تحلیل امیر محبیان از دلایل مخالفت اصلاحطلبان و موافقت اصولگرایان با نظام پارلمانی در گفتوگو با «اعتماد»:
راه بقا، تسخیر ریاستجمهوری است/اصولگرایان احساس میکنند که قدرت را دارند فقط باید نهادهای مردمی قدرت را هم به آن اضافه کنند/اصلاحطلبان حتی وقتی که نهادهای مردمی قدرت را میگیرند احساس میکنند قدرت جای دیگری است
محبیان گفت:شاید بعضی از اصولگرایان بر این باور باشند که چون به هر دلیلی ما تا به حال در تسخیر پست ریاستجمهوری ناتوان بودهایم (حتی در دوره احمدینژاد این پیروزی از آن خود او و نه تشکیلات اصولگرایی بوده است) پس این محور قدرت را از ریاستجمهوری به پارلمان که تسخیرش برای ما راحتتر و ممکنتر بوده است؛ انتقال دهیم بهتر است؛ در حالی که من معتقدم این بحث میکرو پالیتیکس یا بحث اجزای قدرت نیست بلکه در حوزه ماکروپالیتیکس یا جهتگیری کلان نظام است. نگرش جناحی در این بحث مخل خواهد بود.
اعتمادآنلاین- چهار دهه پس از آغاز حیات انقلاب اسلامی کنشگران سیاسی هنوز در پی پاسخ به این پرسش هستند که چطور میتوان ساختار پایدار حزبی را در کشور به وجود آورد و این زمان بیش از حد به درازا کشیده شده است. حتی پاسخهای مورد نظر کنشگران سیاسی آنچنان درهم ریخته است که عملا نمیتوان آن را به عنوان پاسخ پذیرفت. یکی از جدیدترین پاسخهایی که مطرح شده تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی است. البته همچنان جای تردید است که چنین تغییری از سوی مطرحکنندگان این ایده و افرادی که طرفدار چنین تحولی در عرصه سیاست ایران هستند، الزاما مساله دموکراسی و تقویت احزاب باشد. مسالهای که امیر محبیان، موسس حزب نواندیشان و تحلیلگر اصولگرا در این راستا از دریچه دو جناح به آن اشاره میکند که اولا اینکه شاید بعضی از اصولگرایان بر این باور باشند که چون به هر دلیلی تا به حال در تسخیر پست ریاستجمهوری ناتوان بودهاند (حتی در دوره احمدینژاد این پیروزی از آن خود او و نه تشکیلات اصولگرایی بوده است) پس این محور قدرت را از ریاستجمهوری به پارلمان که تسخیرش راحتتر و ممکنتر بوده است؛ انتقال دهند بهتر است. دوما اینکه به این دلیل قابل فهم
اصلاحطلبان فعلا به مباحث اینچنینی از موضع راه مفر برای حفظ بقا مینگرند تا مباحث فلسفه سیاسی از باب حکمرانی!
در ادامه بخش های مهم گفت و گوی اعتماد با امیر محبیان را می خوانید:
- بعضیها وقتی به سرنوشت و تغییرات ایجاد شده در رویکرد روسای جمهور کشور قبل و بعد از دوره ریاست جمهوری مینگرند؛ احساس میکنند که گویی اشکالی وجود دارد که روسای جمهور کشور ظرف چهار یا هشت سال به مرور در مسیری قرار میگیرند که نیروهای انقلابی آنها را دیگر چون گذشته نمییابند. یا به عبارتی احساس میکنند آنها از انقلاب و ولایت و آرمانها و ارزشهای دینی فاصله گرفته یا حتی در مقابل آن موضع گرفتهاند. این افراد گمان دارند اگر نام مقام اجرایی را عوض کنند و بهجای رییسجمهور بگذارند نخستوزیر و بهجای رای مستقیم او را مدیون رای مجلس کنند مشکل حل میشود؛ در حالی که چنین نیست!
- مبنای فرض مدعیان و مطرحکنندگان بحث مذکور شاید این است که فکر میکنند چون رهبری و ولایت فقیه نماد مشروعیت و رییسجمهور مظهر مقبولیت نظام است؛ بنابراین رییسجمهور به نحوی برای خود نوعی اصالت قایل است. پس اگر وی را ذیل با نام نخست وزیر فرع بر مجلس قرار دهیم از شدت تعارض و به تبع آن از انحراف ممکن کاستهایم! این رویکرد و روش حل مساله را ناشی از عدم درک عمق مساله میدانم.
- به خاطر شدت و حدت صفبندی سیاسی در کشور که به لایههای اعتقادی کشیده شده شکلگیری احزاب فراگیر راحت نیست. البته بعضی احزاب فراگیر را معادل لغوی احزاب بزرگ میدانند. در حالی که هر چند احزاب فراگیر بزرگ خواهند بود ولی فراگیر بودنشان به خاطر ماهیت عضوپذیری و نگرشیشان است نه حجم در برگیرندگی.
- بنابراین مقدمه و بستر ظهور احزاب فراگیر حاکمیت بازی و قدرت محور است؛ نه روابط مبتنی بر باور که تحول در آن به ماهیت فکری فرد و نه فقط رویکرد او بر میگردد.
- (برخی از اصلاحطلبان معتقدند تا زمانی که نیروهای زیادی از این جریان سیاسی در هر انتخابات ردصلاحیت میشوندو این تیغ بیشتر به سمت این جریان سیاسی است، پیاده کردن نظام پارلمانی به ضرر کشور و روند دموکراسیخواهی است. با این تحلیل موافق هستید؟) بحث و دغدغه اصلاحطلبان بیشتر پراتیک و مبتنی بر اقتضائات عملی است نه از منظر فلسفه سیاسی و ریشهشناسی مسائل!آنها مسائل را با توجه به شرایط و وضعیت خود حل میکنند نه بر مبنای مدلهای درست حل مساله؛ البته اگر وضعیت تحت فشارشان را در نظر بگیریم تاحدی هم شاید چارهای ندارند.
- شاید بعضی از اصولگرایان بر این باور باشند که چون به هر دلیلی ما تا به حال در تسخیر پست ریاستجمهوری ناتوان بودهایم (حتی در دوره احمدینژاد این پیروزی از آن خود او و نه تشکیلات اصولگرایی بوده است) پس این محور قدرت را از ریاستجمهوری به پارلمان که تسخیرش برای ما راحتتر و ممکنتر بوده است؛ انتقال دهیم بهتر است؛ در حالی که من معتقدم این بحث میکرو پالیتیکس یا بحث اجزای قدرت نیست بلکه در حوزه ماکروپالیتیکس یا جهتگیری کلان نظام است. نگرش جناحی در این بحث مخل خواهد بود.
- وضعیت دو جریان اصولگرا و اصلاحطلب یکی نیست. اصولگرایان احساس میکنند که قدرت را در اختیار دارند فقط باید نهادهای مردمی قدرت را هم به آن اضافه کنند در حالی که اصلاحطلبان حتی وقتی که نهادهای مردمی قدرت را میگیرند احساس میکنند قدرت جای دیگری است و در دستان آنها نیست. بنابراین اصولگرایان و اصلاحطلبان شرایط مشابهی ندارند. حالا این وضعیت درست است یا خیر، بحث دیگری است.
دیدگاه تان را بنویسید