توکلی: بهتر بود برای زنجانی حکماعدام صادر نمیشد/سیستم قضائی ما چابک و سرحال نیست/از نحوه تبلیغات جهانگیری در انتخابات گلایهمندم/احتمال داشت احمدی نژاد رأی بیاورد
احمد توکلی، نماینده ادوار مجلس، این روزها در سازمان مردمنهاد دیدهبان شفافیت و عدالت که خودش پایهگذار آن بوده به رسیدگی گزارشهایی مشغول است که درباره فساد به دست او میرسد. به خاطر همین هم هست که درباره موضوع مبارزه با فساد حرفهای زیادی دارد؛ از چگونگی تشکیل فساد سیستمی و فردی در کشور تا راهکارهای مبارزه با فساد و پروندههای بابک زنجانی و مهآفرید خسروی.
اعتمادآنلاین-توکلی در گفتوگو با شهروند از ضرورت وجود آزادی برای ایجاد شفافیت میگوید و معتقد است در حال حاضر آزادی لازم برای مبارزه با فساد وجود ندارد. در ادامه بخش های مهم این گفت و گو را می خوانید:
*وقتی رهبری میگویند که فساد سیستمی نیست و در ادامه سیستمی یعنی اینکه سر تا پای کشور را فساد گرفته باشد. این دیدگاه درست هم هست و با این تعریف از فساد سیستمی، حق با رهبری است. تعریف من از فساد سیستمی، فساد همهگیر در کشور نبود. به این معنا بود که دستگاههای مبارزه با فساد خودشان در جهت درست حرکت نمیکنند و به درجاتی به فساد مبتلا شدهاند و از سلامت سیستم دفاع نمیشود.
* ماهیت پروندههای مالی جوری است که رسیدگی به آنها پیچیده و طولانیمدت است
(چرا برخوردها بیشتر با افراد غیرسیاسی صورت میگیرد؟ کسانی مانند مهآفرید خسروی یا بابک زنجانی؟) اینها، آدمهای باهوشی هستند. آدمهایی که از شرایط مستعد فساد استفاده میکنند و سیستم هم تابهحال با آنها برخورد کرده است، اما اینگونه نیست که با افراد سیاسی برخورد نشده باشد. مثلا پرونده «استات اویل» که مربوط به مهدی هاشمی بود، از همینگونه برخوردها بود. ماهیت پروندههای مالی جوری است که رسیدگی به آنها پیچیده و طولانیمدت است. با این حال، پرونده مهآفرید خسروی دوسال طول کشید و پرونده مهدی هاشمی یکسال بیشتر طول نکشید، اما پرونده بابک زنجانی به این دلیل ادامهدار است که میخواهند تا بتوانند پولها را از او پس بگیرند.
* سیستم قضائی ما چابک و سرحال نیست
(اما چندین سال است که از بازشدن پرونده بابک زنجانی میگذرد و آن پولی هم که باید برمیگشت، هنوز برنگشته است و حتی گویی حکم اعدام هم بر زنجانی تأثیر چندانی نداشته است!)الان سختتر شده است. شاید اگر این حکم داده نمیشد، میشد با او چانه بیشتری زد. اعدام موضوع را عوض نمیکند. شاید بهتر بود که اول پولها را میگرفتیم و بعد حبس ابد به او میدادند. در مجموع سیستم قضائی ما چابک و سرحال نیست؛ هرچند در بسیاری موارد باید از قوهقضائیه تقدیر و تشکر کرد اما ما انتظارمان بیشتر از اینهاست.
*مسأله عموم مردم محاکمه است ولی واقعیت این است که محاکمه به تنهایی چارهساز نیست. سیستم باید به صورت ریشهای فساد را بخشکاند. اگر زمینه، مستعد فساد باشد، آدمهای نیمهسالم هم فاسد میشوند. ساختارهای اجتماع اعم از اقتصادی و سیاسی و غیرسیاسی باید به سمت سلامت حرکت کنند. قوانین و مقررات، اخلاق جامعه، مسائل فرهنگی و دیدگاههای افراد باید اصلاح شود.
* یکی از مهمترین عوامل پیشگیری از فساد شفافیت در موضعگیری و رفتار حاکمان است. اگر شفافیت باشد، بسیاری از فسادها اتفاق نخواهد افتاد. نور که بیاید، تاریکی میرود. بنابراین فقط محاکمه چارهساز نیست. وقتی فساد شبکهای ایجاد میشود، افراد فاسد معلول شرایط ساختاری نیستند و بخشی از علت هستند. به صورتی که حتی این فساد شبکهای گاهی جلوی تصویب قوانین و مقررات لازم برای مبارزه را خواهد گرفت. بهعنوان نمونه، وقتی لایحه احکام دایمی برنامه در مجلس بررسی میشد، یکی از موضوعات مهم که دو تن از نمایندگان عضو دیدهبان پیشنهاد کرده بودند، دسترسی عموم مردم- علاوه بر دستگاههای نظارتی- به اطلاعات مربوط به دریافتی مدیران و مقامات بود. این پیشنهاد در کمیسیون تصویب شد اما در گزارش کمیسیون که برای رسیدگی در صحن توزیع شد، واژه «و عموم مردم» را حذف کردند و دسترسی تنها برای دستگاههای نظارتی باقی ماند. اعتراض رسمی دیدهبان و تلاش جمعی از عدالتخواهان مجلس موجب شد گزارش اصلاح شود. حادثه سهوی به نظر نمیرسید. در صحن به شکل قانونی و کاملا حق بهجانبی نماینده با سابقهای پیشنهاد حذف عبارت «و عموم مردم» را داد. از آن راه به ظاهر اشتباه
تایپی نشد، در لباس خیرخواهی و قانون! بحمدالله پیشنهاد رأی نیاورد. روز بعد سایت الف با انتشار اسناد متقنی آشکار کرد که نماینده پیشنهاددهنده حذف نظارت مردم عضو هیأتمدیره هفت شرکت دولتی و خصوصی است و از همه هم حقوق میگیرد! چون منافع شخصی کثیف داشت. میخواست از قانونیشدن نظارت عموم مردم جلوگیری کند. این افراد قیافه حق بهجانب میگیرند و نمیگذارند که کار درست جلو برود. میخواهم بگویم کسانی که خودشان فاسدند، در مجاری تصمیمگیری دخالت میکنند و نمیگذارند کار درست پیش برود.
*اگر ما میخواهیم فساد منکوب شود، محتاج شفافسازی هستیم و اگر بخواهیم شفافسازی کنیم، نیازمند آزادی هستیم.آزادی شرط مبارزه موفق با فساد است، اما ما آن حد از آزادی لازم را برای مبارزه با فساد نداریم. سازمانهای مردمنهاد باید تقویت شوند و آزادی رسانهها تقویت شود. باید سینهها گشادهتر شود و هر روز یک خبرنگار را نگیرند و دادگاهی کنند.
*یک توهم در نشریات اصلاحطلب هست که در رواج آن میکوشند. میخواهند بگویند همه چیز از دولت نهم و دهم خراب شد. این دیدگاه واقعبینانه نیست. الان هم این موضوعات وجود دارد. الان هم پورشه و مازراتی وارد میشود. فساد در دولتهای قبل از دولت نهم هم بود. فسادها هنوز هم هست. من سعی میکنم این مسأله را سیاسی نبینم. حالا هرکس که فساد کرده! اگر یک فرد یا یک قانون فسادخیز است، باید عوض شود. اتفاقا در دولت نهم و دهم چند لایحه بسیار خوب در زمینه مبارزه با فساد از سوی دولت به مجلس رفت که ضدفساد بود. مثل قانون آزادی انتشار و دسترسی به اطلاعات. مثل اصلاحیه قانون مناقصات.
*(اما در همان زمان دولت نهم و دهم همین قانون آزادی انتشار و دسترسی به اطلاعات اجرا نشد!)الان هم اجرا نمیشود.قانون آزادی انتشار و دسترسی به اطلاعات در سال ١٣٨٨ تصویب شد، ولی آییننامه آن در سال ٩٥ یعنی سال آخر دولت یازدهم ابلاغ شد، اما الان مقایسه کنید که در این دولت ابهام در عملکرد و رفتار یاران دولت بیشتر است یا در زمان احمدینژاد؟!
* بابک زنجانی از زمان آیتالله هاشمیرفسنجانی شروع به زنجانیشدن کرده بود
*من قبول دارم که احمدینژاد در بسیاری از موارد خیلی زود تصمیم میگرفت و بسیار در تصمیمگیری همقاطع بود و به همین خاطر تصمیمات مقطعی و سریع هم در دولتش زیاد بود ولی بابک زنجانی از زمان آیتالله هاشمیرفسنجانی شروع به زنجانیشدن کرده بود. نمیگویم که ابهام در زمان احمدینژاد وجود نداشته است اما به نظر من در مبارزه با فساد نباید اینقدر حرف آن دولت و این دولت را پیش کشید. نباید در مبارزه با فساد اینقدر سیاسی نگاه کنیم.
* مدتها آقای روحانی زیر بار استفاده از اطلاعات بانکی افراد برای دریافت مالیات حقه نمیرفت. درست است که حساب بانکی افراد را نباید جار زد ولی مامور مالیات و قاضی باید مستثنی باشند تا بتوانند در جهت شفافیت اقتصادی گامی موثر بردارند و اگر پنهان شود، کتمان است که میتواند آفت بزرگ اقتصادی به شمار آید، اما خوشبختانه آقای روحانی در اواخر دور اول ریاستجمهوری خود با این موضوع موافقت کردند.
*در این دولت آقای جهانگیری بیشتر از بقیه به حرفهای ما گوش دادند. قبلا هم آقای هاشمیشاهرودی به حرفهای ما خوب گوش میدادند. آیتالله آملیلاریجانی هم همینگونه بوده است. بهعنوان مثال شهریور سال ٨٨ روزنامه اعتماد ملی بسته شد و من نامهای به رئیس قوهقضائیه نوشتم که این موضوع اشکال دارد و ایشان هم به این قضیه رسیدگی کرد. آقای زنگنه هم در این دولت به چندین نامه ما توجه نشان داد و به آن تأثیر بخشید. ما درباره اصلاح الگوی نفتی چندین جلسه با وزیر نفت برگزار کردیم و جلسات موثری بود. بعضیها متأثر میشوند اما به روی خودشان نمیآورند.
*از نحوه تبلیغات جهانگیری در انتخابات گلایهمندم/ اصلاحطلبان اشتباه کردند که آقای روحانی را به آقای جهانگیری ترجیح دادند
*آقای جهانگیری کارگزار معقولی است و در موضوع مبارزه با فساد هم حساسیت بیشتر نسبت به بقیه دارد. البته من درباره نحوه تبلیغاتش در انتخابات از او گلایهمندم. ایشان در انتخابات وارد شده بود تا حرفهای آقای روحانی را تکرار کند. این کار به نظرم خوب نبود؛ بلکه یک بدعت بود. منظور من از اینکه اگر اصلاحطلب بودم، به جهانگیری رأی میدادم، این بود که به نظر من اصلاحطلبان اشتباه کردند که آقای روحانی را به آقای جهانگیری ترجیح دادند. نقش آقای جهانگیری در اداره کشور از آقای روحانی کمتر نیست. منظور من این بود که اگر من خیلی از ملاکهای اصلاحطلبان را قبول داشتم، حتما آقای جهانگیری را انتخاب میکردم. من که خیلی از ملاکهای اصلاحطلبان را قبول ندارم و طبعا در جرگه اصولگرایان هستم.
* من همکاران اصلاحطلبی دارم که پشتشان نماز میخوانم، اصولگراهایی هم هستند که اصلا دلم نمیخواهد سراغشان بروم.
*روش جهانگیری در این انتخابات خوب نبود که سخنگوی آقای روحانی شود. این یک بدعتی بود که اصلاحطلبان در این انتخابات گذاشتند و بعد گرفتارش خواهند شد.
*نمیشود اصولگرایان را حذف کرد، اصلاحطلبان را هم نمیشود حذف کرد؛ اصلا باید حذف کنار برود. هر دسته باید به دسته روبهرو اهمیت بدهد و روی مشکلات کشور متمرکز بشوند.
*آینده اصولگرایی خیلی تفاوتی با آینده اصلاحطلبی ندارد؛ باید دید آقای روحانی چقدر این کوپن را خوب یا خراب میکند.
*در انتخابات ریاستجمهوری اخیر آقای روحانی و اصلاحطلبان آقای احمدینژاد را بفهمی نفهمی، روسفید کردند. خلاصه کنم، حتما دو گروه باقی میمانند و باید با همدیگر همکاری کنند؛ زیرا تنازع، ضد کارآمدی و ضد الفت است. من تقریبا ٢٠سالی است که معتقدم بدون کمک مشترک اصلاحطلبان و اصولگرایان نمیشود کشور را اداره کرد.
*جمناییها برای آقای رئیسی کار کردند؛ اما افراد مصلحتاندیشی میکنند و شل کن و سفت کن در میآورند. آقای رئیسی همزمان با انتخابات اینگونه گفت تا هم آنهایی که جمنایی نیستند از او حمایت کنند و هم جمناییها.
* قالیباف با آقای احمدینژاد خیلی فرق میکند/ در مورد آقای احمدینژاد هم به شورای نگهبان بیانیهای دادم که صلاحیت ندارد
*احمدینژاد اصولگرا نیست؛ خودش هم چندینبار گفت که اصولگرا نیست؛ راست هم میگوید. قالیباف با آقای احمدینژاد خیلی فرق میکند. من در مورد آقای احمدینژاد هم به شورای نگهبان بیانیهای دادم که صلاحیت ندارد.
*ا حتمال داشت احمدی نژاد رأی بیاورد
*(همانطور که گفتید شما اواخر فروردینماه نامهای درباره رد صلاحیت آقای احمدینژاد برای شورای نگهبان نوشتید. این در حالی بود که اصولگرایان زیادی به آمدن احمدینژاد در انتخابات انتقاد داشتند؛ اما هیچکدام برای رد صلاحیت احمدینژاد صحبت نکردند. نامه نوشتن شما به شورای نگهبان به معنای ترس از پایگاه عمومی آقای احمدینژاد است که رأی بیاورد؟)خیر، ایشان اصلا اهلیت ندارد؛ کسی که صلاحیت ندارد، نباید در میدان قرار بگیرد. هر چند ایشان قدرت اقناع و اغوای بالایی دارد و احتمال داشت رأی بیاورد و همه را پس بزند؛ اما من از این جهت میگویم که فردی که به این اندازه قانونشکنی میکند حاصل خوبی ندارد و آمدنش شو محسوب میشود. البته متاسفانه بسیاری از مسئولان به همین شکل هستند اما جسارت احمدینژاد را ندارند.
به او گفتم زمانی که ما انقلاب کردیم، شما فرانسه بودید ما انقلاب کردیم تا شاه نداشته باشیم و هر چه در موردش میخواهیم بگوییم شما هم باید پاسخگو باشید. درنهایت حکمیت شد؛ آیتالله یزدی از جامعه مدرسین و نایبرئیس مجلس، آیتالله انواری عضو جامعه روحانیت مبارز و نماینده تهران حَکَم شدند. حَکَمها همراه با ما ۴ نفر که برای وزارت معرفی شده بودیم به اضافه شهید رجایی به دفتر بنیصدر رفتیم. من مهندس موسوی را برای نخستینبار در آنجا دیدم. وارد دفتر شدیم آقای بنیصدر شلوار کردی به پا کرده بود، یک پایاش را هم روی کاناپه جمع کرده بود. وقتی وارد شدیم او به احترام هیچکدام ما، حتی ٢ شخصیت روحانی از جای خود بلند نشد. یک صندلی در اتاق کم بود، من رفتم کنار بنیصدر روی کاناپه نشستم تا کمی توجه پیدا کند.
* بچههای من همه آقازاده هستند اما هیچکدام هم آقازاده نیستند
(آقای توکلی! در این روزها بحث آقازادگی و ژن خوب مطرح شده است، شما اگر یک آقازاده بودید با این موضوع چگونه برخورد میکردید؟آیا تا به حال فرزندانتان خواستار استفاده ازژن خوب شدهاند؟) فرزندان من خوشبختانه همگی از این موضوع مبرا هستند؛ ٧ فرزند دارم که هیچ یک ثروتی نیندوختهاند و زندگی کاملا معمولی دارند. یکی دوتایشان هم باسختی آبروداری میکنند. چند روز پیش پسر ارشدم چند بند در مورد آقازادگی نوشته بود و بشخصه خود را گفته است که کجاها میخواسته آقازادگی کند و این کار را نکرده است؛ بچههای من همه آقازاده هستند اما هیچکدام هم آقازاده نیستند (خنده).
*(رابطه خانوادگی شما با آقای لاریجانی چگونه است؛ رابطه نزدیکی دارید؟)رفتوآمد بسیار کم داریم؛ اما بیشتر به دیدار خالهام یعنی مادرشان میروم چون مادرشان خاله مادر من و خاله همسرم است که بسیار پیرزن خلیقی است.
دیدگاه تان را بنویسید