آینده اصلاح طلبی/آینده سازان اصلاحات
آینده جنبش اصلاحات و آینده هیبت و هویت میدان سیاست در ایران وابسته بهنوع پاسخی است که عناصر موثر در قدرت (حاکمیت/ جناحهای سیاسی) به این پرسشها میدهند. چرا که با وجود همه توان و پتانسیلی که در طول سالها برای کاریکاتوریزه و کمیک کردن مطالبات اصلاحطلبانه در جامعه ایرانی ازسوی جریان و جناح ضد اصلاحات به کارگرفته شد، این مطالبات و خواستهها در بطن و متن جامعه ملموس و مشهود است .
/ 18 سال است که پیشتازان تحلیل سیاسی در جناح راست اعلام میکنند که بزرگترین خطری که اسلام، انقلاب و نظام را تهدید میکند، جنبشی به نام اصلاحات است. اصلاحطلبی نشانی تازهای از سیاستمدارانی جوان بود که گرچه بر پیشانی سابقه شان، انقلاب و انقلابیگری را نقش بسته بود اما حرف ناشنوی و تفاوت ایدههایشان با راست نشینان سیاست ورزی در ایران و در نهایت شورش آنان علیه محافظهکاران دلیلی شده بود تا جدیترین خطر برای انقلاب و نظام معرفی شوند. از همان روزی که چپهای جوان بیمحابا بر راست سنتی تاختند و تندترین کنایهها و گلایهها را در تحقیر سیاستمداران کهنه کار بهکار بردند مشخص بود که باد میکارند و توفان درو میکنند. چرا که بلندترین و مستحکمترین مانع مقابل اصولگراها با سخنان چپهای جوان فرو ریخت. لرزه افتادن بر خیمهگاه سیاستمداران راست اما نمیتوانست هرگز بیپاسخ باقی بماند. آنان شاید سال ٧٦ به بعد در محاقی ناخواسته که ماحصل برآورد اشتباه آنان از تغییرات مطالبات تودههای اجتماعی بود، گرفتار آمده بودند اما اینبار اولی هم نبود که حساب کار از دستشان خارج شده بود. از همان روز چپهای جوان و اصلاحطلبان تازه از راه
رسیده باید با بحران مشروعیت و مقبولیت مواجه میشدند. این هم چیز عجیبی نبود چرا که جواب «های»، «هوی» است؛ «های» اصلاحطلبان و «هوی» محافظهکاران.
نقدهای بیپروا و حملات پرشتاب تحلیل گران و روزنامهنگاران اصلاحطلب چون تیغ تیزی هر روز نه تنها بر صورت لاغر و پیکر نحیف و خسته راست سنتی مینشست که هاشمیرفسنجانی را هم تنها نمیگذاشت. چپهای جوان آمده بودند تا همه عقبافتادگیها را یکجا جبران کنند و همه موانع توسعه را یکباره از میدان سیاست ایران بردارند. همین بود که خود با دستان خود، دشمنانشان را متولد کردند، بدون آنکه بدانند با این رفتار چه ساحت و ساعتی پیشرویشان خواهد بود. در آن سالها رکن رکین راهبردشان از یک سو در کاهش اعتبار هاشمیرفسنجانی به مثابه مجسمه تمامنمای راست سنتی خلاصه میشد و از آن سوی دیگر، به رخ کشیدن فقر تئوریک و زاویه حاده راست نشینان سیاسی با جنس مطالبات عمومی جامعه.
چپهای جوان هر چند پس از آنکه عنان و افسار قدرت را با رای مردم در دست گرفتند، آمدند آرزوی همیشه در دل خفته خود را از تصور به تصویر بدل سازند اما از همان روز هویدا بود که راه طولانی است و اینان نوسفر و خارها و دستاندازها در کمین.در نهایت نه تنها آنچه می خواستند نشد که به راحتی از محبوبیت به مغضوبیت در حاکمیت رسیدند .
شاید اگر «آهسته و پیوسته» گام برمیداشتند و چشم بسته شمشیر نقدشان را دایره وار نمیچرخاندند و در تاریکی تیراندازی نمیکردند، حال و روز اصلاحات کمی بهتر از امروز بود چرا که همه ابزار و مناسبات قدرت در تصرف و تسخیر دولت و مجلس خلاصه شدنی نیست و اگر یک بار هم این فرصت پیشآمد نباید با تعجیل در تحقق اهداف آن را از دست میدادند.
در تمامی این سالها اما اصلاحطلبان استراتژیها، تاکتیکها و تکنیکهای سیاسی رنگارنگی را برای تثبیت در قدرت و بازگشت به سیاست بازگشت آزمودهاند. چه آن روز که کارگزاران در متن قدرت بودند و چه سالهایی که عصر حاشیه نشینی در سیاست را سرمشق می کردند. اصلاحطلبان از همان مقطعی که محافظهکاران را متهم به بحران استراتژی میکردند، خود بارها استراتژیشان را دگرگون ساختهاند و این نشان میدهد که اصلاحطلبان باید عصر عسرتی را از سر میگذراندند تا افق نگاهشان یکی شود و آن شوند که امروز شدهاند و راهبردی را در صدر سیاستهای خود قرار دهند که در اوج قدرت به آن تن نداده بودند، «اتحاد و اجماع.»
اتحاد و اجماع امروز اصلاحطلبان ماحصل همه آزمون و خطاهایی است که آنان در استراتژیهایشان تجربه کردهاند؛ از راهبرد «فشار از پایین و چانهزنی از بالا»ی سعید حجاریان تا «خروج از حاکمیت» عباس عبدی، از آرامش فعال مرحوم عزتالله سحابی تا «اقدام هماهنگ» علیرضا علوی تبار. در این میان آنها راهبردهایی دیگر همچون مقاومت منفی و بازدارنگی فعال و قهر با صندوق رای را هم آزمودند و در نهایت به راهبرد «اتحاد و انسجام» در انتخابات های اخیر رسیدند. گویی تهدیدها و تحدیدهای رقیب و سختیهایی که بر اصلاحطلبان روا داشته شد، به آنها فهمانید که برای ادامه حیات سیاسی و نمایندگیکردن مطالبات هواداران بیشمار خود باید به نقطهای باز گردند که از آن شروع کرده بودند. همین بود که از سال ٩٢ دیگر صدای ساز ناکوکی از سمفونی اصلاحات شنیده نمیشود و «خرد جمعی» و «عقل تشکیلاتی.»درصدر راهبردهای اصلاح طلبان قرار گرفت.
سه دوره انتخابات در 92،94 و 96 نشان داد که با اتحاد و انسجام میتوان راست نشینان سیاسی را شکست داد. اما به نظر میآید که همه اصلاحات، نباید معطوف به قدرت باشد و با وجود همه مشکلات و سختیهایی که برای کنشگری سیاسی مقابلشان و اظهرمنالشمس است باید راهی دیگر را همزمان آغاز کنند. راهی که میتواند دو سر باشد و درنهایت این دو سر بهم ختم شود. چنین است که باید پاسخهایی برای این پرسشها یافت که «آیا جنبش اصلاحات تنها منحصر به عملگرایی نیروهای سیاسی این جنبش بود یا آنکه یک جنبش اجتماعی- سیاسی است؟ اصلاحطلبان پس از گذشت 18 بیش از سال از تشکیل دولت اصلاحات چه شرایطی را سپری میکنند؟ تفاوت اصلاحطلبی رسیده به دولت اعتدال با اصلاحطلبی دولت اصلاحات در چیست؟ آیا عناصر عملیاتی جنبش اصلاحات برای بازیگری و بازیسازی در سپهر سیاسی ایران محتاج سازمانهای سیاسی تابلودار هستند یا آنکه میتوانند با رجعت به سازمانهای مردم نهاد، برنامههای جنبش را هدایت و مدیریت کنند؟ آیا از ضریب مطالبات مدنی و سیاسی تودههای اجتماعی اصلاحطلب با کمرنگ شدن قدرت بازیگری عناصر سیاسی این جنبش، کاسته شده و تغییر کاربری داده است؟ آیا تعامل با
حاکمیت به معنای کوتاه شدن سقف مطالبات اصلاحطلبی است؟ آیا اگر همه عناصرسیاسی اصلاحطلب درون مرزها منفعل شوند، جنبش اصلاحات زمینگیر میشود؟»آیا ائتلاف و همکاری با میانه روها و اصولگرایان معتدل ،هویت و هیبت اصلاح طلبی را خدشه دار نکرده است؟آیا تغییر نسل در جریان اصلاح طلبی و تولد احزابی جدید همچون حزب اتحاد ملت ایران و حزب ندای ایرانیان می تواند آینده اصلاح طلبی را ضمانت کند؟
آینده جنبش اصلاحات و آینده هیبت و هویت میدان سیاست در ایران وابسته بهنوع پاسخی است که عناصر موثر در قدرت (حاکمیت/ جناحهای سیاسی) به این پرسشها میدهند. چرا که با وجود همه توان و پتانسیلی که در طول سالها برای کاریکاتوریزه و کمیک کردن مطالبات اصلاحطلبانه در جامعه ایرانی ازسوی جریان و جناح ضد اصلاحات به کارگرفته شد، این مطالبات و خواستهها در بطن و متن جامعه ملموس و مشهود است .اگر روزی و روزگاری سرنوشت جنبش اصلاحات به سرنوشت بازیگران سیاسی این جنبش گره خورده بود و اصلاحطلبان به هر دلیلی با سیلی سخت رقیب، زمینگیر شدند اما عناصر اجتماعی از هفت خوان سخت اصلاحات ستیزان عبور کرده و راه خود را یافته است، چرا که حتی امروز اصولگرایان معتدل هم اصلاحطلبانه سخن میگویند و این امرنشانگر این است که سربازان جنبش اصلاحات با وجود همه اشتباهات خرد و کلان راهبردی و تاکتیکی به دلیل نمایندگی کردن مطالبات مدنی-اجتماعی و سیاسی توانستهاند این مطالبات را در جامعه ایرانی نهادینه کنند. امروز مفروض بر آنکه مخالفان جنبش اصلاحات با ابزار و مواهب در اختیار بتوانند مانع از سرگیری فعالیتهای عناصر سیاسی اصلاحات شوند و به گفته خود،
سیلی بر صورت اینان بکوبند اما به واقع این سیلی، چه جناحی را مغضوب و چه گروهی را محبوب میکند؟ هر چه هست اصلاحطلبان اگر نمیتوانند سازمانهای اصلی سیاسی خود را به هر دلیلی برپا کنند میتوانند نسخههای جایگزین را با وارثان جدید همان سازمان ها بیازمایند.دو حزب اتحاد ملت ایران و ندای ایرانیان می توانند در آینده بار اصلاحات را به دوش بکشند و حرف اصلاحات را به خانه های مردم ببرند؟
دیدگاه تان را بنویسید