردند، حتی قدرت واقعی اصلاحطلبان در سپهر سیاسی کشور افزایش پیدا کرده است. اینکه در آینده چه سرنوشتی در کریدورهای قدرت رسمی در انتظار چهرهها و احزاب اصلاحطلب خواهد بود، بستگی به نوع رویکرد بخش نظارتی انتخابات دارد. اگر این رویکرد واقع بینانه باشد، این قدرت رسمی بخشی از قدرت ملی خواهد شد.
با تایید صلاحیت چهرههای اصلاحطلب امکان نوسازی و بهسازی ارکان نظام مثل مجلس شورای اسلامی فراهم میشود. در همین حد رفتار شورای نگهبان در مجلس دهم به دلیل این وزانت بالاتر، میبینیم که سیمای مجلس شورای اسلامی از منظر اثرگذاری در قدرت ملی کشور نسبت به مجلس گذشته افزایش یافته و ارتقای قدرت نظام را رقم زده است. تحت تاثیر اجزای تشکیلدهنده آن که مجلس یکی از آنها است نظام ارتقا پیدا کرده است. قدرت واقعی اصلاحطلبان نه تنها کاهش نیافته بلکه بیشتر هم شده است. به خصوص که بسیاری از پیشبینیهای اصلاحطلبان در مورد نتایج و پیامدهای حمایت همهجانبه برخی نهادها از آقای احمدینژاد، تحقق پیدا کرده است. از جمله مسائلی چون بستنشینی آقای بقایی و مسائلی از این دست اثبات این مدعا است.
بخشی از اصلاحطلبان قدیمیتر که به دلیل ردصلاحیتها نمیتوانند به قدرت راه پیدا کنند، چه کاری را میتوانند در این برهه زمانی انجام دهند؟
از منظر یک اصلاحطلب واقعی بودن یا نبودن در مراکز قدرت رسمی در مقایسه با تاثیرگذاری در عرصه جامعه مدنی از اهمیت کمتری برخوردار است. هرکدام از چهرههای اصلاحطلب که در پیروزی انقلاب اسلامی در عرصههای مدیریتی دارای کارنامههای کارآمد هستند و اصول انقلاب اسلامی را قبول داشته و دل در گروی امام و شهدا، منافع ملی و انقلاب اسلامی دارند؛ حتی اگر با بیمهری بخش نظارتی مواجه شده و ردصلاحیت شوند، نباید عرصه سیاست را ترک کنند. چرا که در این صورت این عرصه توسط افراد و جریاناتی پر میشود که از حیث نسبتی که باید با امام و رهبری داشته باشند با تهدیدهای جدی روبه رو هستند. کافی است فقط دو پدیده قهر 9 روزه و بستنشینی آقای بقایی در حرم حضرت عبدالعظیم را با رفتاری که کاندیداهای اصلاحطلب پس از ردصلاحیت داشتند، مقایسه کنید. اصلاحطلبان قدیمیتر میتوانند با حضور در اتاقهای فکر با آموزش، سازماندهی و کمک به مدیریت بین نسلی در عرصه سیاسی و تقویت جوانان تلاش کنند تا مجلسساز و دولتساز شوند. از این طریق جریان اصیل فکری انقلاب را با وجود همه ناملایمات تقویت کنند.
بخشهایی از اصلاحطلبان تازهکار هستند که در دو انتخابات اخیر توانستهاند به مجلس شورای اسلامی و شورای شهر راه پیدا کنند. این افراد سابقه چندانی نداشتند و به دلیل شرایط و مضایق پیش آمده در جریان اصلاحات وارد این پستها شدهاند. این افراد چطور میتوانند هویت خود را در افکار عمومی بسازند؟
در شورای اسلامی شهر تهران بیش از 50 درصد اعضا را زنان و جوانان تشکیل میدهند که سابقه چندانی در عرصه سیاست نداشتهاند. این افراد در مقایسه با افراد دیگر که طی 40 سال عمر نظام جمهوری اسلامی تجربه اندوختهاند، از فرصت کمتری برای تجربه آموزی برخوردار بودهاند. با این حال این افراد برخلاف ما که سن بالاتری داریم از انگیزه و انرژی جوانی بالاتری برخوردار هستند. لذا ترکیب جوانان و زنان اصلاحطلب با افراد باتجربه میتواند به عنوان یک مجموعه مکمل به گفتمان اصلاحات که بخشی از گفتمان انقلاب اسلامی است خدمات شایانتوجهی را ارایه کند.
این افراد چقدر باید تلاش کنند تا به دلیل کارهای مثبتی که در پست و مسوولیت خود انجام میدهند، در ذهن مردم شناخته شوند؟
آنها باید سعی کنند که از سوابق و تجارب بزرگترها نهایت استفاده را کنند و هر چه بیشتر خودشان را تجهیز و تقویت کنند. بزرگترها هم باید تلاش کنند که جا و بستر را فراهم کنند که این جوانان و زنان در جایگاههای رسمی قرار گیرند. باید جوانگرایی تحقق یابد و زمینهسازی برای حضور زنان انجام شود. همچنین باید امکان ایفای نقش ریشسفیدی برای بزرگترها فراهم شود. در شرایط مساوی بزرگترها باید پشت صحنه باشند و روی صحنه را واگذار به جوانترها کنند تا آنها بتوانند از طریق کسب مهارت و تجربه اندوزی با هزینه کمتری فرآیند انتقال بین نسلی فرهنگ و مدیریت و معارف انقلاب اسلامی را محقق کنند.
ارتباط اصلاحطلبان با سرمایه اجتماعی به غیر از زمان انتخابات را چطور میبینید؟ آیا این ارتباط در ایام دیگری غیر از انتخابات برقرار است؟
سرمایه اجتماعی به استناد چند انتخابات اخیر همواره اصلاحطلبان بوده و هست. ولی بروز و ظهور همراهی مردم تحت تاثیر این سرمایه اجتماعی نیازمند یک بستر واقعی است که به خصوص انتخابات یکی از بسترهای بروز آن است. اینگونه نیست که اصلاحطلبان فقط در ایام انتخابات دسترسی به سرمایه اجتماعی داشته باشند. اگر این سرمایه قبل از انتخابات تجهیز، تقویت و آسیبشناسی نشود ذخیرهای صورت نمیگیرد که بتوان از آن در ایام انتخابات بهره برد. برای رساندن این منظور مثالی میزنم. در یک حوزه آبریز طی 12 ماهه یک سال زراعی از طریق بارشها جویبارهایی شکل میگیرد و به صورت قطره قطره آب را پشت سد هدایت میکند. اگر مخازن سدها پر شود، امکان استفاده از آن به وجود میآید. در این مثال انتخابات زمان باز کردن دریچه سدهای سرمایههای اجتماعی انباشته شده اصلاحطلبان است.
منبع: اعتماد
دیدگاه تان را بنویسید