نگاه روز؛ الزاماتی به موازات پیوند استراتژیک ایران و روسیه
نمیتوان در مناسبات سیاسی پیرو نظریات موازنه قوا، بیتوجه به حقوق ملتها، تصمیمهایی صرفا معطوف به همان هدفِ احتمالا پیشگیرانه گرفت. چشم بستن بر این وجه از کنشگریِ بینالمللی آن هم در عصر ارتباطات، میتواند موازنه قوا را در جای دیگر بر هم زند، آن هم جایی که مردم، بازیگران اصلی سیاست خواهند بود؛ شاید تن دادن عربستان به برخی اصلاحات اجتماعی در سطح حقوق شهروندی، تلاش برای پر کردن همان گسلهایی باشد که میتواند ناپایداریها و ریزشهای تاریخی را به دنبال داشته باشد. از این منظر بازیگران سیاسی منطقهای که امروز زیر پرچم پیوندهای استراتژیک گرد آمدهاند، شاید نیازمند بازنگری در مناسبات قدرت، از این منظر هم باشند.
اعتمادآنلاین | روحالله سپندارند- موازنه قوا از آن دست مسائلی است که همواره در عرصه سیاستورزی بینالمللی نقطه اتکا تحلیلگران و تصمیمگیران به ویژه دولتها بوده است. یکی از اهداف موازنه قوا، پیشگیری از استیلای یک قدرت برتر بر دیگر نیروها و بازیگران سیاسی است تا به زعم تصمیمگیران، بتوان ثبات و امنیت متقابلی را در دنیا حاکم کرد.
سفر روز چهارشنبه رئیسجمهوری روسیه به تهران و دیدارهایش با رهبری و رئیسجمهوری ایران بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و خارجی داشت به طوری که بسیاری از رسانههای بینالمللی، در تحلیلهایشان مسئله سوریه، نفت و برجام را مهمترین محور گفتوگوهای پوتین در تهران عنوان کردند. چنین پیشبینیهایی هم دور از واقعیت نبود چرا که درست چند روز بعد از آنکه تیلرسون وزیر خارجه ایالات متحده، گفته بود که واشنگتن، سوریهای بدون حضور اسد میخواهد و اسد و خانوادهاش نباید در آینده سوریه نقشی داشته باشند؛ پوتین در تهران، تاکید کرد که حفظ تمامیت ارضی سوریه و رئیسجمهور و دولت قانونی آن از اصول سیاست ماست.
این اظهارات در تهران به عنوان یکی از حامیان اصلی دولت دمشق، حاوی پیامی به واشنگتن است که متحدان سوریه، دست روی دست نمیگذارند تا قدرت هژمون جهانی، بازی خودش را آنگونه که در اظهارنظرهایش مطرح میشود؛ دنبال کند. از این منظر شاید پاسخ این سوال که چرا همچنان ایران و روسیه در جایگاه متحدان استراتژیک، در عرصه بینالمللی ایفای نقش میکنند، چندان دور از ذهن نباشد.
این در حالی است که روسیه همزمان سعی میکند مراودات همارزی با رقیب منطقهای ایران، یعنی عربستان داشته باشد؛ مراوداتی که شاید در روزهای کدورت میان تهران و ریاض، چندان به مذاق طرف ایرانی خوش نیاید. چرا که کرملین ماه گذشته توافقنامه فروش سامانه دفاع موشکی اس400 را با سعودیها امضا کرد، آن هم در شرایطی که تحویل سامانه قدیمیتر اس300 به ایران را 9 سال به تعویق انداخته بود.
در چنین شرایطی شاید بازی پوتین با دو برگ تهران و ریاض، بیش از پیش بیاعتمادی به سرزمین تزارها را در حافظه تاریخی ایرانیان پررنگ کند و این پرسش باز هم تکرار شود که چرا همچنان باید با روسیه از رهگذر شریک استراتژیک وارد شد؟ پاسخ را میتوان در همان نظریه موازنه قوایی دانست که در راستای آن باید اعتراف کرد توزیع نابرابر عناصر قدرت در سطح بینالمللی چنین پیوند استراتژیکی را ناگزیر کرده است. عناصری همچون وضعیت اقتصادی، نظامی و سیاسی و مقایسه این عناصر در طرفهای بینالمللی آن در مناقشات منطقه، به ویژه پس از روی کارآمدن ترامپ نشان از آن دارد که متحدان استراتژیک منطقهای علیرغم وجود برخی تعارضات بنیادین، تلاش میکنند تا این توزیع نابرابر قدرت را در کفهی پیوندهای استراتژیک و حتی تاکتیکی، به نفع خود سنگین کنند تا شاید از وقوع بحران تازهای در سرزمین خونآلود خاورمیانه جلوگیری کنند. دفاع از اسد برای ایران و روسیه، تنها از همین منظر قابل توجیه است.
با این حال نمیتوان در مناسبات سیاسی پیرو نظریات موازنه قوا، بیتوجه به حقوق ملتها، تصمیمهایی صرفا معطوف به همان هدفِ احتمالا پیشگیرانه گرفت. چشم بستن بر این وجه از کنشگریِ بینالمللی آن هم در عصر ارتباطات، میتواند موازنه قوا را در جای دیگر بر هم زند، آن هم جایی که مردم، بازیگران اصلی سیاست خواهند بود؛ شاید تن دادن عربستان به برخی اصلاحات اجتماعی در سطح حقوق شهروندی، تلاش برای پر کردن همان گسلهایی باشد که میتواند ناپایداریها و ریزشهای تاریخی را به دنبال داشته باشد. از این منظر بازیگران سیاسی منطقهای که امروز زیر پرچم پیوندهای استراتژیک گرد آمدهاند، شاید نیازمند بازنگری در مناسبات قدرت، از این منظر هم باشند.
برای مطالعه و بررسی آخرین اخبار و تحلیلها به کانال اعتمادآنلاین در
«روبیکا» و
«بله» مراجعه کنید.
دیدگاه تان را بنویسید